(Theo J.A.L. Sterling, United Kingdom Copyright Law: a general overview in the context of national, international and regional developments).

Hệ thống quyền tác giả Common Law có nguồn gốc từ Vương quốc Anh với đạo luật Anne năm 1710. Hệ thống Common Law chú trọng bảo vệ các lợi ích kinh tế của tác phẩm hơn quyền tinh thần của tác giả, do đó các quy định về khai thác lợi ích kinh tế của tác phẩm rất phát triển. Hợp chủng quốc Hoa Kỳ cũng thừa nhận hệ thống bảo hộ quyền tác giả Common Law. Ngày nay, hệ thống Common Law là cơ sở cho luật quyền tác giả của Vương quốc Anh, Khối thịnh vượng chung, Ireland and Hợp chủng quốc Hoa Kỳ. Ngược lại, lục địa Châu Âu (thuộc hệ thống Civil Law) chú trọng bảo hộ quyền tác giả trong mối liên hệ nhân thân với tác phẩm, cũng như việc khai thác lợi ích kinh tế của tác phẩm. Đó là lý do tại sao các quyền tinh thần có lịch sử được thừa nhận sớm hơn tại các nước thuộc hệ thống Civil Law.

 

Là thành viên của Liên minh Châu Âu, tất yếu pháp luật quyền tác giả Vương quốc Anh có những thay đổi cho phù hợp với các quy định pháp luật của Uỷ ban Châu Âu (EC). Pháp luật quyền tác giả Vương quốc Anh không quy định về đăng ký. Theo luật quyền tác giả Vương quốc Anh, một ca khúc bao gồm hai tác phẩm: tác phẩm viết đối với phần lời ca khúc và tác phẩm âm nhạc đối với phần nhạc của ca khúc. (Điều 3 Đạo luật Quyền tác giả, Kiểu dáng và Sáng chế 1988). Do đó, việc cấp phép sử dụng ca khúc sẽ phải tiến hành với cả hai tác phẩm viết và tác phẩm âm nhạc. Các quy định pháp luật quyền tác giả Vương quốc Anh gồm Đạo luật quyền tác giả, kiểu dáng và sáng chế sửa đổi năm 1988 và các văn bản dưới luật như các quy định về thời hạn quyền tác giả và quyền đối với cuộc biểu diễn năm 1995; quy định về quyền tác giả và các quyền liên quan năm 1996; quy định về quyền tác giả đối với cơ sở dữ liệu năm 1997; quy định về quyền đối với việc bán lại đối với tác phẩm nghệ thuật của họa sỹ năm 2006.

 

Hội đồng quyền tác giả Vương quốc Anh (BCC) là tổ chức đặc thù chỉ có ở Vương quốc Anh. BCC là cơ quan cố vấn và tư vấn quốc gia thay mặt các tổ chức đại diện quyền và lợi ích của tác giả, người biểu diễn, chủ sở hữu quyền tác giả và chủ sở hữu quyền liên quan. BCC có chức năng giống như một uỷ ban liên lạc giữa các tổ chức thành viên, thành lập một diễn đàn để các tổ chức thành viên của mình thảo luận về các vấn đề quyền tác giả. BCC cũng hoạt động với tư cách là một tổ chức gây áp lực, vận động (lobby) về những thay đổi trong luật quyền tác giả tại Vương quốc Anh, Châu âu và quốc tế. Mục tiêu lớn nhất của BCC là khuyến khích các tổ chức thành viên của mình xem xét và thảo luận các đề xuất về thay đổi pháp luật trong lĩnh vực quyền tác giả, và nếu có thể thì đưa ra sự nhất trí chung. Trong khi đó, cơ quan quốc gia chịu trách nhiệm về quyền tác giả cũng như sáng chế, nhãn hiệu tại Vương quốc Anh là cơ quan sáng chế (The Patent Office).

