Chào luật sư. Luật sư cho tôi hỏi một vấn đề như sau ạ: Chị tôi có mua bán 2 con rắn hổ mang (cả hai con nặng khoảng 1. 5kg do mua lại của một người dân khác họ bắt được xong chị tôi đem đi bán) cho tôi hỏi việc chị tôi mua bán như trên có vi phạm pháp luật không. Nếu vi phạm thì bị sẽ bị như thế nào có thể bị phạt tù không và phạt khoảng bao năm. Kính mong luật sư hồi âm sớm. Cảm ơn luật sư!

Người gửi : Nhu Nguyen

Trả lời:

Chào bạn. Cảm ơn bạn đã tin tưởng và gửi câu hỏi đề nghị tư vấn luật đến Bộ phận luật sư tư vấn pháp luật của Công ty Luật Minh Khuê. Nội dung câu hỏi của bạn đã được đội ngũ luật sư của Chúng tôi nghiên cứu và tư vấn cụ thể như sau:

Cơ sở pháp lý

- Luật lâm nghiệp năm 2017

- Bộ luật hình sự năm 2015, luật sửa đổi bổ sung năm 2017

- Nghị định số 06/2019/NĐ-CP ngày 22 tháng 1 năm 2019 về quản lý thuwjcvataj rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm và thực thu công ước về buôn bán quốc tế các loài đọng vật, thực vật hoang dã nguy cấp

Luật sư tư vấn

1. Đặc điểm của rắn hổ mang

1.1 Môi trường sinh sống

Rắn hổ mang đất thường sống ở đồng bằng, trung du và miền núi. Hoạt động về ban đêm, ban ngày trú trong hang mối hoặc hang chuột, nhiều trường hợp sống rất gần với nơi ở của con người. Thức ăn chủ yếu bao gồm cóc, rắn, chim và thú nhỏ (chuột). Rắn hổ đất cái đẻ tới 45 trứng/lứa. Con non mới nở dài 280 - 350mm, có thể bành cổ hung dữ và phun nọc độc gây nguy hiểm cho người.

Tại Việt Nam, loài này phân bố chủ yếu ở miền Nam và Nam Trung Bộ; ở miền Bắc rất hiếm gặp. Trên Thế giới, nó phân bố ở Banglades, Bắc Ấn Độ, Nepal, Nam Trung Quốc, Myanma, Lào, Thái Lan, Campuchia, Bắc Malaysia.

Rắn hổ mang có sự suy giảm quần thể ít nhất 50% trong khoảng 10 năm gần đây; nguyên nhân là do sự suy giảm nơi cư trú, môi trường sống bị tác động mạnh bởi phá rừng, đô thị hóa ở vùng nông thôn, mở đường,… và nhất là bị săn bắt, buôn bán để lấy thịt và chế biến dược liệu.

1.2 Rắn hổ mang thuộc danh mục động nguy cấp quý hiếm

Rắn hổ mang là loài nguy cấp quý hiếm (thuộc Nhóm IIB, Nghị định số 06/2019/NĐ-CP ngày 22/01/2019 của Chính phủ về quản lý thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp quý, hiểm và thực thi Công ước về buôn bán Quốc tế các loài thực vật, động vật nguy cấp; Phụ lục II, Công ước CITES về buôn bán các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp), là loài rắn độc, to lớn trong các loài rắn; khi Rắn hổ mang đất vươn đầu bạnh cổ, trên cổ ở mặt lưng có một hình tròn màu sáng (mắt kính) chính giữa có một vết nâu đen; ở cổ về mặt bụng có một cặp vết nhỏ nằm ngang. Màu sắc ở lưng đa dạng thay đổi từ màu nâu sẫm tới màu nâu xám; đa số có mặt lưng đồng màu, một số ít cá thể có những vạch ngang hơi sáng song không rõ rệt.

