Hiện nay, với điều kiện kinh tế và xã hội ngày càng phát triển thì vấn đề về ngoại tình đang diễn ra rất phổ biến. Một vấn đề đang được rất nhiều người quan tâm ở đây là đối với hành vi ngoại tình này có được coi là hành vi vi phạm pháp luật hay không. Sau đây, Luật Minh Khuê sẽ phân tích cho bạn đọc dưới góc độ của pháp luật về hành vi "ngoại tình" hiện nay.

Theo Điều 48 Nghị định 110/2013/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 67/2015/NĐ-CP quy định:

1. Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau:

a) Đang có vợ hoặc đang có chồng mà kết hôn với người khác, chưa có vợ hoặc chưa có chồng mà kết hôn với người mà mình biết rõ là đang có chồng hoặc đang có vợ;

b) Đang có vợ hoặc đang có chồng mà chung sống như vợ chồng với người khác;

c) Chưa có vợ hoặc chưa có chồng mà chung sống như vợ chồng với người mà mình biết rõ là đang có chồng hoặc đang có vợ;"

Khái niệm vợ, chồng theo quy định nêu trên thì cần hiểu đúng theo tinh thần của pháp luật đó là có quan hệ kết hôn, hôn nhân. Cần phân biệt rõ khái niệm này bởi có rất nhiều người nhầm tưởng rằng cứ chung sống với nhau thì sẽ được pháp luật gọi là 'vợ","chồng".

Xét về quy định của quan hệ hành chính thì có thể thấy hành vi "ngoại tình" vi phạm chế độ hôn nhân một vợ một chồng tức người đang có vợ hoặc chồng mà tiến hành chung sống với người khách như vợ chồng hoặc biết rõ là người khác đã có vợ, có chồng mà chung sống với người đó như vợ chồng. Đối với hành vi này thì sẽ bị áp dụng mức xử phạt hành chính là từ 1.000,000 đến 3.000,000 như nêu trên.

Tuy nhiên, như thế nào là "chung sống với người khác như vợ chồng thì hiện nay pháp luật về hành chính chưa có văn bản quy định và hướng dẫn cụ thể vấn đề như thế nào là "chung sống với nhau như vợ chồng". Vấn đề này đã được giải thích cụ thể trong pháp luật Hình sự như sau: theo quy định của Điều 3 Thông tư liên tịch 01/2001/TTLT-BTP-BCA-TANDTC-VKSNDTC:

"3.1. Chung sống như vợ chồng là việc người đang có vợ, có chồng chung sống với người khác hoặc người chưa có vợ, chưa có chồng mà lại chung sống với người mà mình biết rõ là đang có chồng, có vợ một cách công khai hoặc không công khai nhưng cùng sinh hoạt chung như một gia đình. Việc chung sống như vợ chồng thường được chứng minh bằng việc có con chung, được hàng xóm và xã hội xung quanh coi như vợ chồng, có tài sản chung đã được gia đình cơ quan, đoàn thể giáo dục mà vẫn tiếp tục duy trì quan hệ đó... "

Không chỉ hướng dẫn rõ cho khái niệm "chung sống với nhau như vợ chồng", pháp luật hình sự hiện nay cũng đang có chế tài xử phạt hình sự đối với hành vi này tại Điều 147 Bộ Luật Hình sự năm 1999 (hiện nay vẫn còn hiệu lực) như sau:

"Điều 147. Tội vi phạm chế độ một vợ, một chồng

1. Người nào đang có vợ, có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác hoặc người chưa có vợ, chưa có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người mà mình biết rõ là đang có chồng, có vợ gây hậu quả nghiêm trọng hoặđã bị xử phạt hành chính về hành vi này mà còn vi phạm, thì bị phạt cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến một năm hoặc phạt tù từ ba tháng đến một năm.

2. Phạm tội trong trường hợp đã có quyết định của Toà án tiêu huỷ việc kết hôn hoặc buộc phải chấm dứt việc chung sống như vợ chồng trái với chế độ một vợ, một chồng mà vẫn duy trì quan hệ đó, thì bị phạt tù từ sáu tháng đến ba năm."

Tuy nhiên, việc truy cứu trách nhiệm hình sự chỉ có thể truy cứu trách nhiệm hình sự về tội này khi thuộc một trong các trường hợp sau đây: 

-  Hành vi vi phạm chế độ một vợ, một chồng gây hậu quả nghiêm trọng. 

Hậu quả nghiêm trọng có thể là làm cho gia đình của một hoặc cả hai bên tan vỡ dẫn đến ly hôn, vợ hoặc chồng, con vì thế mà tự sát, v.v... 

-  Người vi phạm chế độ một vợ, một chồng đã bị xử phạt hành chính về hành vi này mà còn vi phạm.
(Theo Điều 3 Thông tư liên tịch 01/2001/TTLT-BTP-BCA-TANDTC-VKSNDTC)

Dẫn chiếu các quy định của pháp luật về vấn đề "ngoại tình" hiện nay với đời sống thực tế thì có thể thấy việc xác định hành vi "ngoại tình" và có dấu hiệu của "chung sống như vợ chồng" và có đủ căn cứ để chứng minh điều này thì mới có thể xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự. Việc chứng minh người vợ/chồng khi phát hiện chông/vợ "ngoại tình" muốn chứng minh được việc chồng/vợ  có con chung, được hàng xóm và xã hội xung quanh coi như vợ chồng, có tài sản chung ,… với người khác là tương đối khó khăn.

Vì vậy, phát hiện chồng/vợ "ngoại tình" chưa hẳn đã đủ căn cứ để pháp luật có thể xử lý hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc xử phạt tù đối với hành vi "ngoại tình" này.

Trân trọng./.
Chuyên viên tư vấn: Trần Hương- Bộ phận tư vấn pháp luật Hôn nhân và Gia đình - Công ty luật Minh Khuê