BỘ TÀI NGUYÊN VÀ
MÔI TRƯỜNG
TỔNG CỤC MÔI TRƯỜNG
--------

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
---------------

Số: 1459/QĐ-TCMT

Hà Nội, ngày 12 tháng 11 năm 2019

QUYẾT ĐỊNH

VỀVIỆC BAN HÀNH HƯỚNG DẪN KỸ THUẬT TÍNH TOÁN VÀ CÔNG BỐ CHỈ SỐ CHẤT LƯỢNG KHÔNGKHÍ VIỆT NAM (VN_AQI)

TỔNG CỤC TRƯỞNG TỔNG CỤC MÔI TRƯỜNG

Căn cứ Luật Bảo vệ môi trường ngày 01 tháng01 năm 2015;

Căn cứ Nghị định số 19/2015/NĐ-CP ngày 14tháng 02 năm 2015 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luậtbảo vệ môi trường;

Căn cứ Nghị định số 40/2019/NĐ-CP ngày 13tháng 5 năm 2019 sửa đổi, bổ sung một số điều của các nghị định quy định chi tiết,hướng dẫn thi hành Luật bảo vệ môi trường;

Căn cứ Quyết định số 15/2018/QĐ-TTg ngày 12tháng 3 năm 2018 của Thủ tướng Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyềnhạn và cơ cấu tổ chức của Tổng cục Môi trường trực thuộc Bộ Tài nguyên và Môitrường;

Theo đề nghị của Vụ trưởng Vụ Quản lý chấtlượng môi trường, Giám đốc Trung tâm Quan trắc môi trường miền Bắc,

QUYẾT ĐỊNH:

Điều 1.Banhành kèm theo Quyết định này Hướng dẫn kỹ thuật tính toán và công bố chỉ sốchất lượng không khí Việt Nam.

Điều 2.Quyếtđịnh này có hiệu lực kể từ ngày ban hành và thay thế Quyết định 878/QĐ-TCMT ngày 01 tháng 7 năm 2011 của Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường về việc banhành Sổ tay hướng dẫn tính toán chỉ số chất lượng không khí.

Điều 3.Chánhvăn phòng Tổng cục Môi trường, Vụ trưởng Vụ Quản lý chất lượng môi trường, Giámđốc Trung tâm Quan trắc môi trường miền Bắc, Thủ trưởng các đơn vị trực thuộcTổng cục Môi trường và các tổ chức, cá nhân có liên quan chịu trách nhiệm thihành Quyết định này./.

Nơi nhận:- Như Điều 3;
- Các Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường;
- Sở TN&MT các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương;
- Lưu: VT, QLCLMT.

TỔNG CỤC TRƯỞNG




Nguyễn Văn Tài

HƯỚNGDẪN

KỸ THUẬT TÍNH TOÁN VÀ CÔNG BỐ CHỈ SỐ CHẤTLƯỢNG KHÔNG KHÍ VIỆT NAM (VN_AQI)
(Ban hành kèm theo Quyết định số 1459/QĐ-TCMT ngày 12 tháng 11 năm 2019 củaTổng cục Môi trường)

1.Quy định chung

1.1. Mục đích

Văn bản này hướng dẫnviệc tính toán và công bố chỉ số chất lượng không khí (VN_AQI) từ dữ liệu quantrắc của trạm quan trắc không khí tự động, liên tục.

1.2. Đối tượng sửdụng

Đối tượng sử dụng vănbản này là các cơ quan quản lý nhà nước về môi trường; các tổ chức, cá nhân cótham gia vào việc xây dựng, công bố thông tin về chất lượng môi trường cho cộngđồng tại Việt Nam.

1.3. Giải thích từngữ

1.3.1. Chỉ số chấtlượng không khí Việt Nam (viết tắt là VN_AQI) là chỉ số được tínhtoán từ các thông số quan trắc các chất ô nhiễm trong không khí ở Việt Nam,nhằm cho biết tình trạng chất lượng không khí và mức độ ảnh hưởng đến sức khỏecon người, được biểu diễn qua một thang điểm.

1.3.2. AQI ngày (AQId)làgiá trị AQI đại diện cho chất lượng không khí trong 1 ngày.

1.3.3. AQI giờ (AQIh)là giá trị AQI đại diện cho chất lượng không khí trong 1 giờ.

1.3.4. AQI thông số(AQIx) làgiá trị tính toán AQI cho từng thông số quan trắc. AQI thông số bao gồm AQIthông số theo ngày (AQIxd) và AQI thông số theogiờ (AQIxh).

