BAN BÍ THƯ
--------

ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM
---------------

Số: 08-CT/TW

Hà Nội, ngày 31 tháng 3 năm 1992

CHỈ THỊ

CỦAVỀ VIỆC TĂNG CƯỜNG SỰ LÃNH ĐẠO VÀ QUẢN LÝ NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG VÀ HIỆU QUẢCÔNG TÁC BÁO CHÍ, XUẤT BẢN

Trong thời kỳ đổi mới, sách báo ở nước ta có nhữngtiến bộ rõ rệt.

Báo chí (bao gồm báo viết, báo nói, báo hình) đãthông tin nhanh, phong phú, đa dạng, nhiều chiều theo định hướng chính trị củaĐảng, đã phổ biến đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước đồng thời phản ánhnguyện vọng chính đáng và ý kiến xây dựng của nhân dân. Báo chí đã giới thiệunhững nhân tố tích cực, khẳng định những thành tựu đổi mới và con đường xã hộichủ nghĩa đã lựa chọn, chống những hiện tượng tiêu cực, tham nhũng, buôn lậu, nhữnghành vi ức hiếp nhân dân, phê phán những quan điểm sai trái, chống những luậnđiệu thù địch.

Công tác xuất bản sách đã đáp ứng một phần nhu cầunhiều mặt trong đời sống tinh thần, góp phần làm sáng tỏ và tuyên truyền lý luậnvề chủ nghĩa xã hội, đường lối đổi mới, nâng cao dân trí, đã quan tâm hơn đếncác sách phục vụ học tập, sách chính trị, xã hội, các sách khoa học kỹ thuật,quản lý kinh tế.

Phần lớn cơ quan báo chí, xuất bản đã khắc phụcmột bước tình trạng bao cấp tràn lan, đi vào hạch toán, cố gắng tiếp cận bạn đọc,cải tiến hình thức và nội dung. Phương tiện in ấn được tăng cường, có tiến bộnhanh về kỹ thuật.

Song, bên cạnh những ưu điểm cơ bản nói trên,công tác báo chí, xuất bản còn nhiều khuyết điểm, nhược điểm trong đó có nhữngkhuyết điểm nghiêm trọng và kéo dài.

Báo, đài còn nặng phê phán mặt tiêu cực, chưatuyên truyền đúng mức cho những nhân tố mới, nhiều bài viết về nhân tố mới chưasâu sắc, thiếu sức thuyết phục; một số sự việc nêu lên trên báo, đài, nhất là vềchống tiêu cực chưa chính xác, thiếu thận trọng, khi sai không cải chính. Tínhchiến đấu trong cuộc đấu tranh bảo vệ chủ nghĩa xã hội chưa được coi trọng đúngmức. Trong thông tin, có lúc mất cảnh giác, để lộ bí mật. Nhiều báo, đài ởtrung ương chưa phản ánh được cái chung cả nước; nhiều báo ở địa phương chất lượngyếu, số lượng phát hành quá ít.

Xuất bản sách vẫn còn lộn xộn. Nhiều cơ quankhông được phép tổ chức xuất bản chuyên nghiệp in sách bán rộng rãi. Một số ítsách có nội dung độc hại đã và đang được lưu hành. Có tình trạng in tràn lanbài viết, tranh ảnh và cuốn sách giải trí có chất lượng thấp hoặc kích thích nhữngthị hiếu không lành mạnh. Không ít sách báo thường xuyên khai thác những chuyệntình dục, moi móc đời tư, đăng quá nhiều vụ án, miêu tả tỉ mỉ những hành độngdâm ô, bạo lực, in nhiều hình ảnh thiếu thẩm mỹ, tuyên truyền mê tín dị đoan,xa rời truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân tộc. Sử dụng thông tin của nướcngoài thiếu chọn lọc; sách dịch tràn lan, có cuốn không phù hợp với cách nghĩ,lối sống và đạo đức của dân tộc Việt Nam.

Có những số báo, cuốn sách được xuất bản khôngđúng tôn chỉ, mục đích, không đúng Luật; thậm chí có ấn phẩm lưu hành trong xãhội không ghi rõ cơ quan xuất bản, nhà in. Việc quản lý các phương tiện in cònlỏng lẻo. Công tác phát hành sách báo còn yếu, nhất là đưa sách báo tới vùngnông thôn, miền núi. Hệ thống các thư viện bị sa sút.

