THỦ TƯỚNG CHÍNH PHỦ
*******

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
*******

Số: 147-TTg

Hà Nội, ngày 28 tháng 03 năm 1977

CHỈ THỊ

VỀVIỆC TẬP TRUNG NGUỒN HÀNG TRONG TAY NHÀ NƯỚC, TIẾN HÀNH PHÂN PHỐI THEO KẾHOẠCH, TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ THU CHI TIỀN MẶT VÀ THU CHI TÀI CHÍNH TẠI CÁC TỈNHPHÍA NAM

Từ sau khi miền Nam hoàn toàn giảiphóng, tại các tỉnh phía Nam, chính quyền cách mạng đã áp dụng nhiều biện phápquan trọng nhằm giữ vững và phát triển sản xuất, giải quyết đời sống của nhândân. Nhưng do hậu quả nặng nề của chiến tranh và của chủ nghĩa thực dân mới, dogiai cấp tư sản có lực lượng vật chất quan trọng (tiền, vàng, tồn kho hànghóa…) và lợi dụng những nhược điểm, khuyết điểm và sơ hở của ta trong công tácquản lý kinh tế để hoạt động đầu cơ tích trữ, nên nền kinh tế miền Nam đang cónhiều khó khăn mà biểu hiện tập trung nhất là thị trường và giá cả không ổnđịnh. Nhiều mặt hàng vốn là ưu thế của miền Nam như cá, nước mắm, rau quả…nhưng giá cả cũng bị đẩy lên cao một cách giả tạo; quan hệ giữa hàng hóa vàtiền tệ đã mất cân đối, nhưng việc rút bớt khối lượng tiền thừa trong lưu thôngcó nhiều trở ngại, trong khi đó yêu cầu chi tiền mặt để thu mua nắm nguồn hàng,đầu tư vào nông nghiệp, thủy lợi, xây dựng vùng kinh tế mới… đang đòi hỏi rấtcấp bách.

Về phía chủ quan, công tác phânphối hàng hóa, quản lý tiền mặt và tài chính còn nhiều mặt chủ yếu:

- Nguồn hàng tập trung trong tayNhà nước để bán ra còn mỏng và chưa được quản lý chặt: vật tư, xăng dầu… cungcấp thì nhiều, nhưng lương thực, rau, cá và các loại nông sản khác… Nhà nướcnắm không tương xứng, sản phẩm của các cơ sở sản xuất của Nhà nước, nhất là mộtsố hàng công nghiệp thiết yếu, chưa được thống nhất tiêu thụ toàn bộ qua thươngnghiệp quốc doanh; một số địa phương có hàng bán ra không kịp thời để hư hỏngmất phẩm chất; số hàng hóa bán chịu cho dân cũng còn khá lớn.

- Tổ chức mạng lưới bán hàng để thutiền về còn lúng túng và yếu. Phương thức phân phối hàng hóa chưa thống nhất vàcó nhiều sơ hở, hàng Nhà nước bị chạy ra ngoài nhiều. Hàng còn phân phối bìnhquân, chưa được ưu tiên đúng mức cho các vùng trọng điểm thu mua và kết hợp vớiyêu cầu điều hòa lưu thông tiền tệ theo khu vực. Một số cán bộ các cơ quan, đoànthể lợi dụng quyền hành đã phân phối cho gia đình và người thân quá mức, chonên phần dành bán lẻ cho dân không còn bao nhiêu. Tình trạng phân phối khôngcông bằng đó khiến nhân dân kêu ca, phàn nàn nhiều, làm giảm uy tín của chínhquyền.

- Một số nơi vẫn còn tình trạng tựtiện “cấm chợ ngăn sông” khiến thị trường bị chia cắt và khẩn trương giả tạo;giao lưu hàng hóa giữa các vùng trong nước chưa được tổ chức tốt, tình trạng lợi dụng buôn bán đầu cơ giữa hai miền có chiều hướng phát triển.

- Các nguồn thu về tài chính, phụcvụ, tiền gửi tiết kiệm cũng rất yếu. Việc chi tiêu tài chính chưa đưa vào chếđộ chặt chẽ và tiết kiệm.