1.3.5. Giá trịNowcast làgiá trị trung bình có trọng số được tính toán từ 12 giá trị trung bình 1 giờgần nhất so với thời điểm tính toán. Giá trị Nowcast được tính toán cho thôngsố PM10 và PM2.5.

1.3.6. Trạm quan trắckhông khí tự động liên tục là trạm quan trắc cố định hoặc di động và có khả năng đotự động, liên tục các thông số về chất lượng không khí.

1.4. Đánh giá chỉ sốchất lượng không khí

Chỉ số chất lượngkhông khí được tính theo thang điểm (khoảng giá trị AQI) tương ứng với biểutượng và các màu sắc để cảnh báo chất lượng không khí và mức độ ảnh hưởng tớisức khỏe con người, cụ thể như sau:

Bảng1: Khoảng giá trị AQI và đánh giá chất lượng không khí

Khoảng giá trị AQI

Chất lượng không khí

Màu sắc

Mã màu RBG

0 - 50

Tốt

Xanh

0;228;0

51 - 100

Trung bình

Vàng

255;255;0

101 - 150

Kém

Da cam

255;126;0

151 - 200

Xấu

Đỏ

255;0;0

201 - 300

Rất xấu

Tím

143;63;151

301-500

Nguy hại

Nâu

126;0;35

2.Hướng dẫn tính toán chỉ số chất lượng không khí

2.1. Yêu cầu đối vớiviệc tính toán VN_AQI

a. Yêu cầu đối với sốliệu sử dụng để tính toán VN_AQI

- Thiết bị quan trắcphải được kiểm soát chất lượng hệ thống và đo lường theo các quy định của phápluật.

- Dữ liệu quan trắcđược đưa vào tính toán đã qua xử lý, đảm bảo đã loại bỏ các giá trị sai lệch,đạt yêu cầu đối với quy trình quy phạm về đảm bảo và kiểm soát chất lượng sốliệu.

b. Cách thức sử dụngsố liệu để tính toán VN_AQI

- VN_AQI được tínhtoán bao gồm AQI giờ và AQI ngày. Số liệu sử dụng để tính toán VN_AQI là giátrị quan trắc trung bình 1 giờ, trung bình 8 giờ và trung bình 24 giờ.

- VN_AQI được tínhtoán cho dữ liệu của từng trạm quan trắc không khí tự động liên tục đối với môitrường không khí xung quanh.

- Đối với mỗi trạmquan trắc, AQIxđược tính toán chotừng thông số quan trắc, giá trị AQI cuối cùng là giá trị lớn nhất trong cácgiá trị AQIxcủa mỗi thông số.

- Các thông số đượcsử dụng để tính VN_AQI bao gồm: SO2, CO, NO2,O3, PM10, và PM2.5.

- Phương pháp tínhtoán VN_AQI yêu cầu bắt buộc phải có tối thiểu 01 trong 02 thông số PM10,PM2.5 trong công thức tính.

2.2. Tính toán giátrị VN_AQI

2.2.1. Tính toán giátrị AQI giờ (AQIh)

Số liệu để tính toánAQI giờ là giá trị quan trắc trung bình 1 giờ.

a. Tính giá trịNowcast đối với thông số PM2.5 và PM10

Gọi c1, c2,…c12là 12 giá trị quan trắc trung bình 1 giờ (với c1 làgiá trị quan trắc trung bình 1 giờ hiện tại, c12làgiá trị quan trắc trung bình 1 giờ cách 12 giờ so với hiện tại).

Tính giá trị trọngsố:

Trong đó Cmin làgiá trị nhỏ nhất trong số 12 giá trị trung bình 1 giờ

Cmax làgiá trị lớn nhất trong số 12 giá trị trung bình 1 giờ

Nếu Thì lấy

Nếu Thì lấy w=w*

Trong trường hợp thì giá trị

Trong trường hợp thì

Chú ý:

- Nếu có ít nhất 2trong 3 giá trị c1, c2, c3códữ liệu thì mới tính được giá trị Nowcast, ngược lại coi như “không có dữ liệu”(không tính được giá trị Nowcast).