Khuynh hướng thương mại hóa, chạy theo lợi nhuậnđơn thuần khá nặng nề dẫn tới đua nhau đăng và phát những tin, bài, hình ảnh giậtgân, câu khách. Cũng có một số bài báo, quyển sách có khuynh hướng chính trị lệchlạc, phủ định quá khứ tốt đẹp, miêu tả đen tối thực trạng, tuyên truyền cho lốisống theo chủ nghĩa thực dụng. Những khuynh hướng sai lầm đó đã được các cơquan có trách nhiệm chỉ đạo uốn nắn, nhắc nhở, đã bị dư luận lên án nhưng chưasửa chữa được nhiều.

Sự lãnh đạo, quản lý lỏng lẻo của các cơ quan chứcnăng trung ương, của nhiều cấp ủy đảng, cấp chính quyền, cơ quan chủ quản cóbáo và nhà xuất bản là nguyên nhân quan trọng của tình trạng nói trên. Đồng thờicần thấy trách nhiệm trực tiếp của một số tổng biên tập báo, đài, giám đốc nhàxuất bản, nhà in và cơ quan phát hành.

Để chấp hành nghiêm túc những quan điểm bản củaĐại hội VII của Đảng về công tác báo chí, xuất bản, nâng cao chất lượng và tăngcường hiệu quả xã hội to lớn của hoạt động báo chí, xuất bản, Ban Bí thư yêu cầucác ngành, các cấp thực hiện những việc sau đây:

1- Ngay sau khi nhận được chỉ thị này, các cấp ủy,các đồng chí phụ trách công tác báo chí, xuất bản đánh giá thực trạng báo chí,xuất bản ở địa phương và ngành mình, vạch rõ ưu điểm, khuyết điểm, nguyên nhân,trách nhiệm; kiểm điểm sâu sắc việc chỉ đạo, quản lý công tác báo chí, xuất bảntrong thời gian qua, đề ra những việc làm cụ thể nhằm nâng cao chất lượng và hiệuquả báo chí, xuất bản, chấn chỉnh những lệch lạc, lập lại trật tự kỷ cương trênlĩnh vực này. Những phương hướng cần nắm vững là:

Báo chí, xuất bản dù là cơ quan của Đảng, củaNhà nước, các đoàn thể quần chúng hay của tổ chức xã hội đều đặt dưới sự lãnh đạocủa Đảng và hoạt động theo pháp luật. Thông tin cần kịp thời, chính xác, phongphú, đa dạng, bảo đảm quyền được thông tin của nhân dân, nhưng phải có định hướngđúng, giữ gìn bí mật, bảo đảm quyền hưởng thụ văn hóa có chọn lọc của nhân dân.

Báo chí, xuất bản có trách nhiệm góp phần làmcho thế giới quan Mác - Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh giữ vị trí chỉ đạo trongđời sống tinh thần xã hội, động viên toàn Đảng, toàn dân vượt qua khó khăn thửthách, năng động sáng tạo trong việc thực hiện Nghị quyết Đại hội VII của Đảng,giữ vững ổn định chính trị, tiếp tục đẩy mạnh công cuộc đổi mới, đưa đất nướcra khỏi tình trạng khủng hoảng kinh tế - xã hội, giữ vững định hướng xã hội chủnghĩa.

Phát triển sự nghiệp thông tin, báo chí, xuất bảntheo hướng nâng cao chất lượng, đáp ứng nhu cầu thông tin và nâng cao kiến thứcmọi mặt cho nhân dân; cổ vũ mạnh mẽ các nhân tố mới, đồng thời tích cực đấutranh chống tiêu cực; bảo tồn và phát huy truyền thống văn hóa tốt đẹp của dântộc, đồng thời tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại; bồi dưỡng tâm hồn, tình cảmcao đẹp của con người Việt Nam, đề cao tinh thần yêu nước, ý chí tự lực tự cường,cần kiệm xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa; biểu dương tínhtrung thực, lòng nhân ái, tinh thần dũng cảm, tình yêu cái đẹp chân chính, phêphán những thói hư, tật xấu, mọi biểu hiện của sự giả dối, độc ác, chạy theo nhữngthị hiếu thấp kém.

Thực hiện vai trò vừa là tiếng nói của Đảng, củaNhà nước, của các đoàn thể vừa là diễn đàn của nhân dân, sách báo cần tăng cườngphản ánh ý kiến, thu hút trí tuệ của nhân dân đóng góp vào công cuộc đổi mới đấtnước, đồng thời phê phán những quan điểm lệch lạc, đề cao cảnh giác, chống lạinhững âm mưu và thủ đoạn xảo quyệt của các thế lực thù địch.

