BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO
VÀ DU LỊCH

--------

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
----------------

Số: 158/BC-BVHTTDL

Hà Nội, ngày 11 tháng 07 năm 2014

BÁO CÁO

TỔNG KẾT 5 NĂM THỰCHIỆN CHỈ THỊ SỐ 36/2008/CT-TTG VỀ VIỆC TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ VÀ THỰC THI BẢO HỘQUYỀN TÁC GIẢ, QUYỀN LIÊN QUAN

Kính gửi: Thủtướng Chính phủ

Trong những năm qua, hoạt động bảo hộ quyền tácgiả, quyền liên quan đã được Nhà nước đặc biệt quan tâm. Hoạt động nghiên cứu,xây dựng, hoàn thiện và thực thi pháp luật có những tiến bộ quan trọng. Quyềnvà lợi ích hợp pháp của các chủ thể từng bước được bảo hộ. Tuy nhiên, tìnhtrạng vi phạm quyền tác giả, quyền liên quan vẫn còn diễn ra ở nhiều lĩnh vựcvới các hình thức và mức độ khác nhau, làm ảnh hưởng đến hoạt động sáng tạo, môitrường đầu tư, phát triển kinh tế - văn hóa - xã hội và tiến trình hội nhập củađất nước.

Để tiếp tục đẩy mạnh việc thực hiện nghiêm chỉnh,có hiệu quả các quy định của pháp luật Việt Nam và các cam kết quốc tế về quyềntác giả, quyền liên quan, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 36/2008/CT-TTg ngày 31/12/2008 về tăng cường quản lý và thực thi bảo hộ quyềntác giả, quyền liên quan.

Báo cáo này trình bày khái quát về tình hình thựchiện Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ, việc thi hành Bộ luật Dân sự, Luật Sở hữutrí tuệ và các cam kết quốc tế về quyền tác giả, quyền liên quan, trên cơ sởtổng hợp thông tin từ các Bộ, ngành, địa phương; đề xuất các nhiệm vụ và cáckiến nghị để triển khai Chỉ thị trong thời gian tới.

Phần I

TÌNH HÌNH TRIỂN KHAI THI HÀNH CHỈ THỊ VÀ VIỆC THỰCHIỆN CÁC QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ QUYỀN TÁC GIẢ, QUYỀN LIÊN QUAN

I. CÁC HOẠT ĐỘNG TRIỂN KHAI THI HÀNH CHỈ THỊ:

- Thực hiện Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ, nhiềuBộ, ngành, địa phương đã tiến hành triển khai và ban hành văn bản theo thẩmquyền để chỉ đạo việc thực hiện trong Bộ, ngành và địa phương mình.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch là cơ quan củaChính phủ thực hiện thẩm quyền quản lý nhà nước về quyền tác giả, quyền liênquan, đã ban hành kế hoạch số 1896/BVHTTDL-BQTG ngày 17/6/2009 triển khai thựchiện Chỉ thị và kế hoạch số 352/KH-BVHTTDL ngày 18/2/2009 tổ chức tổng thanhtra, kiểm tra việc thực thi pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan trongcác hoạt động sản xuất, kinh doanh và dịch vụ liên quan trên phạm vi cả nước.

Bộ Ngoại giao đã giao Cục Lãnh sự gửi công điệnchuyển toàn văn Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ và chỉ đạo, hướng dẫn các cơquan đại diện Việt Nam ở nước ngoài nhanh chóng triển khai thực hiện các nhiệmvụ mà Thủ tướng Chính phủ giao, quán triệt nội dung Chỉ thị cho cán bộ chuyêntrách hoặc kiêm nhiệm công tác ngoại giao văn hóa và cán bộ lãnh sự; tìm hiểuvà báo cáo về nước hệ thống các quy định pháp luật và hệ thống cơ quan bảo vệquyền tác giả, quyền liên quan của nước ngoài; trao đổi với các cơ quan có thẩmquyền và các công ty luật, luật sư của nước sở tại về vấn đề quyền tác giả, đềnghị phối hợp bảo hộ quyền tác giả của các tổ chức, cá nhân Việt Nam. Các cơquan đại diện Việt Nam ở nước ngoài đã bước đầu đề cập vấn đề quyền tác giả vớiBộ Ngoại giao và cơ quan phụ trách Văn hóa của các nước sở tại, đặc biệt trongcác hoạt động giao lưu, trao đổi văn hóa song phương.

Tổng cục Chính trị, Bộ Quốc phòng đã chỉ đạo vàgiao Cục Tuyên huấn soạn thảo văn bản hướng dẫn các cơ quan, đơn vị trong toànquân triển khai thực hiện Chỉ thị, coi đây là nhiệm vụ chính trị của các đơnvị, nhất là các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực văn hóa - văn nghệ. Việc quántriệt nội dung Chỉ thị số 36 được đưa vào hội nghị công tác tuyên huấn toànquân, hội nghị báo cáo viên toàn quân 6 tháng, 1 năm, tại hội nghị giao ban báochí hàng tháng, hàng quý, tại các chương trình tuyên truyền, phổ biến giáo dụcpháp luật.

Một số Bộ, ngành khác như Bộ Thông tin và Truyềnthông, Bộ Nội vụ, Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Phát triểnnông thôn, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Thông tấn xã Việt Nam đã chỉ đạo, hướngdẫn các tổ chức, cá nhân thuộc quyền quản lý của mình khi tham gia ứng dụng,phát triển công nghệ thông tin, các hoạt động báo chí, xuất bản và thực hiệncác dự án, chương trình, đề tài nghiên cứu phải tuân thủ các quy định pháp luậtvề quyền tác giả, quyền liên quan.

Tại các địa phương, như Bình Thuận, Hưng Yên, PhúYên, Chủ tịch tỉnh đã ký ban hành văn bản giao trách nhiệm cho các sở, ban,ngành triển khai thực hiện Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ. Các Sở Văn hóa, Thểthao và Du lịch Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, TP. Đà Nẵng, Bà Rịa - Vũng Tàu, BếnTre, Bình Định, Bình Phước, Bình Thuận, Hà Nam, Hưng Yên, Khánh Hòa, Kon Tum,Lâm Đồng, Phú Yên, Quảng Ngãi, Thái Nguyên, Trà Vinh, Lạng Sơn, An Giang, CaoBằng, Bắc Ninh, Ninh Bình, Tiền Giang, Quảng Ninh v.v... đã ban hành kế hoạchtriển khai Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ và kế hoạch của Bộ Văn hóa, Thể thaovà Du lịch tại địa phương.

- Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tổ chức hộinghị quán triệt và triển khai thi hành Chỉ thị đối với lãnh đạo các Sở Văn hóa,Thể thao và Du lịch tại 3 khu vực (khu vực phía Bắc tổ chức tại Hà Nội, khu vựcphía Nam tổ chức tại Thành phố Hồ Chí Minh, khu vực miền Trung tổ chức tại tỉnhThừa Thiên - Huế). Sau hội nghị do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức, cácđịa phương đã tổ chức hội nghị để quán triệt và truyền đạt nội dung Chỉ thị,giới thiệu các quy định pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan cho các đốitượng quản lý, thực thi và các đối tượng sản xuất, kinh doanh, dịch vụ có khaithác, sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan. Nhiều Sở Văn hóa, Thể thao và Dulịch đã có văn bản chỉ đạo và yêu cầu các tổ chức, cá nhân có hoạt động kinhdoanh tài sản trí tuệ như các nhà hàng karaoke, website hoặc sử dụng tài sảntrí tuệ trong hoạt động thương mại như nhà hàng, khách sạn, vũ trường, quánbar, khu du lịch, siêu thị v.v... thực hiện nghĩa vụ pháp lý khi khai thác, sửdụng tác phẩm âm nhạc.

- Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch giao Cục Bảnquyền tác giả tổ chức tập huấn trong thời gian 4 ngày về các quy định pháp luậtViệt Nam và các điều ước quốc tế song phương, đa phương về quyền tác giả, quyềnliên quan cho các đối tượng là lãnh đạo các sở, phòng, ban của các Sở Văn hóa,Thể thao và Du lịch, các nhà hát, các đoàn nghệ thuật, cơ quan tòa án và cáchội văn học nghệ thuật. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng giao Trường Cán bộquản lý Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào chương trình các lớp bồi dưỡng cánbộ văn hóa nội dung pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan.

Có nhiều hoạt động thúc đẩy công tác bảo hộ quyềntác giả đối với chương trình máy tính. Cục Bản quyền tác giả đã phối hợp vớiThanh tra Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Liên minh Phần mềm doanh nghiệp(BSA) và Hiệp hội Phần mềm Việt Nam ký kết bản ghi nhớ hợp tác thực thi bảo hộchương trình máy tính. Các chương trình tuyên truyền, tư vấn tại các doanhnghiệp, giới thiệu Luật Sở hữu trí tuệ về bảo hộ chương trình máy tính cho cáctrường đại học tại khu vực phía Nam và miền Trung; Hội thảo về quản trị doanhnghiệp và nâng cao năng lực cạnh tranh doanh nghiệp, kiểm kê tài sản chươngtrình máy tính tại các doanh nghiệp. Qua đó, góp phần nâng cao nhận thức và ýthức tự bảo vệ quyền và thực hiện nghĩa vụ khi khai thác và sử dụng chươngtrình máy tính.

Cục Bản quyền tác giả và Hiệp hội Công nghiệp ghiâm quốc tế (IFPI) đã phối hợp tổ chức buổi tiếp xúc giữa một số công ty sảnxuất âm nhạc lớn trên thế giới là thành viên của IFPI (Sony Music Hong Kong, UniversalMusic Thailand, Warner Music Thailand) và các đối tác Việt Nam, tìm hiểu thôngtin và trao đổi về việc sử dụng sản phẩm nước ngoài tại Việt Nam.

Thanh tra Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng phốihợp với Hiệp hội Điện ảnh Hoa kỳ, Hiệp hội Công nghiệp ghi âm quốc tế, Trungtâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam tổ chức các khóa đào tạo cán bộ thựcthi xác minh, thu thập chứng cứ, xác định hành vi xâm phạm quyền đối với tácphẩm điện ảnh trên internet. Thanh tra Bộ phối hợp với các chủ sở hữu gửi hàngnghìn khuyến cáo tới các doanh nghiệp sử dụng máy tính, các đơn vị tổ chức sựkiện, các Đoàn nghệ thuật và các Đài Phát thanh và Truyền hình chấp hành cácquy định pháp luật và thực hiện các nghĩa vụ dân sự cho các chủ sở hữu quyềntác giả, quyền liên quan.

Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam làtổ chức quản lý tập thể đã chủ động và tích cực phối hợp với Cục Bản quyền tácgiả, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội, Hải Phòng,Bình Dương, Bình Thuận, Cà Mau, Hưng Yên, Long An, Thái Nguyên, Thừa Thiên -Huế, Nghệ An, Hải Phòng, Hải Dương, Thanh Hóa, Hà Tĩnh, Đà Nẵng, Cần Thơ, HòaBình, Quảng Bình, Hà Nam, Đồng Nai, Khánh Hòa v.v...để triển khai việc thựchiện quyền tác giả trong lĩnh vực âm nhạc.

- Công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật đượctăng cường nhằm nâng cao nhận thức, hiểu biết và ý thức chấp hành pháp luật củacác đối tượng có quyền và nghĩa vụ liên quan nói riêng và công chúng nói chung.Các cơ quan báo chí đã đóng vai trò quan trọng trong việc thông tin các hoạtđộng bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan của các tổ chức và chủ thể quyền,phát hiện và đưa thông tin về các vụ vi phạm pháp luật, các tranh chấp quyền vàhoạt động xử lý của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền; đấu tranh với các biểuhiện sai trái, đặc biệt là các hành vi xâm hại quyền của các chủ thể. Một số cơquan báo chí đã mở các chuyên mục giải đáp pháp luật sở hữu trí tuệ.

Bộ Thông tin và Truyền thông chỉ đạo các cơ quanthông tấn, báo chí tuyên truyền pháp luật và hoạt động thực thi pháp luật vềquyền tác giả, quyền liên quan.

Thông tấn xã Việt Nam đã chỉ đạo các đơn vị thôngtin trong ngành tăng cường tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về quyềntác giả, quyền liên quan, với nội dung phong phú, đa dạng, đề cập đến nhiềulĩnh vực, ở nhiều cấp độ; cập nhật kịp thời những vấn đề dư luận quan tâm, đảmbảo tính chính xác và định hướng.

Đài Truyền hình Việt Nam đã có nhiều chương trình,trong đó có diễn đàn Văn học nghệ thuật tuyên truyền về việc xây dựng chínhsách, pháp luật và công tác bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan.

Thành phố Hồ Chí Minh xây dựng và thực hiện đề ántriển khai thi hành Luật Sở hữu trí tuệ với tổng chi ngân sách được Ủy ban nhândân thành phố duyệt là 2,5 tỷ đồng. Cần Thơ cũng đã lập đề án về triển khai thihành Luật Sở hữu trí tuệ về quyền tác giả, quyền liên quan.

Thành phố Hà Nội thường xuyên tổ chức nhiều đợttuyên truyền phổ biến các quy định của pháp luật trong lĩnh vực quyền tác giả,quyền liên quan; yêu cầu các đơn vị, tổ chức, cá nhân khi xin phép tổ chức hoạtđộng biểu diễn phải cam kết thực hiện nghĩa vụ quyền tác giả, quyền liên quan.

