Theo quy định của Pháp lệnh Thẩm phán và HTND năm 2002 thì Chánh án Tòa án nơi HTND được bầu là người quản lý và điều hành HTND: HTND làm nhiệm vụ theo sự phân công của Chánh án và Chánh án có trách nhiệm quản lý HTND theo quy chế về tổ chức và hoạt động của HTND. Rõ ràng HTND do HĐND bầu chọn trên cơ sở giới thiệu của UBMTTQ cùng cấp, nhưng việc quản lý, điều hành HTND là thuộc trách nhiệm của Chánh án Tòa án nơi Hội thẩm được bầu. Vì vậy, bảo đảm chất lượng cũng như thành phần của HTND là trách nhiệm của nhiều cơ quan, người có thẩm quyền và cá nhân từng vị Hội thẩm. Thực tiễn hoạt động ở địa phương cho thấy, ngay từ khâu chọn lựa, giới thiệu nhân sự, UBMTTQ tỉnh và huyện, thị xã đã kết hợåp chặt chẽ với Chánh án Tòa án nhân dân cùng cấp và Thủ trưởng đơn vị (nơi có ứng củ viên được chọn giới thiệu) để lựa chọn, giới thiệu bầu HTND đúng tiêu chuẩn, thành phần, có thể tham gia tốt hoạt động xét xử của Tòa án. Và, việc bầu HTND phải có số dư để đại biểu HĐND chọn lựa.

>> Luật sư tư vấn pháp luật dân sự trực tuyến (24/7) gọi số: 1900 6162

 

Như vậy, ngay từ khi lựa chọn ứng cử viên, vai trò của Chánh án và Thủ trưởng đơn vị- nơi có ứng cử viên tham gia HTND đã thể hiện rất rõ, tránh được tình trạng UBMTTQ giới thiệu người tham gia HTND không đủ khả năng hoặc không có thời gian thực hiện nhiệm vụ của của HTND theo quy định. Phương châm của địa phương là không nhất thiết giới thiệu người có chức vụ của các cơ quan, ngành, lĩnh vực tham gia, mà quan trọng là lựa chọn người có khả năng và kiến thức pháp luật (Cử nhân hoặc Trung cấp, nhất là chuyên ngành Luật), có quỹ thời gian dành cho hoạt động Hội thẩm. Khi được HĐND bầu chọn thì nhiệm vụ của Chánh án Tòa án nơi Hội thẩm được bầu phải chủ động thực hiện đầy đủ các chính sách đối với HTND (trang bị trang phục, công khai các quyền, nghĩa vụ, chế độ…) Chánh án không chỉ giao nhiệm vụ cho HTND trong hoạt động xét xử mà còn có trách nhiệm tổ chức các hoạt động bồi dưỡng nghiệp vụ, kiến thức pháp lý, kỹ năng xét xử; xét thi đua đề nghị cơ quan có thẩm quyền hoặc chính mình khen thưởng đối với HTND trong thực hiện nhiệm vụ xét xử; đề nghị HĐND miễm nhiệm, bãi nhiệm HTND theo quy định của pháp luật. Như vậy, trách nhiệm quản lý, điều hành HTND đã rõ. Tác giả  bài báo đề xuất lịch xét xử của Tòa án gửi cho Thường trực HĐND và Thường trực HĐND phân công HTND tham gia xét xử, theo dõi đánh giá hoạt động của HĐND… là thiếu cơ sở pháp lý và chưa phù hợp với thực tế hoạt động của HTND. Bởi, Thường trực HĐND không có quyền hạn và trách nhiệm này; hoạt động của HTND gắn liền với hoạt động xét xử và người có trách nhiệm đánh giá hiệu quả hoạt động của Hội thẩm là Chánh án- thông qua việc xem xét tiêu chí, xem xét chất lượng của các bản án, quyết định mà Hội thẩm tham gia xét xử, giải quyết”.

Trên thực tế, HTND cũng như Thẩm phán- khi có tỷ lệ vụ việc do mình tham gia xét xử, giải quyết bị hủy, sửa do lỗi chủ quan của Hội đồng xét xử thì ngoài việc không được xét thưởng, còn bị xem xét mức độ để có thể đề nghị miễm hoặc bãi nhiệm. Chế định này pháp luật quy định chưa rõ, nên có trường hợp cả năm HTND không được phân công, hoặc được phân công nhưng từ chối tham gia xét xử vì thiếu hụt trình độ, kiến thức khi làm nhiệm vụ HTND.