- Nếu cikhôngcó giá trị thì lấy wi-1 = 0.

b. Tính giá trị AQIhcủa từng thông số (AQIx)

Giá trị AQIhcủa các thông số SO2, CO, NO2, O3 được tínhtoán theo công thức 1, giá trị AQIh của các thông số PM10,PM2.5 được tính toán theo công thức

Trong đó:

AQIx: Giátrị AQI thông số của thông số x

BPi:Nồng độ giới hạn dưới của giá trị thông số quan trắc được quy định trong Bảng 2tương ứng với mức i

BPi+1:Nồng độ giới hạn trên của giá trị thông số quan trắc được quy định trong Bảng 2tương ứng với mức i+1

Ii:Giá trị AQI ở mức i đã cho trong bảng tương ứng với giá trị BPi

Ii+1:Giá trị AQI ở mức i+1 cho trong bảng tương ứng với giá trị BPi+1

Cx:Giá trị quan trắc trung bình 1 giờ của thông số x. Nowcastx:Giá trị Nowcast được tính toán ở phần a

Bảng2: Các giá trị BPi đối với các thông số

i

Ii

Giá trị BPi quy định đối với từng thông số (Đơn vị: µg/m3)

O3(1h)

O3(8h)

CO

SO2

NO2

PM10

PM2.5

1

0

0

0

0

0

0

0

0

2

50

160

100

10.000

125

100

50

25

3

100

200

120

30.000

350

200

150

50

4

150

300

170

45.000

550

700

250

80

5

200

400

210

60.000

800

1.200

350

150

6

300

800

400

90.000

1.600

2.350

420

250

7

400

1.000

-

120.000

2.100

3.100

500

350

8

500

≥1.200

-

≥150.000

≥2.630

≥3.850

≥600

≥500

Ghi chú:

- Tính toán AQI giờ(AQIh) của O3 sử dụng giá trị BPi cho O3 (1h)

- Tính toán AQI ngày(AQId) của O3 sử dụng giá trị BPi cho O3 (1h) và O3(8h)

c. Giá trị AQI giờtổng hợp

Sau khi đã có giá trịAQIx của mỗi thông số, chọn giá trị AQI lớn nhất của cácthông số để lấy làm giá trị AQI giờ tổng hợp.

AQIh =max(AQIx)

Ghi chú: Giá trị AQIgiờ được làm tròn thành số nguyên.

2.2.2. Tính toán giátrị AQI ngày (AQId)

Giá trị AQI ngày đượctính toán dựa trên các giá trị như sau:

- Thông số PM2.5 vàPM10: giá trị trung bình 24 giờ.

- Thông số O3:giá trị trung bình 1 giờ lớn nhất trong ngày và giá trị trung bình 8 giờ lớnnhất trong ngày.

- Thông số SO2,NO2 và CO: giá trị trung bình 1 giờ lớn nhất trong ngày.

a. Xác định giá trịtrung bình 1 giờ lớn nhất trong ngày, giá trị trung bình 8 giờ lớn nhất trongngày và giá trị trung bình 24 giờ

- Giá trị trung bình1 giờ lớn nhất trong ngày là giá trị lớn nhất trong số các giá trị quan trắctrung bình 1 giờ.

- Giá trị quan trắctrung bình 8 giờ lớn nhất trong ngày là giá trị lớn nhất trong số các giá trịtrung bình 8 giờ. Giá trị trung bình 8 giờ là trung bình cộng các giá trị trungbình 1 giờ trong 8 giờ liên tiếp.

Ví dụ tính giá trịtrung bình 8 giờ lớn nhất trong ngày: bảng số liệu trung bình 1 giờ của thôngsố O3 như sau:

Giờ

18:00

19:00

20:00

21:00

22:00

23:00

00:00

1:00

2:00

3:00

O3(TB1h)

15,7

14,2

17,7

18,9

19,3

15,7

19,7

22,6

27,1

29,0

Giờ

4:00

5:00

6:00

7:00

8:00

9:00

10:00

11:00

12:00

13:00

14:00

O3(TB1h)

31,9

25,3

34,7

35,2

41,6

45,7

49,2

55,8

69,6

78,3

91,5

Giờ

15:00

16:00

17:00

18:00

19:00

20:00

21:00

22:00

23:00

0:00

O3(TB1h)

97,7

81,2

71,8

43,5

34,3

21,5

20,5

19,4

20,4

21,3

Tính giá trị trungbình 8h được tính toán trong bảng như sau: (mỗi ngày có 24 giá trị trung bình 8giờ).