Các Nhà xuất bản Giáo dục, Thế giới, Văn hóa -Thông tin và Cục Bản quyền tác giả đã tổ chức xuất bản một số sách nghiên cứu,tổng kết thực thi, giới thiệu pháp luật và các văn bản pháp luật Việt Nam cũngnhư các điều ước quốc tế song phương, đa phương, phát hành tới các cơ quan lãnhđạo, quản lý và thực thi và các tổ chức, cá nhân có nhu cầu sử dụng. Bộ phim“Trí tuệ Việt Nam- thông điệp từ những di sản” nhằm tuyên truyền, giáo dục vềviệc bảo hộ di sản văn hóa dân gian theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ đãsản xuất được 7 tập, bao gồm các tập có nội dung tư liệu liên quan đến điêukhắc, kiến trúc, gốm sứ, nghệ thuật Chèo, hát Xẩm, văn hóa phồn thực và văn hóarượu. Cục Bản quyền tác giả và Nhà xuất bản Phương Đông đã hợp tác xuất bản Bộtruyện tranh về bản quyền (5 tập) với sự hỗ trợ kinh phí của Công ty cổ phầnDịch vụ Phú Nhuận để phát hành miễn phí 50.000 bản cho học sinh từ lớp 3 trở lên;tổ chức dịch, xuất bản và phổ biến 3 cuốn sách của WIPO về quyền tác giả, quyềnliên quan nhằm nâng cao nhận thức về quyền tác giả, quyền liên quan cho các đốitượng, nhất là học sinh, sinh viên.

Bộ Giáo dục và Đào tạo đã giao đề tài nghiên cứucấp Bộ và tổ chức nghiệm thu công trình liên quan đến chương trình tài liệugiảng dạy ở cấp đại học và cao đẳng cho bốn lĩnh vực bao gồm khoa học giáo dục,khoa học công nghệ nông - lâm - ngư và y dược. Một số trường đại học luật đãlập các tổ Bộ môn về sở hữu trí tuệ, giao sinh viên, nghiên cứu sinh nghiên cứuluận văn, luận án về hoàn thiện pháp luật, thực thi pháp luật về sở hữu trítuệ, góp phần tổng kết thực tiễn, đề xuất chính sách về sở hữu trí tuệ. Ngoàira, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phổ biến và tuyên truyền rộng rãi trong sinhviên, giảng viên các trường Đại học, cao đẳng về quyền tác giả, quyền liênquan.

Website Quyền tác giả Việt Nam (www.cov.gov.vn) làkênh thông tin quan trọng và hữu ích đã chuyển tải toàn bộ dữ liệu về hệ thốngpháp luật Việt Nam, các điều ước quốc tế song phương và đa phương bằng tiếngViệt và tiếng Anh, tổ chức bộ máy quản lý và thực thi của Việt Nam, các tổ chứcquốc tế liên quan, cũng như các thông tin hoạt động về bảo hộ quyền tác giả,quyền liên quan tại Việt Nam và quốc tế. Dữ liệu đăng ký quyền tác giả, quyềnliên quan từ năm 1986 đến nay đã được điện tử hóa và truyền trên mạng để thôngtin về tác giả, tác phẩm, chủ sở hữu quyền đã đăng ký nhằm hỗ trợ thông tin chohoạt động của các cơ quan thực thi, cũng như công dân khi cần tra cứu tác giảvà tác phẩm đã đăng ký.

Tóm lại, để triển khai thực hiện Chỉ thị số36/2008/CT-TTg có trên 100 hội nghị, lớp tập huấn, hội thảo đã được các cơquan từ trung ương đến địa phương tổ chức, với trên 10.000 lượt người tham dự. Mộtsố hội thảo quốc tế, khu vực, hội thảo quốc gia do WIPO, IFPI, CISAC và một sốquốc gia phối hợp với Việt Nam tổ chức để Trao đổi thông tin về các vấn đề mớiliên quan đến cơ chế, chính sách, pháp luật, kinh nghiệm thực thi giữa các quốcgia.

Thực hiện Quyết định số 1425/QĐ-BVHTTDL ngày12/5/2014 của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, ngày 22/5/2014, Bộ Vănhóa, Thể thao và Du lịch đã tổ chức Hội nghị trực tuyến tại 3 đầu cầu Hà Nội,Đà Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh để tổng kết 5 năm thực hiện Chỉ thị số 36. Có hơn200 đại biểu đã tham dự Hội nghị, bao gồm đại diện của các bộ, cơ quan ngangbộ, cơ quan thuộc Chính phủ; các Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch; các cơ quanquản lý và thực thi về quyền tác giả, quyền liên quan, các tổ chức quản lý tậpthể quyền tác giả, quyền liên quan; các hội văn học, nghệ thuật và khoa học vàcác cơ quan thông tấn, báo chí.

Về cơ bản, Chỉ thị số 36 của Thủ tướng Chính phủ đãđược các Bộ, ngành, địa phương thực hiện, triển khai các hoạt động bảo hộ quyềntác giả, quyền liên quan, góp phần thực thi pháp luật, từng bước thực hiệnnghĩa vụ pháp lý khi khai thác, sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan. Một sốđịa phương đã triển khai sâu rộng tới các đối tượng có quyền và nghĩa vụ liênquan, đặc biệt là các chủ cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ có sử dụng tácphẩm, cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng.

Tuy nhiên, việc triển khai chưa đạt yêu cầu “quyếtliệt” như tinh thần Chỉ thị, vì vậy kết quả chưa thực sự đồng đều giữa các địaphương, Bộ, ngành. Một số Bộ, ngành chưa kiên quyết chỉ đạo các tổ chức trựcthuộc sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan thực hiện nghĩa vụ pháp lý. NhiềuBộ, ngành, một số địa phương chưa thực hiện chỉ đạo báo cáo định kỳ, hàng nămvề việc thực hiện Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ.

Nguyên nhân chính của tình trạng trên là nhận thứccủa các Bộ, ngành, địa phương chưa đầy đủ về vai trò của sở hữu trí tuệ nóichung, quyền tác giả, quyền liên quan nói riêng; trách nhiệm chưa được đề caođúng mức như tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

II. KHÁI QUÁT TÌNH HÌNH THỰC HIỆN CÁC QUY ĐỊNHPHÁP LUẬT VỀ QUYỀN TÁC GIẢ, QUYỀN LIÊN QUAN

1. Về việc hoàn thiện pháp luật

Thực hiện chương trình xây dựng pháp luật của Quốchội, với sự phối hợp của Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Nông nghiệp và Phát triểnnông thôn và một số Bộ, ngành liên quan và chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, dựán Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ do Bộ Văn hóa, Thểthao và Du lịch chủ trì đã được tổ chức nghiên cứu, xây dựng. Tại kỳ họp thứ 5Quốc hội khóa XII đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sởhữu trí tuệ với việc sửa đổi 33 điều, đáp ứng yêu cầu hội nhập và thúc đẩy bảohộ quyền sở hữu trí tuệ tại quốc gia. Tại kỳ họp này, Quốc hội cũng đã thôngqua Bộ luật Hình sự sửa đổi, bổ sung, trong đó đã sửa đổi điều 131 về tội phạmquyền tác giả thành điều 170a về tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quanvới nội dung phù hợp với thông lệ quốc tế.