Việc HTND cả nhiệm kỳ không tham gia xét xử hoặc không được Chánh án phân công xét xử (dù cá biệt) cũng cần được xem xét. Về trách nhiệm pháp lý, theo Pháp lệnh Thẩm phán và HTND năm 2002, nếu trong một năm HTND không được Chánh án Tòa án phân xét xử thì HTND có quyền yêu cầu Chánh án cho biết lý do. Mặt khác, theo luật Tổ chức HĐND và UBND, hàng năm Chánh án báo cáo công tác của mình trước HĐND cùng cấp (công tác HTND là một trong những nội dung phải có trong báo cáo công tác của Chánh án); trên cơ sở  báo cáo thẩm tra của Ban Pháp chế của HĐND, đại biểu HĐND xem xét báo cáo công tác của Chánh án để xem xét chất lượng hoạt động của HTND và kịp thời kiến nghị chấn chỉnh việc không thực hiện các quy định có liên quan đến hoạt động của HTND.

Việc thay đổi vị trí công tác của người tham gia HTND là khó tránh khỏi, để bảo đảm cơ cấu thành phần HTND, nht là HTND công tác trong ngành Giáo dục, cán bộ Đoàn, nhằm bảo đảm yêu cầu tham gia HĐXX vụ án có bị can chưa thành niên cần phải thực hiện miễm nhiệm và bầu bổ sung HTND. Trách nhiệm của của Thủ trưởng đơn vị (nơi Hội thẩm công tác) thông báo đến Chánh án nơi Hội thẩm tham gia xét xử biết việc thay đổi nhân sự đó và giới thiệu người thay thế; Chánh án trao đổi UBMTTQ cùng cấp, thực hiện các thủ tục theo quy định để HĐND miễn hoặc bãi nhiệm HTND và bầu HTND đúng yêu cầu. HĐND một năm ít nhất có 2 kỳ họp nên việc bầu bổ sung HTND cho đúng thành phần, cơ cấu không phải không thực hiện được.

Điều cần phải đặc biệt quan tâm đối với HTND là chất lượng tác nghiệp. Muốn giải quyết được vấn đề này, đòi hỏi phải có các phương án và giải pháp đồng bộ cùng với sự tham gia tích cực, trách nhiệm từ nhiều phía. Chánh án Tòa án Tối cao cần hoàn thiện tài liệu bồi dưỡng nghiệp vụ cho HTND, từ khâu nghiên cứu hồ sơ vụ án, kỹ năng tham gia thẩm vấn tại phiên tòa, nghe phân tích các tranh luận tại phiên tòa đến việc tham gia nghị án… Thời gian qua, chương trình bồi dưỡng cho Hội thẩm quá nghèo nàn, thời gian quá ngắn, không đáp ứng yêu cầu thực tế. Trách nhiệm của HĐND tỉnh và cấp huyện là phải tăng cường giám sát, có chính sách hỗ trợ hoạt động của HTND, thông qua hỗ trợ ngân sách để Tòa án mở thêm các lớp bồi dưỡng chuyên đề, bổ sung kiến thức cho HTND; mở các phiên tòa xét xử lưu động; sử dụng một phần kinh phí phòng chống tội phạm và phòng chống ma túy để hỗ trợ cho HĐXX (trong đó có HTND) khi tham gia xét xử vụ án hình sự phức tạp, tội phạm liên quan đến ma túy…; Thực hiện đầy đủ các chế độ bồi dưỡng HTND trong nghiên cứu hồ sơ, tham gia xét xử (50.000đ/ngày)… Ngoài ra, cơ quan có thẩm quyền cần nghiên cứu để cấp chế độ phụ cấp hàng tháng cho HTND và tăng tiền bồi dưỡng khi tham gia xét xử của HTND. Quan trọng hơn là hoạt động của HTND phải được QH, các cơ quan của QH và HĐND và đại biểu dân cử quan tâm nhiều hơn, để tương tầm với trọng trách mà pháp luật quy định.

SOURCE: BÁO NGƯỜI ĐẠI BIỂU NHÂN DÂN - CAO XUÂN THU VÂN

Trích dẫn từ:http://www.nguoidaibieu.com.vn/

(MKLAW FIRM: Bài viết được đăng tải nhằm mục đích giáo dục, phổ biến, tuyên truyền pháp luật và chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước không nhằm mục đích thương mại. Thông tin nêu trên chỉ có giá trị tham khảo và có thể một số thông tin pháp lý đã hết hiệu lực tại thời điểm  hiện tại vì vậy Quý khách khi đọc thông tin này cần tham khảo ý kiến luật sư, chuyên gia tư vấn trước khi áp dụng vào thực tế.)