Giờ

1:00

2:00

3:00

4:00

5:00

6:00

7:00

8:00

9:00

10:00

11:00

12:00

O3(TB8h)

18,0

19,4

21,2

23,0

23,8

25,8

28,2

30,9

33,8

36,6

39,9

44,7

Giờ

13:00

14:00

15:00

16:00

17:00

18:00

19:00

20:00

21:00

22:00

23:00

0:00

O3(TB8h)

51,3

58,4

66,2

71,1

74,4

73,7

71,0

65,0

57,8

48,7

39,1

31,6

Giá trị trung bình 8giờ lớn nhất trong ngày là: 74,4

- Giá trị trung bình24 giờ: trung bình cộng các giá trị quan trắc trung bình 1 giờ trong 1 ngày (từ01:00 giờ đến 00:00 hôm sau).

b. Tính giá trị AQId của từng thông số (AQIx)

Giá trị AQI ngày củacác thông số SO2, CO, NO2, O3,PM10, PM2.5 được tính toántheo công thức 1 như sau:

Trong đó:

Bảng giá trị BPivà Ii lấy trong bảng 2.

AQIx:Giá trị AQId thông số của thông số x

BPi:Nồng độ giới hạn dưới của giá trị thông số quan trắc được quy định trong Bảng 2tương ứng với mức i

BPi+1:Nồng độ giới hạn trên của giá trị thông số quan trắc được quy định trong Bảng 2tương ứng với mức i+1

Ii:Giá trị AQI ở mức i đã cho trong bảng tương ứng với giá trị BPi

Ii+1:Giá trị AQI ở mức i+1 cho trong bảng tương ứng với giá trị BPi+1

Cx:được quy định cụ thể như sau:

- Đối với thông số PM2.5 vàPM10: Cx là giá trị trung bình 24 giờ

- Đối với thông số O3:Cx là giá trị lớn nhất trong giá trị trung bình 1 giờ lớnnhất trong ngày và giá trị trung bình 8 giờ lớn nhất trong ngày.

Lưu ý: Không tínhtoán AQI thông số O3 khi giá trị trung bình 8 giờ lớn nhất trongngày cao hơn 400 µg/m3 (lúc này chỉ tính toán AQI đối với trung bình1 giờ lớn nhất trong ngày).

- Đối với thông số SO2,NO2 và CO: Cx giá trị trung bình 1giờ lớn nhất trong ngày.

c. Giá trị AQI ngàytổng hợp

Sau khi đã có giá trịAQIx ngày của mỗi thông số, chọn giá trị AQIlớn nhất của các thông số để lấy làm giá trị AQI ngày tổng hợp.

AQId =max(AQIx)

Ghi chú: Giá trị AQIngày được làm tròn thành số nguyên.

2.3. Tính toán mẫu

a. Tính giá trịNowcast

Giả sử có bảng sốliệu quan trắc PM2.5 như sau:

09:00

10:00

11:00

12:00

13:00

14:00

15:00

16:00

17:00

18:00

19:00

20:00

26,9

24,7

20,5

23,5

19,5

16,5

19,0

16,5

20,3

22,4

19,6

20,6

Tính giá trị

Do w*=0,61 > 0,5vì vậy lấy w=w*=0,61

b. Tính giá trị AQIgiờ

Giả sử có bảng sốliệu quan trắc trung bình 1 giờ như sau:

O3 (µg/m3)

NO2 (µg/m3)

Nowcast (PM2.5) (µg/m3)

136,1

118,7

20,3

Tính toán các giá trịAQI thông số như sau:

Như vậy giá trị AQIh =60.

c. Tính giá trị AQIngày

Giả sử có bảng sốliệu quan trắc như sau:

O3 (µg/m3)

O3 (µg/m3)

NO2 (µg/m3)

PM2.5 (µg/m3)

Trung bình 8 giờ lớn nhất trong ngày

Trung bình 1 giờ lớn nhất trong ngày

Trung bình 1 giờ lớn nhất trong ngày

Trung bình 24 giờ

89,3

114,6

130,8

55,7

Tính toán các giá trịAQI thông số như sau:

Như vậy giá trị AQId =110.

3.Hướng dẫn công bố chỉ số chất lượng không khí

Chỉ thực hiện công bốthông tin về VN_AQI khi nguồn số liệu và kết quả tính toán đáp ứng các yêu cầuquy định tại Mục 2 của Hướng dẫn này.

Thông tin về VN_AQIđược công bố cho cộng đồng thông qua các phương tiện thông tin đại chúng nhưbáo chí, truyền thanh, truyền hình, bảng thông tin điện tử, trang thông tinđiện tử, ứng dụng trên thiết bị di động.

Bảng3: Yêu cầu đối với nội dung thông tin công bố về VN_AQI

Nội dung công bố

Báo chí

Phát thanh

Truyền hình

Bảng điện tử

Trang tin điện tử

Thiết bị di động

Màu sắc tương ứng mức cảnh báo

X

-

X

X

X

X

Thông tin về trạm quan trắc

Tên trạm rút gọn

Tên trạm rút gọn

Tên trạm rút gọn

Tên trạm rút gọn

Địa điểm, tọa độ

Địa điểm, tọa độ

Thông số quan trắc sử dụng để tính toán AQI.