2. Mức xử phạt đối với hành vi mua bán rắn hổ mang

2.1 Hành vi mua bán rắn có vi phạm pháp luật không?

Theo những thông tin mà bạn cung cấp thì chị gái bạn có mua 2 con rắn Hổ mang của người dân khác hai con rắn này nặng khoảng 1,5kg và chị bạn mua để đem đi bán. Với hành vi này, hiện nay tất cả các loài động vật hoang dã đều được bảo vệ trong Luật lâm nghiệp năm 2017.

Theo quy định tại khoản 3 điều 9 Luật lâm nghiệp năm 2017 cấm đối với hành vi săn, bắt, nuôi, nhốt, giết, tàng trữ, vận chuyển, buôn bán động vật rừng, thu thập mẫu vật các loài thực vật, động vật rừng trái quy định.

"Điều 9. Các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động lâm nghiệp

1. Chặt, phá, khai thác, lấn, chiếm rừng trái quy định của pháp luật.

2. Đưa chất thải, hóa chất độc, chất nổ, chất cháy, chất dễ cháy, công cụ, phương tiện vào rừng trái quy định của pháp luật; chăn, dắt, thả gia súc, vật nuôi vào phân khu bảo vệ nghiêm ngặt của rừng đặc dụng, rừng mới trồng.

3. Săn, bắt, nuôi, nhốt, giết, tàng trữ, vận chuyển, buôn bán động vật rừng, thu thập mẫu vật các loài thực vật rừng, động vật rừng trái quy định của pháp luật.

4. Hủy hoại tài nguyên rừng, hệ sinh thái rừng, công trình bảo vệ và phát triển rừng.

5. Vi phạm quy định về phòng cháy và chữa cháy rừng; phòng, trừ sinh vật gây hại rừng; quản lý các loài ngoại lai xâm hại; dịch vụ môi trường rừng.

6. Tàng trữ, mua bán, vận chuyển, chế biến, quảng cáo, trưng bày, xuất khẩu, nhập khẩu, tạm nhập, tái xuất, tạm xuất, tái nhập, quá cảnh lâm sản trái quy định của pháp luật Việt Nam và điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên.

7. Khai thác tài nguyên thiên nhiên, tài nguyên khoáng sản, môi trường rừng trái quy định của pháp luật; xây dựng, đào, bới, đắp đập, ngăn dòng chảy tự nhiên và các hoạt động khác trái quy định của pháp luật làm thay đổi cấu trúc cảnh quan tự nhiên của hệ sinh thái rừng.

8. Giao rừng, cho thuê rừng, thu hồi rừng, chuyển loại rừng, chuyển mục đích sử dụng rừng trái quy định của pháp luật; cho phép khai thác, vận chuyển lâm sản trái quy định của pháp luật; chuyển đổi diện tích rừng, chuyển nhượng, thừa kế, tặng cho, thế chấp, góp vốn bằng giá trị quyền sử dụng rừng, quyền sở hữu rừng sản xuất là rừng trồng trái quy định của pháp luật; phân biệt đối xử về tôn giáo, tín ngưỡng và giới trong giao rừng, cho thuê rừng.

9. Sử dụng nguyên liệu trong chế biến lâm sản trái quy định của pháp luật".

Nghị định 06/2019/NĐ-CP quy định hoạt động săn, bắn, bắt, khai thác, nuôi, nhốt, giết, tàng trữ, chế biến, vận chuyển, buôn bán các loài thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm không được ảnh hưởng tiêu cực đến sự tồn tại, sinh trưởng, phát triển của loài đó trong tự nhiên. Đối với loài rắn bao gồm có rắn hổ chúa, rắn hổ mang một mắt kính, rắn hổ mang Trung Quốc, rắn hổ mang Xiêm, rắn ráo trâu…

Đặc biệt đối với các loại động vật như hổ, gấu, voi , cu li,…được bảo vệ trong Nghị định số 06/2019/NĐ-CP ngày 22 tháng 1 năm 2019 của Chính phủ về việc quản lý thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm, thuộc nhóm IB nhóm các loài động vật nghiêm cấm khai thác vì mục đích thương mại) và một số loài như khỉ, cầy (chồn), kỳ đà, kỳ đà vân, kỳ đà hoa, một số loài rắn, rùa,…cũng được bảo vệ trong Nghị định này, thuộc nhóm IIB (nhóm các loài động vật hạn chế khai thác vì mục đích thương mại).