Chính phủ đã ban hành 06 Nghị định hướng dẫn và quyđịnh cụ thể đối với các điều khoản được sửa đổi tại Luật sửa đổi, bổ sung mộtsố điều của Luật Sở hữu trí tuệ, trong đó có Nghị định số 85/2011/NĐ-CP ngày21/9/2011 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 100/2006/NĐ-CP quy địnhchi tiết, hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ luật Dân sự, Luật Sở hữu trítuệ về quyền tác giả và quyền liên quan, Nghị định số 109/2011/NĐ-CP ngày02/12/2011, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 47/2009/NĐ-CP quyđịnh xử phạt vi phạm hành chính về quyền tác giả, quyền liên quan, Nghị định số 79/2012/NĐ-CP ngày 05/10/2012 của Chính phủ quy định về biểu diễn nghệ thuật,trình diễn thời trang; thi người đẹp và người mẫu; lưu hành, kinh doanh bản ghiâm, ghi hình ca múa nhạc, sân khấu. Ngày 16/10/2013, Chính phủ ban hành Nghịđịnh số 131/2013/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính về quyền tác giả,quyền liên quan. Nghị định này đã cụ thể hóa các quy định của Luật Xử lý viphạm hành chính năm 2012 và kế thừa, hoàn thiện, khắc phục những vấn đề còn tồntại, hạn chế của Nghị định số 47/2009/NĐ-CP và Nghị định số 109/2011/NĐ-CP làcăn cứ pháp lý quan trọng để thanh tra và các cơ quan thực thi pháp luật thựchiện chức năng kiểm tra, giám sát hoạt động khai thác và sử dụng quyền tác giả,quyền liên quan của các tổ chức, cá nhân trên lãnh thổ Việt Nam, từ đó pháthiện, chấn chỉnh và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnhvực quyền tác giả, quyền liên quan.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Thôngtư số 15/2012/TT-BVHTTDL ngày 13/12/2012 về hướng dẫn hoạt động giám định quyềntác giả, Thông tư số 04/2013/TT-BVHTTDL ngày 03/5/2013 quy định tiêu chuẩn, hồsơ, thủ tục bổ nhiệm, miễn nhiệm giám định viên tư pháp, lập và công bố danhsách giám định viên, người giám định tư pháp, tổ chức giám định tư pháp theo vụviệc; thủ tục cử người tham gia giám định tư pháp và thành lập hội đồng giámđịnh trong lĩnh vực văn hóa v.v...

Ngoài ra, các Bộ, ngành khác cũng đã ban hành cácvăn bản có chứa đựng các quy định về quyền tác giả, quyền liên quan:

Bộ Thông tin và Truyền thông đã phối hợp với Bộ Vănhóa, Thể thao và Du lịch xây dựng và ban hành Thông tư liên tịch số 07/2012/TTLT-BTTTT-BVHTTDL quy định trách nhiệm của doanh nghiệp cung cấp dịchvụ trung gian trong việc bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan trên môi trườngmạng Internet và mạng viễn thông. Bên cạnh đó, các quy định về quyền tác giả,quyền liên quan đã được Bộ Thông tin và Truyền thông chú trọng đưa vào trongnội dung của nhiều văn bản quy phạm pháp luật do Bộ chủ trì xây dựng và banhành, cụ thể: Quyết định số 20/2011/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ban hành Quychế quản lý hoạt động truyền hình trả tiền, trong đó có nội dung quy định đảmbảo quyền sở hữu kênh chương trình truyền hình phát sóng trên hệ thống truyềnhình trả tiền; Thông tư số 19/2009/TT-BTTTT về việc liên kết trong hoạt độngsản xuất chương trình phát thanh, truyền hình, trong đó có quy định về thực thiquyền tác giả, quyền liên quan; Nghị định số 97/2008/NĐ-CP về quản lý, cungcấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin điện tử trên Internet trong đó cócác quy định yêu cầu tổ chức, doanh nghiệp và người sử dụng dịch vụ Internetphải tuân thủ các quy định của pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan. Nhiềuthông tư của Bộ Thông tin và Truyền thông như Thông tư số 07/2008/TT-BTTTT Thông tư số 14/2010/TT-BTTTT hướng dẫn triển khai Nghị định số 97/2008/NĐ-CPđều có quy định rõ ràng, cụ thể hơn về thực thi quyền tác giả, quyền liên quantrong hoạt động thông tin điện tử trên Internet; Nghị định số 72/2013/NĐ-CP vềquản lý cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng (thay thế Nghịđịnh số 97/2008/NĐ-CP) cũng có các quy định về quyền tác giả, quyền liên quanđối với thông tin trên mạng.

Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 44/2011/TT-BTC hướng dẫn công tác chống hàng giả và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trong lĩnh vựchải quan, quy định cụ thể về quy trình kiểm tra, giám sát hàng hóa xuất khẩu -nhập khẩu liên quan đến sở hữu trí tuệ, trong đó có quyền tác giả, quyền liênquan.

Bộ Nội vụ đã ban hành Quy chế quản lý hoạt độngkhoa học, công nghệ của Bộ, trong đó có quy định về quyền tác giả, quyền liênquan đối với các dự án, chương trình, đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ. Bộcũng đã chỉ đạo, hướng dẫn các tổ chức, cá nhân tham gia ứng dụng, phát triểncông nghệ thông tin, báo chí, xuất bản và các dự án, chương trình, đề tàinghiên cứu phải tuân thủ các quy định pháp luật về quyền tác giả, quyền liênquan. Bộ Nội vụ cũng đã tham mưu, đưa nội dung về nghĩa vụ của các tổ chức, cánhân sử dụng tài liệu lưu trữ tại Điều 29 khoản 2 điểm a của Luật lưu trữ năm2012.

Bộ Giáo dục và Đào tạo đã quy định các chế tài xửphạt vi phạm về quyền tác giả khi làm luận văn thạc sỹ, luận án tiến sỹ tại Quychế đào tạo thạc sỹ ban hành kèm theo Thông tư số 10/2011/TT-BGDĐT ngày28/2/2011 và Quy chế đào tạo tiến sỹ ban hành kèm theo Thông tư số 10/2009/TT-BGDĐT ngày 7/5/2009.

Thực hiện phân cấp của Thủ tướng Chính phủ, Chủtịch các tỉnh: Bình Dương, Bắc Kạn, Nghệ An, Hậu Giang, Sơn La đã ký ban hànhquy định về chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của Sở Văn hóa, Thể thao và Dulịch, Ủy ban nhân dân cấp huyện, xã trong việc thực hiện quản lý nhà nước vềquyền tác giả, quyền liên quan.

2. Đánh giá khái quát về việc thực thi các quyđịnh của pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan

2.1. Về hoạt động khai thác, sử dụng quyền tácgiả, quyền liên quan

Các quan hệ quyền tác giả và quyền liên quan làquan hệ dân sự, tài sản trí tuệ về lĩnh vực này do công dân sáng tạo, vì vậyluật pháp đã trao quyền tự bảo vệ quyền cho những người sáng tạo và sở hữu nó. Hoạtđộng tự bảo vệ quyền đã có những chuyển biến tích cực. Nhiều chủ thể đã áp dụngcác biện pháp mà pháp luật không cấm để tự bảo vệ quyền của mình, kể cả biệnpháp công nghệ. Ý thức được quyền sở hữu, một số chủ thể đã thực hiện quyềnkhiếu nại, tố cáo tại các cơ quan có thẩm quyền ở địa phương và trung ương,khởi kiện tại tòa để yêu cầu được bảo vệ tài sản bị xâm hại. Nhiều chủ thể đãnộp đơn đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan tại Cục Bản quyền tác giả (Tổngsố lượng Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan đã cấp từ năm2008 đến 2013 là 26.347 Giấy chứng nhận).

