1. Khái niệm về hội đồng nhân dân và kì họp hội đồng nhân dân.

* Khái niệm về hội đồng nhân dân

Điều 6 Luật tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 quy định về hội đồng nhân dân, cụ thể như sau:

"Điều 6. Hội đồng nhân dân

1. Hội đồng nhân dân gồm các đại biểu Hội đồng nhân dân do cử tri ở địa phương bầu ra, là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân, chịu trách nhiệm trước Nhân dân địa phương và cơ quan nhà nước cấp trên.

2. Đại biểu Hội đồng nhân dân là người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân địa phương, chịu trách nhiệm trước cử tri địa phương và trước Hội đồng nhân dân về việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn đại biểu của mình.

Đại biểu Hội đồng nhân dân bình đẳng trong thảo luận và quyết định các vấn đề thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng nhân dân.

3. Thường trực Hội đồng nhân dân là cơ quan thường trực của Hội đồng nhân dân, thực hiện những nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định của Luật này và các quy định, khác của pháp luật có liên quan; chịu trách nhiệm và báo cáo công tác trước Hội đồng nhân dân.

Thành viên của Thường trực Hội đồng nhân dân không thể đồng thời là thành viên của Ủy bannhân dân cùng cấp.

4. Ban của Hội đồng nhân dân là cơ quan của Hội đồng nhân dân, có nhiệm vụ thẩm tra dự thảo nghị quyết, báo cáo, đề án trước khi trình Hội đồng nhân dân, giám sát, kiến nghị về những vấn đề thuộc lĩnh vực Ban phụ trách; chịu trách nhiệm và báo cáo công tác trước Hội đồng nhân dân".

* Khái niệm kỳ họp hội đồng nhân dân

Kì họp là hình thức hoạt động tập thể của Hội đồng nhân dân, các kì họp chiếm địa vị đặc biệt quan trọng trong hoạt động của Hội đồng nhân dân. Bởi vì, kì họp là hình thức hoạt động chủ yếu và quan trọng nhất của Hội đồng nhân dân. Hội đồng nhân dân làm việc tập trung và có hiệu quả nhất ý: Xổ. trong các kì họp của mình. Tại các kì họp, Hội đồng “ nhân dân thảo luận tập thể và quyết định theo đa số các vấn đề quan trọng của địa phương thuộc thẩm quyền của Hội đồng nhân dân, bầu ra Thường trực Hội đồng nhân dân, các ban của Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân và Hội thẩm của Toà án nhân dân cùng cấp. Các quyết định của Hội đồng nhân dân được thể hiện dưới hình thức nghị quyết. Các nghị quyết này phải phù hợp với Hiến pháp, luật và các văn bản khác của các cơ quan nhà nước ở trung ương, quyết định của cấp trên và phải được quá nửa tổng số đại biểu Hội đồng nhân dân biểu quyết tán thành, trừ trường hợp bãi nhiệm đại biểu Hội đồng nhân dân thì phải được ít nhất hai phần ba tổng số đại biểu Hội đồng nhân dân biểu quyết tán thành.

Điều 78 Luật tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 quy định về kỳ họp của hội đồng nhân dân, cụ thể như sau:

"Điều 78. Kỳ họp Hội đồng nhân dân

1. Hội đồng nhân dân họp mỗi năm ít nhất hai kỳ.

Hội đồng nhân dân quyết định kế hoạch tổ chức các kỳ họp thường lệ vào kỳ họp thứ nhất của Hội đồng nhân dân đối với năm bắt đầu nhiệm kỳ và vào kỳ họp cuối cùng của năm trước đó đối với các năm tiếp theo của nhiệm kỳ theo đề nghị của Thường trực Hội đồng nhân dân.

2. Hội đồng nhân dân họp bất thường khi Thường trực Hội đồng nhân dân, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cùng cấp hoặc ít nhất một phần ba tổng số đại biểu Hội đồng nhân dân yêu cầu.

3. Cử tri ở xã, phường, thị trấn có quyền làm đơn yêu cầu Hội đồng nhân dân xã, phường, thị trấn họp, bàn và quyết định những công việc của xã, phường, thị trấn. Khi trong đơn yêu cầu có chữ ký của trên mười phần trăm tổng số cử tri của xã, phường, thị trấn theo danh sách cử tri bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã tại cuộc bầu cử gần nhất thì Thường trực Hội đồng nhân dân cấp xã có trách nhiệm tổ chức kỳ họp Hội đồng nhân dân bất thường để bàn về nội dung mà cử tri kiến nghị. Đơn yêu cầu của cử tri được xem là hợp lệ khi có kèm theo đầy đủ chữ ký, họ tên, ngày, tháng, năm sinh và địa chỉ của từng người ký tên. Những người ký tên trong đơn yêu cầu được cử một người làm đại diện tham dự kỳ họp Hội đồng nhân dân bàn về nội dung mà cử tri kiến nghị.

