BỘ TƯ PHÁP
CỤC HỘ TỊCH, QUỐC TỊCH, CHỨNG THỰC

-------

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
---------------

Số: 5577/HTQTCT-HT
V/v hướng dẫn nghiệp vụ hộ tịch

Hà Nội, ngày 06 tháng 11 năm 2014

Kính gửi: SởTư pháp thành phố Hồ Chí Minh

Trả lời Công văn số 5682/STP-HCTPngày 13/10/2014 của Sở Tư pháp thành phố Hồ Chí Minh đề nghị hướng dẫn nghiệpvụ hộ tịch, Cục Hộ tịch, quốc tịch, chứng thực có ý kiến như sau:

1. Về việc đăng ký nhận cha, mẹ,con

Theo quy định tại khoản 2 Điều 63Luật Hôn nhân và gia đình thì “Trong trường hợp cha, mẹ không thừa nhận conthì phải có chứng cứ và phải được Tòa án xác định”. Tại Điều 64 Luật Hônnhân và gia đình quy định: “Người không được nhận là cha, mẹ của một ngườicó thể yêu cầu Tòa án xác định người đó là con mình.

Người đượcnhận là cha, mẹ của một người có thể yêu cầu Tòa án xác định người đó khôngphải là con mình”.

Như vậy, đối với những trường hợpyêu cầu nhận cha, mẹ, con mà người nhận cha, mẹ hoặc người được nhận làm conđang được xác định là con của người cha, mẹ khác thì phải yêu cầu Tòa án có thẩmquyền thực hiện thủ tục xác định cha, mẹ, con thông qua thủ tục tố tụng.

Tuy nhiên, hiện trên thực tế có nhiềutrường hợp thuộc diện nêu trên có yêu cầu xác định cha, mẹ, con thông qua thủtục tố tụng tại Toà án nhưng Tòa án từ chối giải quyết hoặc ra Quyết định đìnhchỉ vụ án (do không có tranh chấp). Do đó, để bảo đảm quyền, lợi ích hợp phápcủa người dân, Sở Tư pháp có thể vận dụng quy định pháp luật để giải quyết việcnhận cha, mẹ, con theo quy định của Nghị định số 158/2005/NĐ-CP ngày27/12/2005, Nghị định số 06/2012/NĐ-CP ngày 02/02/2012, Nghị định số 24/2013/NĐ-CP ngày 28/3/2013 đối với trường hợp đã yêu cầu Toà án xác định cha,mẹ, con nhưng Toà án đã đình chỉ giải quyết vụ án hoặc từ chối giải quyết dokhông có tranh chấp.

Việc vận dụng quy định pháp luậtcông nhận việc nhận cha, mẹ, con phải được thực hiện chặt chẽ, bảo đảm khách quan,chính xác, tránh lợi dụng việc nhận cha, mẹ, con để nhằm mục đích vụ lợi, xuấtcảnh, buôn bán người. Trong hồ sơ đề nghị công nhận việc nhậncha, mẹ, con phải có văn bản của Toà án đình chỉ giải quyết vụ án hoặc từ chốigiải quyết việc nhận cha, mẹ, con do không có tranh chấp, đồng thời phải cóchứng cứ chứng minh quan hệ cha, mẹ, con (kết quả xét nghiệm ADN).

2. Về việc cải chính hộ tịch

Về nguyên tắc, sự kiệnhộ tịch phải được đăng ký cho người còn sống vào thời điểm có yêu cầu đăng ký(trừ việc đăng ký khai tử). Tuy nhiên, trên thực tế có nhiều trường hợp ngườithân của người đã chết có yêu cầu cải chính, điều chỉnh, bổ sung hộ tịch chongười đã chết, để thực hiện các quyền dân sự liên quan đến người đã chết và ngườithân của họ. Để bảo đảm các quyền, lợi ích hợp pháp của cả người đã chết vàngười thân của họ (cha, mẹ, vợ, chồng, con), Sở Tư pháp chủ động tùy từngtrường hợp hướng dẫn địa phương vận dụng quy định của pháp luật để giải quyếtyêu cầu cải chính, điều chỉnh, bổ sung hộ tịch cho người đã chết. Việc giảiquyết phải được thực hiện chặt chẽ, bảo đảm khách quan, chính xác, tránh lợidụng nhằm mục đích vụ lợi.

3. Về việc xác nhận tình trạng hôn nhân cho trường hợp nam, nữ chungsống như vợ chồng

Về quan hệ nam,nữ chung sống như vợ chồng không có đăng ký kết hôn đãđược hướng dẫn cụ thể tại Nghị quyết số 35/2000/QH10 ngày 09/6/2000 củaQuốc hội về việc thi hành Luật Hôn nhân và gia đình; Thông tư liên tịch số 01/2001/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BTP của Tòa án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sátnhân dân tối cao, Bộ Tư pháp ngày 03/01/2000 hướng dẫn thi hành Nghị quyết số 35/2000/QH10 ngày 09/6/2000 của Quốc hội; Nghị quyết số 02/2000/NQ-HĐTP ngày 23/12/2000 của Hội đồng Thẩm phán TANDTC hướng dẫn áp dụng một số quy định của LuậtHôn nhân và gia đình. Theo đó, tùy từng trường hợp nam, nữ chung sống với nhaunhư vợ chồng mà được pháp luật công nhận là vợ chồng (hôn nhân thực tế) hoặckhông công nhận là vợ chồng. Do đó, đối với những trường hợp được pháp luậtcông nhận là vợ chồng (hôn nhân thực tế) thì khi cấp Giấy xác nhận tình trạnghôn nhân cho đương sự, UBND cấp xã ghi rõ thời điểm chung sống như vợ chồng củađương sự (Ví dụ: ông Nguyễn Văn A và bà Hoàng Thị B chưa đăng ký kết hôn, nhưngchung sống với nhau như vợ chồng từ năm…, được pháp luật công nhận là vợ chồng(không cần ghi rõ việc có con hay không)). Sở Tư pháp chỉ đạo UBND cấp xã lưu ýxác minh rõ về thời điểm bắt đầu quan hệ chung sống như vợ chồng của đương sựđể ghi vào Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân.

Trường hợp nam, nữchung sống với nhau như vợ chồng mà không thuộc trường hợp được pháp luật công nhậnlà vợ chồng, thì coi là không có vợ/không có chồng, việc xác nhận tình trạnghôn nhân được thực hiện theo quy định hiện hành.

CụcHộ tịch, quốc tịch, chứng thực trả lời để Sở Tư pháp biết, thực hiện./.

Nơi nhận:
- Như trên;
- Cục trưởng (để b/c);
- Cổng thông tin điện tử Bộ Tư pháp (để đăng tải);
- Lưu: VT, (Lý).

KT. CỤC TRƯỞNG
PHÓ CỤC TRƯỞNG




Nguyễn Quốc Cường