- Nhiều cơ quan, xí nghiệp và tổchức kinh tế không chấp hành đúng chế độ quản lý tiền mặt và chế độ thanh toáncủa Nhà nước: thu được tiền mặt không nộp vào ngân hàng, rút tiền ở ngân hàngvề giữ tại quỹ để chi tiêu không đúng chính sách và chế độ đã quy định, thậmchí có điều kiện cũng không thanh toán bằng chuyển khoản qua ngân hàng…

Để từng bước ổn định thị trường,giá cả và tiền tệ, khắc phục khó khăn, đưa nền kinh tế miền Nam tiến lên vữngchắc, một mặt, phải vừa cải tạo vừa xây dựng; trọng tâm hiện nay là đẩy mạnhcải tạo công thương nghiệp tư bản tư doanh, trước hết là cải tạo tư sản thươngnghiệp, đi đôi với việc gấp rút xây dựng và tăng cường về mọi mặt lực lượngthương nghiệp xã hội chủ nghĩa (Chính phủ sẽ có các chỉ thị cụ thể về vấn đềnày). Mặt khác, phải đẩy mạnh sản xuất, tăng thêm khối lượng hàng hóa trong lưuthông, đáp ứng yêu cầu của thị trường. Đây là nhiệm vụ hàng đầu, là mục tiêuphấn đấu thường xuyên của tất cả các ngành, các cấp, các cơ sở sản xuất và kinhdoanh.

Trong phiên họp ngày 10 tháng 3 năm1977, Thường vụ Hội đồng Chính phủ đã nhấn mạnh vấn đề có ý nghĩa quan trọng vàcó tính cấp bách hiện nay là tập trung nguồn hàng trong tay Nhà nước, tiến hànhphân phối theo chính sách và kế hoạch, tăng cường quản lý thu chi tiền mặt vàtăng cường quản lý thu chi ngân sách. Cụ thể như sau:

1. Các ngành thương nghiệp phảivươn lên làm tốt công tác thu mua và phân phối hàng hóa thông qua hợp đồng haichiều với nông dân, nông dân sau khi bán nông sản là có một số vật tư hàng hóađể mua. Từ nay, vật tư nông nghiệp (bao gồm cả thức ăn gia súc, hàng công nghệ,vật liệu xây dựng…) đưa về nông thôn nhất thiết phải được gắn liền với kế hoạchthu mua để bán theo hợp đồng, bán thưởng, hoặc bán bình thường cho nông dân.Trong khi chưa có chính sách cung cấp lương thực thường xuyên cho các vùngchuyên trồng cây công nghiệp ở các tỉnh phía Nam, Bộ Lương thực và thực phẩmcần dành một số lương thực để bán theo hợp đồng thu mua sản phẩm cây côngnghiệp ở những nơi thật cần thiết.

Tất cả các loại sản phẩm của các cơsở sản xuất công, nông nghiệp quốc doanh nhất thiết phải tiêu thụ qua thươngnghiệp của Nhà nước; nghiêm cấm việc trực tiếp bán lẻ sản phẩm ra thị trường.Trong khi giao nộp sản phẩm, mặt hàng nào còn vướng mắc về giá cả thì phải bànvới cơ quan vật giá để giải quyết kịp thời. Những sản phẩm không đủ tiêu chuẩnxuất khẩu của ngành ngoại thương cũng phải giao cho nội thương thống nhất phânphối, không được trao đổi với các cơ quan khác hoặc bán trong nội bộ của các cơquan ngoại thương.

Các xí nghiệp tư bản, các hợp tácxã, tập đoàn và cơ sở sản xuất thủ công cá thể được Nhà nước cung cấp lươngthực, máy móc thiết bị, nguyên liệu, nhiên liệu, điện, cho vay vốn… phải bánsản phẩm cho cơ quan thương nghiệp của Nhà nước.

Ủy ban Kế hoạch Nhà nước, Bộ Nộithương, Bộ Vật tư, Ngân hàng Nhà nước cần soát lại kế hoạch phân phối vật tư,hàng hóa cho các tỉnh, bảo đảm việc đưa vật tư hàng hóa ra phục vụ tốt kế hoạchthu mua và tổ chức tốt quan hệ tiền hàng từng khu vực.