4. Hội đồng nhân dân họp công khai. Trong trường hợp cần thiết, theo đề nghị của Thường trực Hội đồng nhân dân, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cùng cấp hoặc yêu cầu của ít nhất một phần ba tổng số đại biểu Hội đồng nhân dân thì Hội đồng nhân dân quyết định họp kín".

2. Tổ chức kỳ họp Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ từ năm 2021-2026.

Ủy ban thường vụ Quốc hội ban hành Hướng dẫn 883/HD-UBTVQH14 ngày 2/6/2021 về một số nội dung việc tổ chức kỳ họp thứ nhất của một số Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ từ năm 2021-2026, cụ thể như sau:

2.1 Về thời gian tiến hành kỳ họp.

Kỳ họp thứ nhất của HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021-2026 được triệu tập chậm nhất là 45 ngày kể từ ngày bầu cử đại biểu HĐND.

Đối với địa phương có bầu cử lại, bầu cử thêm đại biểu HĐND hoặc lùi ngày bầu cử thì thời hạn triệu tập kỳ họp thứ nhất kể từ ngày bầu cử lại, bầu cử thêm. Tại những nơi đang áp dụng các biện pháp cách ly xã hội hoặc áp dụng biện pháp phong tỏa để phòng, chống dịch bệnh COVID-19 thì việc tổ chức kỳ họp thứ nhất của Hội đồng nhân dân nhiệm kỳ 2021-2026 thực hiện như sau:

"Việc tổ chức kỳ họp kỳ họp thứ nhất của Hội đồng nhân dân nhiệm kỳ 2021-2026 phải bảo đảm thực hiện các biện pháp phòng, chống dịch Covid-19 theo đúng các chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ, hướng dẫn của Bộ Y tế và quy định của địa phương.

Căn cứ vào diễn biến của tình hình dịch bệnh Covid-19 và điều kiện, tình hình thực tế ở địa phương, các địa phương phát huy tinh thần chủ động, sáng tạo, vận dụng linh hoạt, phù hợp với tình hình thực tế tại địa phương.

Tại những nơi đang áp dụng các biện pháp giãn cách xã hội để phòng, chống dịch bệnh Covid-19 vẫn tổ chức kỳ họp thứ nhất của Hội đồng nhân dân theo hình thức tập trung nhưng phải bảo đảm thực hiện phòng, chống dịch Covid-19 theo đúng các chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ, hướng dẫn của Bộ Y tế và quy định của địa phương.

Trường hợp địa phương áp dụng các biện pháp cách ly xã hội, áp dụng biện pháp phong tỏa đểphòng, chống dịch bệnh Covid-19 mà không thể tổ chức họp tập trung trong thời gian quy định tại mục 1 của Hướng dẫn này hoặc do có từ 1/2 tổng số đại biểu Hội đồng nhân dân trở lên thuộc diện phải cách ly y tế để phòng, chống dịch bệnh Covid-19 thì có thể lùi thời gian khai mạc kỳ họp thứ nhất của Hội đồng nhân dân đến khi có thể tổ chức được kỳ họp. Việc lùi thời gian khai mạc kỳ họp thứ nhất của Hội đồng nhân dân cấp xã, cấp huyện do Thường trực Hội đồng nhân dân cấp tỉnh xem xét, quyết định. Việc lùi thời gian khai mạc kỳ họp thứ nhất của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh do Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định".

2.2 Việc triệu tập và chủ tọa kỳ họp thứ nhất

Việc triệu tập kỳ họp thứ nhất của Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2021-2026 thực hiện theo quy định tại Khoản 1 Điều 80 và khoản 3 Điều 138 của Luật tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 do chủ tịch, quyền chủ tịch Hội đồng nhân dân cùng cấp nhiệm kỳ 2016-2021 triệu tập.

Trường hợp khuyết chủ tịch, quyền chủ tịch Hội đồng nhân dân thì một phó chủ tịch Hội đồng nhân dân triệu tập. Trường hợp khuyết cả chủ tịch, quyền chủ tịch, phó chủ tịch Hội đồng nhân dân thì thường trực Hội đồng nhân dân cấp trên trực tiếp (đối với trường hợp khuyết chủ tịch, quyền chủ tịch, phó chủ tịch Hội đồng nhân dân cấp huyện, cấp xã) hoặc Uỷ ban thường vụ Quốc hội (đối với trường hợp khuyết chủ tịch, quyền chủ tịch, phó chủ tịch Hội đồng nhân dân cấp tỉnh) chỉ định triệu tập viên để triệu tập và chủ toạ kỳ họp thứ nhất cho đến khi Hội đồng nhân dân bầu được chủ tịch Hội đồng nhân dân nhiệm kỳ 2021-2026. Uỷ ban thường vụ Quốc hội hoặc thường trực Hội đồng nhân dân cấp trên trực tiếp ban hành nghị quyết về việc chỉ định triệu tập viên.