2- Ban Bí thư giao cho Ban Tư tưởng - văn hóaTrung ương phối hợp với các ngành, các cấp hướng dẫn các cơ quan báo chí, xuấtbản xây dựng và thực hiện kế hoạch đề tài nội dung sách báo phục vụ các nhiệm vụđã ghi trong văn kiện Đại hội VII của Đảng cùng các văn kiện quan trọng khác củaĐảng và Nhà nước từ sau Đại hội. Đề nghị Hội đồng Bộ trưởng sớm ban hành cácvăn bản về công tác báo chí, xuất bản. Xúc tiến hoàn thành văn bản hướng dẫn thựchiện Luật báo chí. Chuẩn bị trình Quốc hội Luật xuất bản.

Các cơ quan chủ quản phải chịu trách nhiệm chínhtrị về những ấn phẩm của các cơ quan báo chí, xuất bản do mình phụ trách. Các cấpủy đảng, các đồng chí phụ trách chính quyền địa phương và cơ quan chủ quản tăngcường lãnh đạo và quản lý báo chí, xuất bản ở địa phương và ngành mình thực hiệnđúng chỉ thị của Đảng và Luật pháp của Nhà nước, có quy chế làm việc cụ thể, tạođiều kiện cho các cơ quan báo chí, xuất bản làm tốt nhiệm vụ bằng cách tăng cườngcung cấp thông tin, hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện, lựa chọn và bồi dưỡngcán bộ, giải quyết những vấn đề mới nảy sinh … Là người chịu trách nhiệm trựctiếp. Tổng biên tập báo, Giám đốc nhà xuất bản phải là người có trình độ chínhtrị, văn hóa và nghiệp vụ cần thiết, tuyệt đối không thể bố trí tùy tiện, thiếucân nhắc.

Hoạt động báo chí, xuất bản cần giữ vững định hướngchỉ đạo, hấp dẫn người đọc trước hết bằng việc thỏa mãn những yêu cầu về thôngtin bổ ích, nâng cao hiểu biết và đáp ứng nhu cầu giải trí lành mạnh của nhândân, hướng dẫn, hình thành dư luận đúng đắn và thị hiếu lành mạnh. Theo đúngtôn chỉ mục đích đã định, hoạt động đúng pháp luật, tuân theo sự quản lý về mặtNhà nước phải trở thành nền nếp làm việc của các cơ quan báo chí, xuất bản.

3- Đến hết tháng 6-1992, các cấp ủy đảng, các đồngchí phụ trách ngành phải lãnh đạo thực hiện xong việc sắp xếp lại hệ thống báochí, xuất bản theo hướng nâng cao chất lượng, hiệu quả chính trị, tư tưởng, vănhóa. Sắp xếp lại một số báo chí, nhà xuất bản xét thấy không cần thiết và khôngđủ điều kiện hoạt động, có chức năng trùng nhau. Không tổ chức thêm, ra thêm kỳkhi các điều kiện không cho phép. Không nhất thiết ngành nào cũng có báo và nhàxuất bản. Không nhất thiết địa phương nào cũng có nhà xuất bản và báo Văn nghệ.Giảm bớt báo công an bán công khai; những thông tin bài viết về vụ án cần giảmnhiều và định hướng lại cách viết sao cho không gây phản tác dụng. Sắp xếp hệthống phát thanh, truyền hình trong toàn quốc.

Hệ thống báo chí và nhà xuất bản của Đảng và củacơ quan quản lý Nhà nước về báo chí, xuất bản phải nêu gương trong việc sắp xếplại trật tự và định hướng nội dung.

4- Báo chí, xuất bản thực hiệnhạch toán thu chi để sử dụng tiền vốn có hiệu quả, phục vụ tốt các mục tiêuchính trị, văn hóa - tư tưởng, không ngừng nâng cao chất lượng chính trị vàtính hấp dẫn đúng đắn, cố gắng có thể tự trang trải về tài chính.

Đồng thời Nhà nước cóchính sách tài chính thích hợp, nhất là đối với một số sách báo chính trị vàkhoa học hết sức cần thiết, tạo điều kiện phát triển sự nghiệp báo chí, xuất bản.Tăng cường cơ sở vật chất kỹ thuật để có thể sớm phủ sóng phát thanh, truyềnhình trong cả nước, bảo đảm báo Đảng và các báo trung ương đến đều đặn các vùngđất nước. Nhà nước có chính sách khuyến khích sản xuất nhiều đài thu thanh đơngiản, giá rẻ để bán rộng rãi cho nhân dân nghe đài của ta.

