Chúng tôi đã có cuộc trao đổi với PGS-TS Nguyễn Lộc, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Chương trình giáo dục – đơn vị chủ trì soạn thảo đề án, xung quanh những vấn đề này.

Dạy và học ngoại ngữ trong nhà trường hiện nay đang tồn tại một hiện tượng kỳ lạ là học sinh  sinh viên học xong mà không thể sử dụng ngoại ngữ làm công cụ giao tiếp. Vì sao lại có hiện tượng này, thưa ông?

PGS-TS NGUYỄN LỘC: Đúng là hiện nay, trình độ ngoại ngữ của học sinh, sinh viên Việt Nam nhìn chung còn thấp, chưa đủ năng lực sử dụng ngoại ngữ làm công cụ giao tiếp; phần lớn sinh viên chưa có khả năng sử dụng ngoại ngữ để tham khảo, nghiên cứu tài liệu nước ngoài hoặc theo học các chương trình đào tạo bằng tiếng nước ngoài; ngoại ngữ cũng là điểm yếu của lực lượng lao động Việt Nam. Những hạn chế này là sự tổng hợp bởi nhiều nguyên nhân.

Trong đó, căn bản nhất là việc dạy và học ngoại ngữ ở các cấp học và trình độ đào tạo chưa có định hướng mục tiêu cụ thể về năng lực ngoại ngữ, thiếu tính liên tục, liên thông. Nhận thức của các cơ quan chỉ đạo, quản lý việc dạy và học ngoại ngữ còn hạn chế, đều cho rằng đó là “môn có thì phải học”. Hai lần trình bày đề án trước Chính phủ, Phó Thủ tướng Phạm Gia Khiêm đều nhấn mạnh đến việc thay đổi tư duy, nhận thức về vai trò, vị trí của việc dạy và học ngoại ngữ.

Vậy đề án dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2006-2015 sẽ có thay đổi lớn không, thưa ông?

Đề án dạy và học ngoại ngữ mà Bộ GD-ĐT vừa trình Chính phủ sẽ đổi mới toàn bộ hệ thống giảng dạy ngoại ngữ từ trước đến nay, từ chương trình, sách giáo khoa, phương pháp dạy và học, kiểm tra, đánh giá đến việc đảm bảo đủ đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất phục vụ dạy và học ngoại ngữ... Thời lượng học ngoại ngữ sẽ tăng gần gấp đôi, từ 700 tiết hiện nay (chương trình 7 năm) lên 1.300 tiết. Vì tăng thời lượng nên buộc chúng tôi phải thiết kế chương trình kéo xuống thêm ở bậc tiểu học và gọi đó là chương trình 10 năm. Đây là điểm khá mới mẻ trong đề án: việc dạy ngoại ngữ sẽ bắt đầu từ lớp 3 với thời lượng 4 tiết/tuần; THCS: 4 tiết/tuần và THPT sẽ học 3 tiết/tuần.

Tuy nhiên, việc dạy ngoại ngữ ở bậc tiểu học vẫn còn nhiều ý kiến trái ngược nhau, đặc biệt là sau khi Bộ GD-ĐT vừa mới quyết định thực hiện giảm tải ở bậc học này?

Đúng là việc dạy ngoại ngữ ở bậc tiểu học còn nhiều ý kiến trái chiều và tôi cho rằng sẽ không bao giờ kết thúc. Còn quan điểm của chúng tôi – những người soạn thảo đề án là tận dụng mọi cơ hội để có thể đảm bảo được thời lượng giảng dạy ngoại ngữ, vì không thể tăng thêm tiết ở bậc THCS và THPT được nữa. Nhiều công trình nghiên cứu đã cho thấy ở bậc tiểu học, các em học sinh có thể học được và học tốt ngoại ngữ.

Tất nhiên, 4 tiết/tuần là thời lượng khá nhiều đối với bậc tiểu học. Nhưng xu thế hiện nay ở hầu hết các nước là thực hiện học 2 buổi/ngày. Việt Nam cũng buộc phải thực hiện việc này nếu không muốn tụt hậu, còn quá tải lại là chuyện khác.

Thưa ông, tăng thời lượng giảng dạy ngoại ngữ chắn chắn sẽ đòi hỏi có thêm giáo viên. Chưa bàn đến chất lượng, liệu chúng ta đã có đủ số lượng giáo viên ngoại ngữ để thực hiện việc đổi mới này?

Khi tăng gấp đôi thời lượng giảng dạy ngoại ngữ, ước tính số giáo viên cũng phải tăng gấp đôi trong vòng 10 năm tới. Nhiệm vụ quan trọng mà Bộ GD-ĐT phải tập trung giải quyết là tạo cơ chế chính sách để các trường, trước hết là các trường phổ thông (tập trung chủ yếu ở cấp tiểu học và THCS) được bổ sung đủ số giáo viên ngoại ngữ. Trong giai đoạn từ năm 2008-2016, số lượng giáo viên ngoại ngữ cần bổ sung lên tới 44.000 người.

Cụ thể, đối với bậc tiểu học, đảm bảo có 9.100 giáo viên cho năm học 2008-2009, sau đó, bổ sung thêm 16.600 giáo viên vào năm học 2010-2011, đến năm 2015-2016 sẽ phải bổ sung thêm 11.600 giáo viên... Bên cạnh đó, Bộ GD-ĐT cũng khuyến khích và tạo cơ chế cho các trường được mời hoặc tuyển dụng các giáo viên là người Việt Nam đang sống ở nước ngoài hoặc người nước ngoài; khuyến khích sử dụng các giáo viên ngoại ngữ do các tổ chức tình nguyện của các nước như Anh, Mỹ, Australia... cung cấp.

Xin cảm ơn ông

(Theo SGGP)