Đối với một số lĩnh vực tài sản trí tuệ, khả năngtự quản lý, khai thác của cá nhân tỏ ra không hiệu quả, vì vậy, hệ thống đạidiện quyền tác giả, quyền liên quan với 4 tổ chức đã được ra đời để thực hiệnviệc đàm phán cấp phép sử dụng, thu tiền và phân phối tiền cho các chủ thể đãủy thác. Các tổ chức này đã có nhân sự chuyên trách, đang hướng tới hoạt độngchuyên nghiệp, công khai, minh bạch. Một số tổ chức hoạt động có hiệu quả, tạoniềm tin cho các văn nghệ sĩ, trí thức, ủy thác quyền.

Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam(VCPMC) đã tổ chức nhiều hoạt động triển khai thực hiện Chỉ thị tại các tỉnh,thành, đã thu trên 200 tỷ đồng tiền sử dụng tác phẩm âm nhạc để phân phối chocác chủ thể ủy thác quyền cho Trung tâm. Năm 2008, VCPMC có 1356 Hội viên, thuđược trên 16 tỷ đồng, đến năm 2013 thì VCPMC đã có 2787 Hội viên, thu được trên58 tỷ đồng tiền bản quyền. Tuy nhiên, hoạt động của các tổ chức đại diện tậpthể quyền tác giả, quyền liên quan khác của Việt Nam còn gặp nhiều khó khăn. Chínhphủ đã giao Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì xây dựng Đề án nhằm tăngcường năng lực quản lý, thực thi của các tổ chức đại diện tập thể quyền tácgiả, quyền liên quan giai đoạn 2012 - 2015, hiện Đề án đã được phê duyệt vàđang triển khai thực hiện.

Thực hiện Kế hoạch số 364/KH-BVHTTDL ngày30/01/2013 và Quyết định số 1669/QĐ-BVHTTDL ngày 06/5/2013, Đoàn Kiểm tra liênngành gồm Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Nội vụ đã tiến hành kiểm tra ràsoát hoạt động của các tổ chức đại diện tập thể quyền tác giả, quyền liên quan.Hiện nay, Đoàn công tác đang xây dựng báo cáo khảo sát, trong đó sẽ đưa ra kiếnnghị để nâng cao năng lực của các tổ chức này trong thời gian tới.

Tôn trọng quyền của tác giả, người biểu diễn, nhà sảnxuất bản ghi âm, ghi hình, tổ chức phát sóng, các tổ chức, các cá nhân khaithác, sử dụng lần đầu về cơ bản đã thực hiện nghĩa vụ xin phép, thanh toánnhuận bút, thù lao và quyền lợi vật chất cho chủ sở hữu. Nghĩa vụ này được thựchiện ở hầu hết các hình thức sử dụng từ báo chí, xuất bản, sân khấu, âm nhạc,điện ảnh, tạo hình, kiến trúc, đến phát thanh, truyền hình v.v... Việc sử dụngtác phẩm thuộc quyền tác giả, ở lĩnh vực xuất bản, sản xuất bản ghi âm, sử dụngkịch bản để dàn dựng tác phẩm sân khấu, xây dựng tác phẩm điện ảnh đã thực hiệnkhá tốt về nghĩa vụ thỏa thuận và trả tiền sử dụng cho chủ sở hữu quyền tác giả.

Ngoài phần hỗ trợ từ mua bản quyền của Chính phủ,rất nhiều cơ quan Nhà nước đã mua máy tính kèm theo phần mềm có bản quyền. Hệđiều hành mở đã được các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp khai thác, sử dụng.

2.2. Về hoạt động thanh tra, kiểm tra xử lý viphạm về quyền tác giả, quyền liên quan

Năm 2009, lực lượng Thanh tra chuyên ngành Văn hóa,Thể thao và Du lịch đã tiến hành thanh tra, kiểm tra 14.429 lượt cơ sở kinhdoanh, dịch vụ trong lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch, trong đó phát hiện3.013 cơ sở vi phạm. Đã xử phạt cảnh cáo 188 cơ sở, giữ giấy phép 37 cơ sở,đình chỉ hoạt động 143 cơ sở. Thu giữ 649.324 băng đĩa các loại và 3.885 bảnsách. Tổng số tiền xử phạt vi phạm hành chính là 11.500.510.000 đồng (trong đósố tiền xử phạt vi phạm băng đĩa không dán tem nhãn chiếm một nửa tổng số tiềntrên).

Trong hai năm 2010 - 2011, Thanh tra Bộ Văn hóa,Thể thao và Du lịch phối hợp với Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm sử dụngcông nghệ cao thành lập các đoàn thanh tra tiến hành thanh tra đột xuất 119doanh nghiệp (trong đó có doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp 100% vốn nướcngoài, doanh nghiệp liên doanh, doanh nghiệp tư nhân) tại Hà Nội, thành phố HồChí Minh, thành phố Đà Nẵng, thành phố Hải Phòng, các tỉnh Bình Dương, ĐồngNai, Vĩnh Phúc, Long An v.v... với tổng số máy tính kiểm tra 4.660 chiếc, pháthiện nhiều phần mềm được sao chép sử dụng bất hợp pháp như Windows XP, Windows7, Windows Server, Autocad, Adobe Photoshop, MTD 2002 v.v... Đoàn thanh tra đãyêu cầu các doanh nghiệp tháo gỡ toàn bộ các phần mềm vi phạm bản quyền, mua đểsử dụng bản quyền phần mềm máy tính hợp pháp. Đến 31/12/2011, theo tổng hợp cáchợp đồng mua bản quyền phần mềm của 2/3 doanh nghiệp gửi về Thanh tra Bộ vớitổng giá trị mua bản quyền phần mềm trên 2 triệu USD, góp phần từng bước giảmtỉ lệ vi phạm bản quyền phần mềm tại Việt Nam. Thanh tra Bộ Văn hóa, Thể thaovà Du lịch đã xử phạt vi phạm hành chính với tổng số tiền 227.000.000 đồng đốivới các Công ty có các website lưu trữ, cung cấp và phổ biến đến công chúng mộtsố lượng lớn các bản ghi âm không được sự đồng ý của thành viên Hiệp hội Côngnghiệp ghi âm quốc tế (IFPI).

Năm 2012, Thanh tra Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịchđã thành lập các Đoàn thanh tra kiểm tra 87 doanh nghiệp việc chấp hành các quyđịnh pháp luật về quyền tác giả đối với phần mềm máy tính, kiểm tra 3.842 máytính, phát hiện các doanh nghiệp sử dụng phần mềm máy tính mà không được phépcủa chủ sở hữu, xử phạt vi phạm hành chính 1.580.000.000 đồng. Các doanh nghiệpđược kiểm tra đã khắc phục hậu quả, ký hợp đồng mua bản quyền phần mềm máy tínhvới chủ sở hữu, tổng số tiền là 1.775.831 USD.