Thông số có (AQIx) cao nhất

Thông số có (AQIx) cao nhất

Thông số có (AQIx) cao nhất

Thông số có (AQIx) cao nhất

Tất cả các thông số. Chỉ rõ thông số có (AQIx) cao nhất.

Tất cả các thông số. Chỉ rõ thông số có (AQIx) cao nhất.

Khuyến nghị, cảnh báo mức tác động tới sức khỏe

X

X

X

X

X

X

Pương pháp tính AQI sử dụng (VN_AQI)

Rút gọn theo tên cơ quan ban hành công thức AQI

Rút gọn theo tên cơ quan ban hành công thức AQI

Rút gọn theo tên cơ quan ban hành công thức AQI

Rút gọn theo tên cơ quan ban hành công thức AQI

Trình bày chi tiết cách tính

Trình bày chi tiết cánh tính

Nguồn cung cấp dữ liệu để tính toán AQI

X

X

X

X

X

X

Ghi chú: (x): thôngtin bắt buộc; (-): không bắt buộc

Bảng4: Các mức VN_AQI tương ứng ảnh hưởng tới sức khỏe

Khoảng giá trị AQI

Ảnh hưởng tới sức khỏe con người

0 – 50 (Tốt)

Chất lượng không khí tốt, không ảnh hưởng tới sức khỏe

51 – 100 (Trung bình)

Chất lượng không khí ở mức chấp nhận được. Tuy nhiên, đối với những người nhạy cảm (người già, trẻ em, người mắc các bệnh hô hấp, tim mạch…) có thể chịu những tác động nhất định tới sức khỏe.

101 – 150 (Kém)

Những người nhạy cảm gặp phải các vấn đề về sức khỏe, những người bình thường ít ảnh hưởng.

151 – 200 (Xấu)

Những người bình thường bắt đầu có các ảnh hưởng tới sức khỏe, nhóm người nhạy cảm có thể gặp những vấn đề sức khỏe nghiêm trọng hơn.

201 – 300 (Rất xấu)

Cảnh báo hưởng tới sức khỏe: mọi người bị ảnh hưởng tới sức khỏe nghiêm trọng hơn.

301-500 (Nguy hại)

Cảnh báo khẩn cấp về sức khỏe: Toàn bộ dân số bị ảnh hưởng tới sức khỏe tới mức nghiêm trọng.

Bảng5: Các mức VN_AQI và một số hoạt động khuyến nghị

Khoảng giá trị AQI

Khuyến nghị hoạt động cho những người bình thường

Khuyến nghị hoạt động cho nhóm người nhạy cảm

0 – 50 (Tốt)

Tự do thực hiện các hoạt động ngoài trời

Tự do thực hiện các hoạt động ngoài trời

51 – 100
(Trung bình)

Tự do thực hiện các hoạt động ngoài trời

Nên theo dõi các triệu chứng như ho hoặc khó thở, nhưng vẫn có thể hoạt động bên ngoài.

101 – 150
(Kém)

Những người thấy có triệu chứng đau mắt, ho hoặc đau họng… nên cân nhắc giảm các hoạt động ngoài trời.

Đối với học sinh, có thể hoạt động bên ngoài, nhưng nên giảm bớt việc tập thể dục kéo dài.

Nên giảm các hoạt động mạnh và giảm thời gian hoạt động ngoài trời.

Những người mắc bệnh hen suyễn có thể cần sử dụng thuốc thường xuyên hơn.

151 – 200
(Xấu)

Mọi người nên giảm các hoạt động mạnh khi ở ngoài trời, tránh tập thể dục kéo dài và nghỉ ngơi nhiều hơn trong nhà.

Nên ở trong nhà và giảm hoạt động mạnh. Nếu cần thiết phải ra ngoài, hãy đeo khẩu trang đạt tiêu chuẩn.

201 – 300
(Rất xấu)

Mọi người hạn chế tối đa các hoạt động ngoài trời và chuyển tất cả các hoạt động vào trong nhà.

Nếu cần thiết phải ra ngoài, hãy đeo khẩu trang đạt tiêu chuẩn.

Nên ở trong nhà và giảm hoạt động mạnh.

301-500
(Nguy hại)

Mọi người nên ở trong nhà, đóng cửa ra vào và cửa sổ. Nếu cần thiết phải ra ngoài, hãy đeo khẩu trang đạt tiêu chuẩn.