Ngành nội thương, Ủy ban nhân dâncác thành phố, tỉnh, huyện phải tổ chức ngay các đoàn kiểm tra đôn đốc thươngnghiệp bán ra những mặt hàng có điều kiện để thu tiền về, tránh để tồn kho quácao, làm hàng đọng lâu ngày sinh ra kém hoặc mất phẩm chất. Nghiêm cấm việc bánchịu hàng hóa dưới mọi hình thức và ở mọi khâu.

Các tổ chức thương nghiệp sau khibán hàng phải nộp hết và kịp thời tiền mặt vào ngân hàng, không được tự ý giữtiền lại chi mà không được sự thỏa thuận của ngân hàng. Các cơ quan, nhất làcấp ủy và chính quyền huyện, không được quyền mượn tiền bán hàng để chi vàoviệc khác.

Ngân hàng Nhà nước cần bảo đảm tiềnmặt cần thiết cho các ngành nội thương và vật tư thu mua vật tư và phương tiệnsinh hoạt cần thiết do tư nhân bán tại thành phố Hồ Chí Minh và các thành phốkhác ở miền Nam để thống nhất cung cấp cho các cơ quan và nhân dân các nơikhác. Nếu cơ quan, đơn vị nào muốn mua vật tư kỹ thuật và nguyên vật liệu tại thànhphố Hồ Chí Minh thì nhất thiết phải đến cơ quan vật tư thương nghiệp thành phốđể mua và thanh toán bằng chuyển khoản. Ngân hàng không chi tiền mặt cho các cơquan, đơn vị mua hàng ngoài thị trường tự do.

Cấm các cơ quan và tư nhân vào cáctỉnh phía Nam mua nhà, đất, ô tô và các loại vật tư kỹ thuật thuộc diện Nhànước thống nhất quản lý phân phối. Các cơ quan, xí nghiệp ở các tỉnh phía Bắcchuyển tiền vào các tỉnh phía Nam chỉ được rút ra chi dần. Các ngành ngân hàngNhà nước và tài chính phải kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng các khoản trả chuyểntiền, đảm bảo chi đúng mục đích, ngăn chặn việc rút tiền mặt mua sắm ngoài thịtrường tự do và mua những thứ Nhà nước đã cấm, làm rối thị trường, bọn thươngnhân và bọn đầu cơ càng có cơ hội trục lợi.

Đối với những mặt hàng không thuộcdiện Nhà nước thống nhất quản lý thu mua, nếu thương nghiệp quốc doanh chưa đảmnhiệm được thì tạm thời phải có sự hướng dẫn cho lực lượng tiểu thương hoạtđộng trong việc mua và bán, tránh tình trạng ngăn cấm độc đoán, thiếu cân nhắctoàn diện, làm cho thị trường bị chia cắt, hàng hóa khan hiếm một cách giả tạo.

2. Ngân hàng Nhà nước phải tăngcường công tác quản lý tiền mặt: không gây phiền phức và tùy tiện cắt xén cácnhu cầu tiền mặt của cơ quan, đơn vị, nhưng không được buông lơi quản lý. Phảikiểm tra các cơ quan, đơn vị kinh tế thực hiện nghiêm chỉnh chế độ mở tài khoảnvà gửi tiền vào Ngân hàng Nhà nước. Mọi việc mua bán giao dịch giữa các đơn vịcó mở tài khoản ở ngân hàng nhất thiết phải được thanh toán bằng chuyển khoản(chỉ trừ những món nhỏ). Thường xuyên đôn đốc các cơ quan, đơn vị có thu tiềnmặt phải nộp hết và kịp thời vào Ngân hàng Nhà nước; rút tiền ở ngân hàng phảihợp lý, sử dụng tiết kiệm, đúng mục đích theo kế hoạch Nhà nước và kế hoạchtiền mặt đã được ngân hàng thỏa thuận.