Năm 2013, Thanh tra Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịchđã tiến hành thanh tra việc chấp hành quy định pháp luật về phần mềm máy tínhtại 94 doanh nghiệp, kiểm tra 5.759 máy tính, số tiền xử phạt vi phạm hànhchính đối với hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan là 2.033.000.000đồng. Thanh tra Bộ đã kịp thời giải quyết đơn yêu cầu xử lý hành vi xâm phạmquyền của các sở hữu quyền hoặc thông qua các tổ chức như Hiệp hội công nghiệpghi âm Việt Nam, Hiệp hội Điện ảnh Hoa Kỳ và Liên minh phần mềm doanh nghiệp;tổ chức Hội thảo “Chống vi phạm bản quyền trên internet” và gửi hàng nghìn,khuyến cáo tới các doanh nghiệp sử dụng máy tính, các đơn vị tổ chức sự kiện,các Đoàn nghệ thuật chấp hành Luật Sở hữu trí tuệ. Thẩm định 64 bản phối khíbản ghi âm tác phẩm âm nhạc, xác minh và yêu cầu 03 website tháo gỡ hàng nghìnbộ phim vi phạm bản quyền của 06 hãng phim lớn của Mỹ.

Thanh tra Bộ Thông tin và Truyền thông đã tiếp nhận60 đơn thư khiếu nại có liên quan đến tranh chấp quyền tác giả liên quan đến142 đầu sách của 25 nhà xuất bản. Trong lĩnh vực truyền hình, đã xử lý một sốvụ việc vi phạm về bản quyền truyền hình; trực tiếp làm việc hoặc có công vănnhắc nhở yêu cầu loại bỏ các yếu tố vi phạm bản quyền tại một số website.

Ở các địa phương, Thanh tra Sở Văn hóa, Thể thao vàDu lịch đã phối hợp với lực lượng chuyên ngành xử lý các cơ sở sản xuất, pháthành các loại đĩa CD, VCD, DVD. Các vụ điển hình như: Thanh tra Sở Văn hóa, Thểthao và Du lịch tỉnh Hải Dương thu giữ 20.600 các loại đĩa đang trên đường vậnchuyển đi tiêu thụ; Thanh tra Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Hà Nộithu 123.000 đĩa tại một số cửa hàng cho thuê băng đĩa; Đoàn kiểm tra liên ngànhvăn hóa xã hội Thành phố Hồ Chí Minh đã kiểm tra hành chính nhà số 588 TrầnHưng Đạo phát hiện kho đĩa lậu hơn 100.000 đĩa, kiểm tra 4 cơ sở tại khu chợđiện tử Nhật Tảo thu giữ 125 bao tải đĩa không rõ nguồn gốc, không dán tem.

Về quản lý thị trường, Bộ Công Thương đã chỉ đạocác Chi cục Quản lý thị trường tập trung nghiên cứu văn bản quy phạm pháp luậtliên quan; quản lý chặt chẽ địa bàn, thường xuyên theo dõi, cập nhật thông tin,nắm tình hình và có phương án tổ chức kiểm tra kịp thời khi phát hiện các dấuhiệu vi phạm. Trong 5 năm qua, Chi cục quản lý thị trường các tỉnh, thành phốđã xử lý trên 1100 vụ vi phạm, xử phạt hành chính gần 03 tỷ đồng.

2.3. Về Hợp tác quốc tế về quyền tác giả, quyềnliên quan

Việt Nam đang từng bước thực hiện các cam kết quốctế, tiếp tục đàm phán ký kết các Hiệp định có nội dung về sở hữu trí tuệ, trongđó có quyền tác giả, quyền liên quan. Hiện nay, Việt Nam đã tham gia các Điều ướcquốc tế về quyền tác giả, quyền liên quan: Công ước BERNE 1971 bảo hộ các tácphẩm văn học và nghệ thuật; Công ước ROME 1961 bảo hộ người biểu diễn, nhà sảnxuất bản ghi âm, tổ chức phát sóng; Công ước GENEVA bảo hộ nhà sản xuất bản ghiâm chống lại việc sao chép không được phép bản ghi âm của họ; Công ước BRUSSELS1974 liên quan đến việc phân phối tín hiệu mang chương trình truyền qua vệ tinh;Hiệp định TRIPs 1994 về những khía cạnh liên quan đến thương mại của quyền sởhữu trí tuệ.

Các điều ước quốc tế song phương và đa phương vềquyền tác giả, quyền liên quan đã ký kết và các cam kết khi tham gia WTO tiếptục được thực hiện để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân, pháp nhân ViệtNam, cũng như từng bước thực hiện nghĩa vụ pháp lý với các nước thành viên. Quanhệ quốc tế được mở rộng thông qua giao dịch về việc sử dụng tác phẩm, cuộc biểudiễn, bản ghi âm, chương trình phát sóng với tổ chức, pháp nhân các quốc giatham gia đã hình thành và có hiệu quả, vì vậy, công chúng vẫn tiếp tục đượcthưởng thức các giá trị văn học nghệ thuật và khoa học của các nước trên thếgiới, góp phần đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế, văn hóa - xã hội. Trung tâmBảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam đã ký hợp đồng hợp tác song phương với 42tổ chức quản lý tập thể tương ứng trên thế giới, từ đó có quan hệ với các tổchức tương ứng của 134 quốc gia, vùng lãnh thổ để bảo vệ quyền lợi của các nhạcsĩ.

Việt Nam tiếp tục nhận được sự hỗ trợ, giúp đỡ củaTổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO), các tổ chức quốc tế và một số quốc giatrong hoạt động lập pháp, kinh nghiệm thực thi và đào tạo nguồn nhân lực. TổngGiám đốc, Phó Tổng Giám đốc WIPO đã đến Việt Nam, làm việc với các vị Lãnh đạocao cấp của Nhà nước nhằm thúc đẩy các hoạt động phát triển sở hữu trí tuệ cũngnhư cam kết tiếp tục hỗ trợ Việt Nam trong lĩnh vực này. Hàng năm, WIPO đã mờiViệt Nam tham dự nhiều Hội thảo quốc tế, Lớp tập huấn về quyền tác giả, quyềnliên quan, các Hội nghị của Ủy ban Thường trực về quyền tác giả, quyền liênquan của WIPO; các phiên họp của Đại hội đồng WIPO. Việt Nam cũng đã được WIPOlựa chọn tổ chức một số Hội nghị khu vực về quyền tác giả, quyền liên quan,như: Hội nghị khu vực Châu Á - Thái Bình Dương về quyền tác giả, quyền liênquan trong lĩnh vực công nghệ thông tin năm 2009, Hội nghị khu vực Châu Á -Thái Bình Dương về chính sách và chiến lược quyền tác giả, quyền liên quan năm2012.

Lãnh đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng đã cócác cuộc tiếp xúc và làm việc với Tổng giám đốc và Phó Tổng giám đốc WIPO đểbàn về hợp tác giữa WIPO và Việt Nam trong lĩnh vực quyền tác giả, quyền liênquan. Với các hoạt động tích cực của mình, Việt Nam đã được bầu vào Ủy banThường trực về Quyền tác giả và Quyền liên quan của WIPO 2 nhiệm kỳ liên tiếplà 2011-2013 và 2013-2015.

