Câu hỏi được biên tập từ chuyên mục tư vấn luật hình sự của Công ty luật Minh Khuê.

>> Luật sư tư vấn luật hình sự trực tuyến, gọi: 1900.6162

Trả lời:

1. Căn cứ pháp luật:

2. Nội dung tư vấn:

2.1 Lãi suất theo quy định là như thế nào?

Về lãi suất vay theo quy định của Điều 468 Bộ luật dân sự 2015 thì lãi suất vay do các bên thỏa thuận. Trường hợp các bên có thỏa thuận về lãi suất thì lãi suất theo thỏa thuận không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay. Căn cứ tình hình thực tế và theo đề xuất của Chính phủ, Ủy ban thường vụ Quốc hội quyết định điều chỉnh mức lãi suất nói trên và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.Trường hợp lãi suất theo thỏa thuận vượt quá lãi suất giới hạn thì mức lãi suất vượt quá không có hiệu lực. Trường hợp các bên có thỏa thuận về việc trả lãi, nhưng không xác định rõ lãi suất và có tranh chấp về lãi suất thì lãi suất được xác định bằng 50% mức lãi suất giới hạn quy định tại thời điểm trả nợ.
=> Như vậy có nghĩa là:
- Đối với trường hợp lãi suất do các bên thỏa thuận và không được vượt quá: 20%/ năm của khoản tiền vay.
Lãi suất cho vay tối đa trung bình một tháng sẽ là: 20% : 12 tháng = 1,666%/tháng
- Trong trường hợp có thỏa thuận về việc trả lãi nhưng không xác định rõ lãi suất và có tranh chấp về lãi suất thì xác định bằng: 50% x 20% = 10%
Lãi suất cho vay tối đa trung bình 1 tháng sẽ là: 10% : 12 tháng = 0,83%/thán
Trong trường hợp vay có lãi mà khi đến hạn bên vay không trả hoặc trả không đầy đủ thì bên vay phải trả lãi như sau:
- Lãi trên nợ gốc trong thời hạn hợp đồng vay = (nợ gốc x lãi suất vay theo hợp đồng) x thời hạn hợp đồng vay.
- Lãi đối với phần tiền lãi chậm trả trong thời hạn hợp đồng vay = [(nợ gốc x lãi suất vay theo hợp đồng) x thời hạn vay] x 0.83 x thời gian chậm trả.
- Lãi trên nợ gốc quá hạn = nợ gốc x (150% x lãi suất vay theo hợp đồng) x thời gian quá hạn.

2.2 Cấu thành tội cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự là gì?

Cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự là cho vay nặng lãi với lãi suất gấp 05 lần trở lên mức lãi suất quy định trong Bộ luật dân sự nhằm thu lợi bất chính.
Dấu hiệu pháp lý của Tội cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự
- Khách thể: Tội cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự xâm phạm trật tự quản lí kinh tế mà cụ thể là trong lĩnh vực quản lí tiền tệ.
- Mặt khách quan: Tội cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự thể hiện dưới hành vi cho người khác vay với thỏa thuận lãi suất cao gấp 05 lần mức lãi suất cao nhất với Bộ luật dân sự quy định. Hiện nay theo quy định của Bộ luật dân sự thì lãi suất hợp đồng vay được xác định như sau: “1. Lãi suất vay do cá bên thỏa thuận. Trường hợp các bên có thỏa thuận về lãi suất thì lãi suất theo thỏa thuận không được vượt quá 20%năm của khoản tiền vay, trừ trường hợp luật khác có liên quan quy định khác. Căn cứ tình hình thực tế và theo đề xuất của Chính Phủ, Uỷ ban thường vụ Quốc hội quyết định điều chỉnh mức lãi suất theo thỏa thuận vượt quá lãi suất giới hạn được quy định tại khoản này thì mức lãi suất vượt quá không có hiệu lực. 2. Trường hợp các bên thỏa thuận về việc trả lãi, nhưng không xác định rõ lãi suất và có tranh chấp về lãi suất được xác định bằng 50% mức lãi suất giới hạn quy định tại Khoản 1 Điều này tại thời điểm trả nợ”.
Hành vi nêu trên chỉ cấu thành tội phạm nếu người phạm tội thu lợi bất chính từ 30.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng hoặc đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm.
- Mặt chủ quan: Tội cho vay nặng lãi trong giao dịch dân sự được thực hiện với lỗi cố ý. Động cơ phạm tội và vụ lợi.
- Chủ thể: Chủ thể của tội cho vay nặng lãi nặng trong giao dịch dân sự là người từ đủ 16 tuổi và có năng lực trách nhiệm hình sự. Nếu lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong quản lí công quỹ và dùng công quỹ cho vay lãi nặng mang tính chất bóc lột thì vẫn bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội này với tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự.

2.3 Mức lãi suất thực trả phải trả lãi cho người cho vay là như thế nào?

Như bạn có trình bày thì bạn vay 300.000.000 đồng và họ lấy mức lãi suất của bạn là 30 triệu đồng/ tháng, về vấn đề này để xác minh mức lãi suất đó có phải vay lãi nặng hay không thì xác định cụ thể như sau:
Số tiền lãi bạn phải trả theo đúng quy định là = 300.000.000 x 1,666%/tháng= 4.998.000 đồng
Lãi suất vay lãi nặng trong giao dịch dân sự = 4.998.000 đồng x5 = 24.990.000 đồng/ tháng (hoặc = 300.000.000 x 8,33%= 24.990.000 đồng)
=> Như vậy, đối với trường hợp này họ lấy bạn 30.000.000 đồng/ tháng nghĩa là bên cho vay đã cấu thành tội cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự. Để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình bạn nên làm đơn trình báo lên công an điều tra cấp quận/huyện nơi bạn đang cư trú để được giải quyết.
Rất mong nhận được sự hợp tác!
Trân trọng./.
Bộ phận Luật sư hình sự.