Xin cảm ơn!

Người gửi: N.T. Thủy

Câu hỏi được biên tập từ chuyên mục tư vấn pháp luật đất đai của Công ty luật Minh Khuê.

Cho vay tiền lãi suất cao như bị quỵt nợ làm sao đòi lại?

Tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến (24/7) gọi: 1900.1975.

Trả lời:

Chào bạn! Cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi đến công ty Luật Minh Khuê. Với câu hỏi của bạn chúng tôi xin được trả lời như sau:

 Cơ sở pháp lý

Bộ luật dân sự năm 2005

Bộ luật Hình sự năm 1999 sửa đổi bổ sung một số điều năm 2009

Nội dung phân tích

Khoản 1, Điều 476 Bộ luật Dân sự năm 2005 quy định: " Lãi suất vay do các bên thỏa thuận nhưng không được vượt quá 150% của lãi suất cơ bản do Ngân hàng Nhà nước công bố đối với loại cho vay tương ứng". Như vậy, theo quy định trên của Bộ luật dân sự thì  nếu lãi suất cho vay vượt quá 150%  lãi suất cơ bản do Ngân hàng Nhà nước công bố đối với loại cho vay tương ứng thì không được pháp luật thừa nhận.

Điều 163 Bộ luật Hình sự quy định về Tội cho vay nặng lãi như sau:

"1. Người nào cho vay với mức lãi suất cao hơn mức lãi suất cao nhất mà pháp luật quy định từ mười lần trở lên có tính chất chuyên bóc lột, thì bị phạt tiền từ một lần đến mười lần số tiền lãi hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến một năm.

2.  Phạm tội thu lợi bất chính lớn thì bị phạt tù từ 6 tháng đến ba năm.

3.  Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ một đến năm lần số lợi bất chính, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ một năm đến năm năm."

Theo quy định của Điều luật trên, việc cho vay nặng lãi sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi thỏa mãn hai dấu hiệu sau đây:

Thứ nhất: Lãi suất cho vay cao hơn mức lãi suất cao nhất mà pháp luật quy định từ mười lần trở lên. Theo quy định của khoản 1 Điều 476 Bộ Luật Dân sự về lãi suất thì lãi suất vay do các bên thỏa thuận không được vượt quá 150% của lãi suất cơ bản do Ngân hàng Nhà nước công bố đối với loại cho vay tương ứng, nếu lãi suất cho vay gấp 10 lần mức lãi suất này thì có dấu hiệu của tội cho vay nặng lãi. Ví dụ: Ngân hàng nhà nước quy định lãi suất cao nhất đối với cho vay tiền Việt Nam (đồng) kỳ hạn 3 tháng là 1%/tháng, lãi suất tối đa mà các bên có thể thỏa thuận là 150% của lãi suất cơ bản do Ngân hàng Nhà nước công bố là 1,5%/tháng thì hành vi cho vay tiền (VN Đồng) kỳ hạn 3 tháng với mức lãi trên 15%/tháng (gấp từ 10 lần mức lãi suất tối đa pháp luật cho phép trở lên) sẽ bị coi là cho vay lãi nặng.

Thứ hai: Có tính chất chuyên bóc lột được hiểu là người phạm tội lợi dụng việc cho vay, lợi dụng hoàn cảnh khó khăn cấp bách của người đi vay để cho vay với lãi suất cao (lãi nặng) nhằm thu lợi bất chính mà thực chất là bóc lột người đi vay. Tính chất chuyên bóc lột của hành vi cho vay lãi nặng thể hiện ở chỗ: người phạm tội thực hiện hành vi cho vay lãi nặng nhiều lần, hành vi mang tính chuyên nghiệp, người phạm tội lấy việc cho vay lãi nặng làm một nghề kiếm sống và lấy kết quả của việc phạm tội làm nguồn sống chính.

Trong bài viết bạn không nói rõ mẹ bạn cho người ta vay tiền là với lãi suất là bao nhiêu và đây là lần đầu tiên mẹ bạn cho vay hay nhiều lần rồi ? Nên chúng tôi không thể xác định được mẹ bạn có phạm tội cho vay nặng lãi không. Tuy nhiên chúng tôi xin đưa ra 2 tình huống xấu nhất sau:

- Trường hợp 1: mẹ bạn cho vay nặng lãi cao hơn 150% lãi suất cao nhất mà ngân hàng nhà nước công bố với loại vay tương ứng nhưng  lãi suất cho vay không cao hơn mức lãi suất cao nhất mà pháp luật quy định từ mười lần trở lên. Như vậy mẹ của bạn sẽ không phạm tội cho vay nặng lãi theo điều 163 Bộ luật hình sự.

Để đòi lại tiền mẹ bạn có thể khởi kiện đến tòa án nhân dân huyện nơi mẹ bạn cư trú ( vì người vay cùng xã) để yêu cầu trả nợ ( điều 33,35 Bộ luật tố tụng dân sự). Tuy nhiên lãi suất đó đã vi phạm quy định khoản 1 Điều 476 Bộ luật dân sự năm 2005, nếu người vay khởi kiện, Tòa sẽ tuyên phần lãi suất trong hợp đồng cho vay đó vô hiệu (còn phần hợp đồng vay tiền vẫn có hiệu lực) và sẽ áp dụng mức lãi suất tối đa đối với khoản vay đó là 150% lãi suất cơ bản do Ngân hàng nhà nước công bố.

- Trường hợp 2:  mẹ bạn cho vay với lãi suất cho vay cao hơn mức lãi suất cao nhất mà pháp luật quy định từ mười lần trở lên, đồng thời thỏa mãn dấu hiệu có tính chất chuyên bóc lột, mẹ bạn có thể phạm tội cho vay nặng lãi theo điều 163 Bộ luật Hình sự. Trong trường hợp này để đòi tiền, mẹ bạn cần khởi kiện đến tòa án nhân dân huyện nơi người vay đang cư trú hoặc làm việc yêu cầu trả tiền trong hợp đồng vay. Khi đó tòa án giải quyết yêu cầu đòi tiền cho vay nhưng sẽ tuyên bố phần lãi suất vô hiệu do vi phạm quy định của pháp luật.

Trong trường hợp này, để tránh trường hợp phải chịu trách nhiệm hình sự về tội cho vay lãi nặng, mẹ bạn nên khởi kiện dân sự.

Trên đây là ý kiến tư vấn của chúng tôi về vấn đề mà bạn đang quan tâm. Việc đưa ra ý kiến tư vấn nêu trên căn cứ vào các quy định của pháp luật và thông tin do khách hàng cung cấp. Mục đích đưa ra bản tư vấn này là để các cá nhân, tổ chức tham khảo.

Trường hợp trong bản tư vấn có điều gì gây nhầm lẫn, chưa rõ ràng hoặc thông tin nêu trong bản tư vấn khiến quý khách chưa hiểu hết vấn đề, rất mong nhận được phản ánh của quý khách tới địa chỉ email Tư vấn pháp luật hình sự miễn phí qua Email hoặc tổng đài tư vấn trực tuyến 1900.1975. Chúng tôi sẵn sàng giải đáp.

TRÂN TRỌNG./.

BỘ PHẬN TƯ VẤN LUẬT HÌNH SỰ.