Ủy ban nhân dân các cấp phải chỉđạo chặt chẽ công tác vận động nhân dân gửi tiền tiết kiệm, đưa công tác nàythành phong trào quần chúng mạnh mẽ, rộng khắp và thường xuyên. Ngân hàng Nhànước phải gấp rút củng cố tổ chức, mở rộng mạng lưới tiết kiệm, đơn giản thủtục để nhân dân gửi và rút tiền được nhanh chóng thuận tiện. Phải động viên vàquản lý tốt hơn nữa mọi nguồn vốn nhàn rỗi, đặc biệt là nguồn tiền gửi của cáctổ hợp sản xuất và các nhà kinh doanh công thương nghiệp.

Ngân hàng Nhà nước phải chủ độngđiều hòa phát hành để tăng khả năng bảo đảm nhu cầu tiền mặt cho các đơn vịkinh tế, tổ chức điều hòa lưu thông tiền tệ từng khu vực và thời vụ. Các cấpĐảng ủy và chính quyền địa phương cần chỉ đạo toàn diện để động viên tối đa cácnguồn thu và tiết kiệm chi, tăng vòng quay đồng tiền phục vụ nền kinh tế màkhông phải phát hành thêm; không nên ép ngân hàng phát hành tiền một chiều,hoặc ép ngân hàng cho tài chính vay để chi tiêu.

3. Ngành tài chính cần củng cố bộmáy để tận thu các loại thuế đã ban hành, nhất là không buông lỏng các loạithuế đánh vào thu nhập của những người tư sản. Bên cạnh việc chống thất thuthuế, cần chấm dứt tình trạng đánh thuế tràn lan và thu thủ tục phí tùy tiệntheo luật lệ do các ngành, các cơ quan và địa phương tự ý đặt ra, gây thắc mắctrong nhân dân. Cùng với việc thực hiện thống nhất chế độ tiền lương, cần tiếnhành thu các khoản về cung ứng lao vụ, về tiền nhà, điện, nước… đối với cán bộcông tác ở các tỉnh phía Nam. Phải kiên quyết đưa việc chi tiêu tài chính vàonền nếp và chế độ. Cần chấm dứt tình trạng mỗi địa phương tự đề ra các chế độchi tiêu của mình một cách vô nguyên tắc (như trợ cấp, phụ cấp cho cán bộ, tiếpkhách, liên hoan…)

Thông qua việc nông dân bán nôngsản cho Nhà nước, Ủy ban nhân dân các thành phố, tỉnh và huyện có trách nhiệmchỉ đạo các ngành thu các loại nợ cũ như nợ mua phân bón, xăng, dầu và các loạivật tư, nợ tạm ứng thu mua của lương thực, nợ ngân hàng đã đến hạn trả, thu đảmphụ và nợ đảm phụ các năm trước…

Các ngành Ngân hàng Nhà nước và tàichính cần phối hợp tổ chức các đoàn kiểm tra tình hình chấp hành kỷ luật tiềnmặt và kỷ luật tài chính của các cơ quan, đơn vị kinh tế: đơn vị nào thu tiềnmặt không nộp, hoặc rút tiền về để đọng quá mức tại quỹ thì buộc phải nộp ngayvào ngân hàng; cơ quan, xí nghiệp nào sử dụng lãng phí vốn ngân sách, chi tiêusai chế độ thì phải chấn chỉnh ngay và có thái độ xử lý kỷ luật đối với ngườilàm sai. Đồng thời, các đoàn kiểm tra nói trên cũng cần giúp các địa phươngtriển khai thực hiện những biện pháp nêu trong chỉ thị này.

Các vấn đề khác như hình thành quỹhàng hóa ở cả hai miền, phương thức phân phối hàng hóa thống nhất trong cảnước, xây dựng và củng cố hệ thống thương nghiệp ở miền Nam, giải quyết giá cả thu mua nông sản và bán hàng công nghệ, giảm biên chế hành chính để tăngcường cho các khâu sản xuất và kinh doanh… thì các ngành chức năng cần nghiêncứu gấp để sớm triển khai tiếp theo chỉ thị này.

KT. THỦ TƯỚNG CHÍNH PHỦ
PHÓ THỦ TƯỚNG




Phạm Hùng