Đồng thời với các hoạt động trên, chúng ta tiếp tụctham gia đàm phán các hiệp định song phương và đa phương về đầu tư, thương mại,dịch vụ, trong đó có các nội dung liên quan đến sở hữu trí tuệ nói chung, quyềntác giả, quyền liên quan nói riêng, bao gồm Hiệp định khung về thương mại vớiHoa Kỳ, Hiệp định với Liên bang Nga về bảo hộ quyền sử dụng thông tin và bí mậtquân sự. Bản ghi nhớ hợp tác về sở hữu trí tuệ ASEAN - Trung Quốc. Trong năm2009, Việt Nam và Nhật Bản đã ký Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện. Hiệnchúng ta đang đàm phán Hiệp định Đối tác kinh tế xuyên Thái Bình Dương (TPP),Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA), Hiệp định thương mại tự dovới Khối thị trường chung Châu Âu (EFTA), Hiệp định thương mại tự do với Liênminh Hải quan Nga, Belarus, Kazakhstan (VCUFTA) và sẽ tiếp tục tham gia đàmphán Hiệp định với các quốc gia khác, trong đó có cam kết quốc tế về sở hữu trítuệ nói chung, quyền tác giả, quyền liên quan nói riêng. Việt Nam cũng đã chủđộng và tích cực hợp tác quốc tế về quyền tác giả, quyền liên quan với các quốcgia khác như Nhật Bản, Hàn Quốc, Lào, Na Uy v.v...

Các thành tựu có được nêu trên là đáng trân trọng,là kết quả của hoạt động lập pháp, thực thi và chính sách hội nhập quốc tế củaĐảng và Nhà nước. Tuy nhiên, kết quả thực thi vẫn chưa như mong muốn, tìnhtrạng xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan vẫn tiếp tục diễn ra ở nhiều lĩnhvực từ báo chí, xuất bản, điện ảnh, sân khấu, nhiếp ảnh, âm nhạc, tạo hình,phát thanh, truyền hình, kiến trúc đến chương trình máy tính, trong đó có nhữngvụ việc nghiêm trọng đặc biệt là tình trạng vi phạm quyền tác giả, quyền liênquan trong môi trường kỹ thuật số và Internet, bởi những nguyên nhân chủ yếusau đây:

- Nhận thức chưa đúng và đầy đủ về vai trò của sởhữu trí tuệ nói chung, quyền tác giả, quyền liên quan nói riêng. Hiểu biết củacông chúng nói chung, người có quyền và nghĩa vụ nói riêng chưa đầy đủ, thiếuhệ thống, chưa tiếp cận đến các vấn đề phức tạp của quyền tác giả, quyền liênquan.

- Thiếu ý thức chấp hành các quy định pháp luật vềquyền tác giả, quyền liên quan; vẫn còn thói quen sử dụng tài sản trí tuệ màkhông trả tiền bản quyền, đặc biệt xuất hiện thái độ cố tình vi phạm pháp luậtvà đạo đức kinh doanh.

- Các chủ thể quyền chưa chủ động áp dụng các biệnpháp theo các quy định của pháp luật để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình; hệthống tổ chức đại diện tập thể còn mới, chưa đầy đủ, đang trong quá trình phấnđấu để hoạt động chuyên nghiệp, công khai, minh bạch.

- Về hệ thống thực thi, nhân lực còn thiếu, phântán, hiệu quả hoạt động chưa cao, chưa hợp tác tốt giữa các lực lượng.

- Việc khai thác, sử dụng tác phẩm trong môi trườngkỹ thuật số đang đặt ra nhiều thách thức về mặt pháp lý cũng như việc thực thibảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan trong giai đoạn hiện nay.

Tại Hội nghị trực tuyến tổng kết 5 năm thực hiệnChỉ thị số 36, các đại biểu cũng đã đề xuất nhiều giải pháp để tiếp tục thúcđẩy hoạt động bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan có bước phát triển mới tạiquốc gia và hội nhập quốc tế. Theo đó, để công tác quản lý, thực thi bảo hộquyền tác giả, quyền liên quan có bước tiến mới, cần thực hiện đồng bộ các giảipháp cơ bản sau:

Một là, tiếp tục nghiên cứu, xây dựng hoàn thiệnpháp luật về bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan, đề ra các chính sách phùhợp, hướng tới mục tiêu tạo ra nhiều các tác phẩm văn học, nghệ thuật và khoahọc có giá trị, phục vụ công cuộc phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của đấtnước; nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân; phải “thực hiện chính sách bảohộ quyền sở hữu trí tuệ” theo tinh thần Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốclần thứ IX của Đảng và “hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, cơ chế,chính sách về văn hóa, về quyền tác giả và các quyền liên quan, phù hợp vớichuẩn mực quốc tế và thực tiễn Việt Nam” theo tinh thần Nghị quyết số 33-NQ/TWngày 9/6/2014 của Hội nghị Trung ương 9 khóa XI về xây dựng và phát triển vănhóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước.

Hai là, tổ chức thực hiện các hoạt động bảo hộquyền tác giả, quyền liên quan theo đúng luật pháp, nhằm bảo đảm cân bằng lợiích giữa người sáng tạo, nhà sử dụng và công chúng hưởng thụ. Với sự đầu tư vàlao động sáng tạo, công dân có quyền được hưởng lợi từ tài sản trí tuệ do mìnhsáng tạo ra. Mọi tổ chức, cá nhân khi khai thác, sử dụng tài sản trí tuệ của tổchức và cá nhân khác đều phải xin phép, trả tiền nhuận bút, thù lao và cácquyền lợi vật chất khác theo quy định của pháp luật. Trong quá trình thực thipháp luật, các công việc liên quan đến tuyên truyền, giáo dục pháp luật phảiđược tăng cường với nhiều hình thức phong phú, đa dạng để nâng cao nhận thức,hiểu biết và ý thức chấp hành pháp luật của công chúng nói chung, những ngườicó quyền và nghĩa vụ liên quan nói riêng. Phải “nâng cao ý thức thực thi cácquy định pháp luật về quyền tác giả và các quyền liên quan trong toàn xã hội”theo tinh thần Nghị quyết số 33-NQ/TW ngày 9/6/2014 của Hội nghị Trung ương 9khóa XI về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầuphát triển bền vững đất nước.

Ba là, xây dựng một nền công nghiệp văn hóa pháttriển, đủ sức cạnh tranh, trong đó xuất bản, báo chí, sân khấu, âm nhạc, điệnảnh, phát thanh, truyền hình, cùng các dịch vụ viễn thông, công nghệ thông tinv.v... là những ngành nghề cần tập trung đầu tư. Cần có sự đánh giá đầy đủ vềvai trò của công tác bảo hộ quyền tác giả đối với sự phát triển của các ngànhcông nghiệp văn hóa, để có thể hoạch định chính sách phù hợp cho tương lai.