5- Xây dựng quy hoạch đào tạo, bồi dưỡng cán bộbáo chí, xuất bản đến năm 2000, bảo đảm đội ngũ này vững vàng về chính trị vàtư tưởng, trong sạch về phẩm chất đạo đức và tinh thông nghề nghiệp; chuẩn bị tốtđội ngũ cán bộ kế cận; viết lại các giáo trình về nghiệp vụ phóng viên, biên tậpviên, biên soạn giáo trình cho cán bộ chính quyền và cán bộ Đảng được phân côngtheo dõi, quản lý công tác báo chí, xuất bản; tổ chức các lớp nghiên cứu quántriệt các văn kiện Đại hội Đảng VII cho cán bộ phụ trách báo chí, xuất bản, invà phát hành. Đặc biệt coi trọng bồi dưỡng các tổng biên tập báo, đài và giám đốcnhà xuất bản bảo đảm có đủ bản lĩnh chính trị và nghề nghiệp đủ sức đảm đươngnhiệm vụ. Người phụ trách cơ quan chủ quản không kiêm tổng biên tập báo, giám đốcnhà xuất bản. Một đồng chí tổng biên tập không phụ trách nhiều tờ báo. Sắp xếpviệc tổ chức các cơ quan nghiên cứu, đào tạo cán bộ báo chí, xuất bản, bảo đảmsự chỉ đạo chặt chẽ về tư tưởng chính trị và thống nhất trong cả nước về mặtnày.

6- Kiện toàn cơ quan chỉ đạo của Đảng và cơ quanquản lý nhà nước về báo chí, xuất bản.

- Ban Tuyên giáo các cấp và các cơ quan có chứcnăng quản lý báo chí, xuất bản tương ứng cần được bổ sung các cán bộ thật sự amhiểu và có năng lực quản lý báo chí, xuất bản; thường xuyên biểu dương, phêbình, rút kinh nghiệm công tác quản lý, không để xảy ra những sơ hở, tiêu cực.

- Tiếp tục hoàn chỉnh và ban hành các văn bản hướngdẫn thi hành các luật về báo chí, xuất bản.

- Chỉ đạo chặt chẽ việc cấp giấy phép ra báo,sách và kiểm tra việc thực hiện các giấy phép đó.

- Cơ quan quản lý nhà nước nhanh chóng quy địnhhoạt động của các nhà in, tăng cường kiểm tra, biểu dương nơi làm tốt, xử lý nhữngnơi vi phạm pháp luật. Có quy chế quản lý các cơ sở in nhỏ.

- Khôi phục, củng cố và phát triển hệ thống thưviện, trước hết ở các huyện, quận và cơ quan, trường học…

- Tăng cường chỉ đạo công tác phát hành, phối hợpmạng lưới phát hành quốc doanh và tư nhân, đưa sách báo nhanh chóng và đều đặnđến các vùng xa, vùng sâu, vùng dân tộc ít người. Mỗi chi bộ ít nhất cũng có mộttờ báo Nhân dân và một tờ báo của đảng bộ tỉnh hoặc thành phố.

- Củng cố và tăng cường cơ quan xuất, nhập khẩusách báo, thực hiện đúng chức năng, bảo đảm lưu thông sách báo. Ngành giaothông, bưu chính cần có chính sách ưu đãi đối với giá cước sách báo nói chung,nhất đối với sách báo cho thiếu nhi, cho miền núi.

Ban Bí thư sẽ có chỉ thị riêng về công tác thôngtin đối ngoại và báo chí, ấn phẩm đối ngoại.

Trong tình hình mới, công tác báo chí, xuất bảnđặc biệt quan trọng. Các cấp ủy đảng và lãnh đạo các đoàn thể, các đồng chí phụtrách các ngành, các cơ quan chức năng cần căn cứ vào nội dung chỉ thị này đểkiểm điểm công tác lãnh đạo, quản lý công tác báo chí, xuất bản; có những quyếtđịnh cụ thể kịp thời chấn chỉnh, kiện toàn tổ chức và hoạt động, tăng cường kỷluật, trật tự và nâng cao chất lượng, hiệu quả của hoạt động báo chí, xuất bản.

T/M BAN BÍ THƯ




Đào Duy Tùng