Người triệu tập kỳ họp tiến hành khai mạc và chủ tọa các phiên họp của Hội đồng nhân dân cho đến khi bầu ra được chủ tịch Hội đồng nhân dân nhiệm kỳ 2021-2026. Chủ tọa kỳ họp có thể phân công người điều hành nội dung phiên họp.

2.3 Chương trình làm việc tại kỳ họp thứ nhất.

Căn cứ vào thời gian tổ chức kỳ họp, thời gian triệu tập kỳ họp và tình hình thực tế của địa phương, thường trực Hội đồng nhân dân nhiệm kỳ 2016 -2021 hoặc triệu tập viên quyết định việc tổ chức họp với các cơ quan hữu quan về chuẩn bị nội dung kỳ họp. Trước khi khai mạc kỳ họp chính thức, Hội đồng nhân dân tiến hành phiên họp trù bị để quyết định nội dung chương trình kỳ họp và thảo luận, thống nhất các vấn đề liên quan.

Thời gian, chương trình, nội dung, thành phần tham dự phiên họp trù bị do thường trực Hội đồng nhân dân nhiệm kỳ 2016-2021 hoặc triệu tập viên quyết định.

2.4 Các công việc và trình tự thực hiện tại kỳ họp Hội đồng nhân dân thứ nhất.

- Khai mạc, thông qua chương trình kỳ họp:

+ Chào cờ, cử Quốc ca;

+ Tuyên bố lý do, giới thiệu thành phần tham dự kỳ họp;

+ Chủ tọa đọc diễn văn khai mạc kỳ họp;

+ Đại diện thường trực Hội đồng nhân dân nhiệm kỳ 2016-2021 hoặc triệu tập viên báo cáo về dự kiến chương trình kỳ họp thứ nhất của Hội đồng nhân dân.

+ Hội đồng nhân dân biểu quyết thông qua chương trình kỳ họp.

- Hội đồng nhân dân nghe ủy ban bầu cử cùng cấp báo cáo kết quả bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân và báo cáo kết quả xác nhận tư cách đại biểu Hội đồng nhân dân nhiệm kỳ 2021-2026.

- Chủ tọa kỳ họp mời đại diện lãnh đạo cấp ủy Đảng cùng cấp phát biểu.

- Hội đồng nhân dân tiến hành bầu các chức danh thuộc thẩm quyền của Hội đồng nhân dân, thành lập Ban Dân tộc của Hội đồng nhân dân.

- Hội đồng nhân dân nghe Ủy ban Mặt trận tổ quốc Việt Nam cùng cấp báo cáo tổng hợp những ý kiến, kiến nghị của cử tri ở địa phương trong cuộc bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân.

- Hội đồng nhân dân ban hành nghị quyết về kế hoạch tổ chức các kỳ họp thường lệ trong năm đầu tiên của nhiệm kỳ HĐND và một số nội dung khác thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng nhân dân nếu xét thấy cần thiết.

- Bế mạc kỳ họp:

+ Chủ tịch Hội đồng nhân dân nhiệm kỳ 2021-2026 đọc diễn văn bế mạc;

+ Chào cờ, cử Quốc ca.

2.5 Cách thức quyết định và các vấn đề tại kỳ họp thứ nhất.

Hội đồng nhân dân quyết định biểu quyết bằng hình thức giơ tay hoặc biểu quyết bằng hệ thống biểu quyết điện tử đối với các vấn đề sau đây:

- Thông qua chương trình kỳ họp hoặc điều chỉnh chương trình kỳ họp;

- Thông qua nghị quyết thành lập Ban Dân tộc nhiệm kỳ 2021-2026 (nếu có);

- Bầu ban kiểm phiếu;

- Thông qua nghị quyết về việc bầu chức danh thuộc thẩm quyền của HĐND;

- Thông qua nghị quyết về kế hoạch tổ chức các kỳ họp thường lệ năm 2021;

- Quyết định các nội dung khác (nếu có), trừ các nội dung quy định.

Hội dân đồng dân quyết định bằng hình thức bỏ phiếu kín đối với các vấn đề sau đây:

- Bầu chủ tịch, phó chủ tịch Hội đồng nhân dân; trưởng ban, phó trưởng ban của ban của Hội đồng nhân dân; chủ tịch, phó chủ tịch Uỷ ban nhân dân và ủy viên Uỷ ban nhân dân; hội thẩm nhân dân của tòa án nhân dân;

- Quyết định các vấn đề khác mà Hội đồng nhân dân xét thấy cần thiết phải bằng hình thức bỏ phiếu kín.

Luật Minh Khuê (Biên tập & sưu tầm)