Bốn là, tăng cường sự hợp tác, thi hành có hiệu quảcác điều ước quốc tế đa phương và song phương về quyền tác giả, quyền liên quanđang có hiệu lực tại Việt Nam. Chúng ta phải bảo vệ quyền lợi hợp pháp của côngdân, pháp nhân Việt Nam, đảm bảo cho công chúng được thưởng thức các giá trịvăn học nghệ thuật và khoa học tiên tiến của các nước trên thế giới, góp phầnđáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của đất nước. Mặt khác,chúng ta cũng phải từng bước thực hiện nghĩa vụ pháp lý với các nước, mở rộngquan hệ quốc tế thông qua các giao dịch về việc sử dụng tác phẩm, cuộc biểudiễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng với tổ chức, pháp nhân cácquốc gia khác trên thế giới.

Năm là, các cơ quan có thẩm quyền từ Trung ương đếnđịa phương phải tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm mọi hành vi vi phạm, đặc biệtlà hành vi xâm phạm quyền tác giả trên internet, trong môi trường kỹ thuật số,ở lĩnh vực xuất bản, đối với chương trình máy tính, bản ghi âm, ghi hình vàviệc thu phát tín hiệu vệ tinh mang chương trình đã được mã hóa. Tình trạng cácloại hình từ tác phẩm viết, điêu khắc, hội họa, sân khấu, âm nhạc, chương trìnhphát thanh, truyền hình đến trò chơi trí tuệ, bản ghi âm, ghi hình, chươngtrình phát sóng v.v... đang được truyền phát trên internet bất hợp pháp, ở rấtnhiều địa chỉ tên miền khác nhau, phải được kiểm tra và xử lý nghiêm minh theoquy định của pháp luật. Vì vậy, các cơ quan bảo vệ pháp luật cần lựa chọn mộtsố vụ việc xâm phạm nghiêm trọng đến quyền tác giả, quyền liên quan để đưa raxét xử như vụ án trọng điểm, nhằm giáo dục và răn đe.

Để các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền có thể hoànthành nhiệm vụ quản lý và thực thi, các bộ, ngành, địa phương cần quan tâm đếnviệc bổ sung và đào tạo nhân lực quản lý và thực thi quyền tác giả, quyền liênquan cũng như các trang thiết bị và các điều kiện vật chất liên quan khác. Phải“củng cố và tăng cường hiệu quả hoạt động của các cơ quan quản lý và cơ quanthực thi quyền tác giả từ Trung ương đến địa phương” theo tinh thần Nghị quyếtsố 33-NQ/TW ngày 9/6/2014 của Hội nghị Trung ương 9 khóa XI về xây dựng và pháttriển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước.

Phần II

NHIỆM VỤ TRIỂN KHAI CHỈ THỊ TRONG THỜI GIAN TỚI VÀ MỘTSỐ KIẾN NGHỊ

1. Để tiếp tục thúc đẩy hoạt động bảo hộ quyền tácgiả, quyền liên quan có bước phát triển mới tại quốc gia và hội nhập quốc tế,các tổ chức và cá nhân có quyền và nghĩa vụ liên quan phải thực hiện nghiêm túcChỉ thị số 36/2008/CT-TTg và Chỉ thị số 04/2007/CT-TTg cụ thể:

1.1. Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủtrưởng các cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thànhphố trực thuộc Trung ương thực hiện thẩm quyền của mình theo quy định của phápluật và 5 công việc thuộc trách nhiệm được quy định tại khoản 1 Chỉ thị số36/2008/CT-TTg .

1.2. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Tài chính,Bộ Ngoại giao, Bộ Công thương, Bộ Thông tin và Truyền thông, Bộ Công an, BộQuốc phòng, Bộ Giáo dục và Đào tạo ngoài việc thực hiện các trách nhiệm quyđịnh tại khoản 1 Chỉ thị số 36/2008/CT-TTg còn phải thực hiện các trách nhiệmcụ thể ghi tại các khoản liên quan tại Chỉ thị này.

1.3. Các cơ quan báo chí ở Trung ương và địaphương, ngoài việc gương mẫu thực hiện nghĩa vụ pháp lý đối với các chủ thểquyền tác giả, chủ thể quyền liên quan khi khai thác sử dụng tác phẩm, cuộcbiểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng, cần tích cực tuyêntruyền giáo dục pháp luật, phản ánh hoạt động bảo hộ quyền tác giả, quyền liênquan.

1.4. Các tổ chức, cá nhân, đặc biệt là các cơ quannhà nước, các tổ chức, đoàn thể, doanh nghiệp nhà nước phải gương mẫu thực hiệnnghĩa vụ pháp lý với các chủ thể quyền khi sử dụng quyền tác giả, quyền liênquan; lập dự toán ngân sách sử dụng tài sản trí tuệ về quyền tác giả, quyềnliên quan trình cấp có thẩm quyền phê duyệt để thực hiện. Mặt khác, phải chủđộng áp dụng các biện pháp, kể cả các biện pháp công nghệ mà pháp luật khôngcấm để bảo vệ tài sản trí tuệ của mình.

1.5. Các tổ chức đại diện tập thể quyền tác giả,quyền liên quan phải nghiêm túc thực hiện điều lệ đã được cấp có thẩm quyền phêduyệt; hoạt động phải đảm bảo nguyên tắc công khai, minh bạch trong việc thu vàphân phối tiền sử dụng tác phẩm, cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chươngtrình phát sóng cho hội viên ủy thác quyền.

2. Qua thực tế thi hành Luật sở hữu trí tuệ và Chỉthị của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch kiến nghị:

2.1. Văn phòng Chính phủ cần có văn bản yêu cầu Chủtịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương khẩn trương banhành quy định nhiệm vụ quản lý nhà nước về quyền tác giả, quyền liên quan củaSở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Ủy ban nhân dân quận (huyện) và Ủy ban nhândân xã (phường) theo phân cấp của Thủ tướng Chính phủ, quy định tại khoản 2Điều 7 Nghị định số 100/2006/NĐ-CP ngày 21/9/2006.

2.2. Các cơ quan thực thi cần tăng cường nhân lực,vật lực, đẩy mạnh hơn nữa việc thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm kịp thời. Cáccơ quan bảo vệ pháp luật có thể lựa chọn các trường hợp xâm phạm nghiêm trọngquyền tác giả, quyền liên quan để đưa ra xét xử như vụ án trọng điểm nhằm giáodục và răn đe.

2.3. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức triểnkhai thực hiện có hiệu quả các nội dung về quyền tác giả, quyền liên quan tạiNghị quyết số 33-NQ/TW ngày 9/6/2014 của Hội nghị Trung ương 9 khóa XI về xâydựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bềnvững đất nước.

2.4. Các Bộ, ngành, các tỉnh, thành phố trực thuộcTrung ương cần thực hiện chế độ báo cáo định kỳ về việc thực hiện Chỉ thị củaThủ tướng Chính phủ vào ngày 15 tháng 12 hằng năm, để Bộ Văn hóa, Thể thao và Dulịch tổng hợp báo cáo Thủ tướng Chính phủ./.

Nơi nhận:
- Như trên;
- Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam (để báo cáo);
- Văn phòng Chính phủ (để phối hợp);
- Bộ trưởng (để báo cáo);
- Các Bộ, ngành (để biết);
- UBND tỉnh, thành phố trực thuộc TW (để biết);
- Lưu: VT, BQTG. TT.100

KT. BỘ TRƯỞNG
THỨ TRƯỞNG




Hồ Anh Tuấn