Như vậy, theo danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm (Ban hành kèm theo Nghị định số 06/2019/NĐ-CP ngày 22/01/2019) Nhóm II. B, rắn hổ mang thuộc thứ tự số 68 thuộc nhóm II. B là động vật cấp quý hiếm cần được bảo tồn, bảo vệ. Vi phạm đối với các loài động vật hoang dã nguy cấp, quý hiếm tùy theo mức độ, giá trị tang vật sẽ bị xử phạt hành chính lên đến 300 triệu đồng đối với cá nhân và 1 tỉ đồng đối với tổ chức hoặc xử lý hình sự lên tới 3 năm tù giam.

2.2 Truy cứu trách nhiệm hình sự

Cụ thể tại Điều 234 bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017 thì tội vi phạm quy định về quản lý, bảo vệ động vật hoang dã: Người nào thực hiện một trong các hành vi sau đây, nếu không thuộc trường hợp quy định tại Điều 242 và Điều 244 của Bộ luật này, thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc bị phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

- Săn bắt, giết, nuôi, nhốt, vận chuyển, buôn bán trái phép động vật nguy cấp, quý, hiếm Nhóm IIB hoặc thuộc Phụ lục II của Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp có giá trị từ 300.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng; động vật hoang dã thông thường khác có giá trị từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.500.000.000 đồng;

- Tàng trữ, vận chuyển, buôn bán trái phép cá thể, bộ phận cơ thể hoặc sản phẩm của loài động vật nguy cấp, quý, hiếm Nhóm IIB hoặc thuộc Phụ lục II của Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp có giá trị từ 300.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng hoặc của động vật hoang dã thông thường khác có giá trị từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.500.000.000 đồng;

- Phạm tội trong trường hợp động vật, bộ phận cơ thể hoặc sản phẩm của động vật có giá trị dưới mức quy định tại điểm a và điểm b khoản này nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm. Đối với trường hợp phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 300.000.000 đồng đến 1.500.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 03 năm đến 07 năm:

- Có tổ chức;

- Lợi dụng chức vụ, quyền hạn hoặc lợi dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức;

- Sử dụng công cụ hoặc phương tiện săn bắt bị cấm;

- Săn bắt trong khu vực bị cấm hoặc vào thời gian bị cấm;

- Buôn bán, vận chuyển qua biên giới;

- Số lượng động vật nguy cấp, quý hiếm Nhóm IIB hoặc thuộc Phụ lục II của Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp có giá trị từ 1.000.000.000 đồng đến dưới 2.000.000.000 đồng; động vật hoang dã thông thường hoặc bộ phận, sản phẩm của các động vật đó trị giá 1.500.000.000 đồng trở lên;

- Thu lợi bất chính từ 200.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng;

- Tái phạm nguy hiểm. Đối với người phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 12 năm: Số lượng động vật nguy cấp, quý hiếm Nhóm IIB hoặc thuộc Phụ lục II của Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp hoặc bộ phận, sản phẩm của các động vật đó trị giá 2.000.000.000 đồng trở lên; Thu lợi bất chính 500.000.000 đồng trở lên. Bên cạnh đó người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

Như vậy, trường hợp của chị bạn tùy theo mức độ thì có thể bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc bị phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

Nếu còn vướng mắc, chưa rõ hoặc cần hỗ trợ pháp lý khác bạn vui lòng liên hệ bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài điện thoại số: 1900.6162 để được giải đáp.

Trân trọng./.

Bộ phận tư vấn pháp luật Hành chính - Công ty luật Minh Khuê