>> Luật sư tư vấn Luật sở hữu Trí tuệ qua điện thoại (24/7) gọi số:  1900 6162

Luật sư Lê Minh Trường tham gia chương trình 60 phút mở trên VTV6

BCC có 28 tổ chức thành viên, một số thành viên là tổ chức quản lý tập thể có chức năng thu và phân chia tiền bản quyền, số khác đơn thuần chỉ là tổ chức nghề nghiệp đại diện cho chủ sở hữu quyền tác giả, người sử dụng tác phẩm.

 

Có nhiều tổ chức quản lý tập thể có chức năng chính là cấp phép và phân chia phí bản quyền cho việc sử dụng tác phẩm ở Vương quốc Anh. Một số tổ chức quản lý tập thể đó là thành viên của BCC, chứ không phải tất cả. Sau đây là một số tổ chức quản lý tập thể chính ở Vương quốc Anh:

 

- Tổ chức quyền biểu diễn (Performance Right Society - PRS) có chức năng chính là thu và trả tiền cấp phép đối với biểu diễn công cộng, phát sóng tác phẩm âm nhạc.

 

- Tổ chức bảo hộ quyền tác giả liên quan đến máy móc (Mechanical Copyright Protection Society - MCPS) có chức năng chính là thu và trả tiền bản quyền liên quan đến máy móc phát sinh từ việc thu âm các bài hát. Khoản tiền thu được chia cho các thành viên là tác giả và nhà xuất bản âm nhạc.

 

MCPS cũng cấp phép biểu diễn công cộng và phát sóng đối với nhạc thư viện.

 

- Tổ chức ghi âm buổi biểu diễn (Phonographic Performance Limited - PPL) cấp phép đối với việc ghi âm các buổi biểu diễn công cộng, phát sóng, sử dụng trong chương trình cáp và in sao bằng máy móc thiết bị.

 

- Tổ chức ghi hình buổi biểu diễn (Video Performance Limited - VPL) cấp phép việc ghi âm và ghi hình buổi biểu diễn công cộng và phát sóng ca khúc.

 

- Tổ chức cấp phép quyền tác giả cơ đốc giáo (Christian Copyright Licensing - Europe) cấp phép quyền tác giả sử dụng các bài hát tôn giáo.

 

- Cơ quan cấp phép quyền tác giả (Copyright Licensing Agency - CLA) cấp phép đối với hành vi photocophy,  

 

- Tổ chức Design and Artists Copyright Society (DACS) hỗ trợ và bảo hộ quyền tác giả và quyền liên quan cho các hoạ sỹ và nghệ sỹ tạo hình. DACS cấp phép một số hình thức sử dụng tác phẩm nghệ thuật trong các ngành như quảng cáo, xuất bản, phát sóng, kiểu dáng sản phẩm, sản phẩm đa phương tiện.

 

- Cơ quan cấp phép báo chí (Newspaper Licensing Agency - NLA) cấp phép photocophy một số bài báo.

 

- Trung tâm dữ liệu phát sóng (Broadcasting Dataservices) cấp phép sử dụng một số danh sách chương trình tivi.

 

Ngòai ra, Tổ chức quản lý tập thể và cấp phép tác giả (Authors Licensing and Collecting Society - ALCS) và Tổ chức cấp phép các nhà xuất bản (Publishers Licensing Society - PLC) có thể hỗ trợ để được tác giả và nhà xuất bản cấp phép.

 

Không ai phủ nhận được vai trò tích cực của các tổ chức quản lý tập thể, tuy nhiên trong một số trường hợp, các tổ chức này có thể độc quyền quyết định nội dung cấp phép sử dụng tác phẩm. Để tránh tình trạng này, một tổ chức độc lập với tên gọi là Toà án Quyền tác giả ra đời để phân xử mỗi khi tổ chức quản lý tập thể, người sử dụng hoặc tổ chức đại diện cho người sử dụng không thống nhất được về thời hạn và các điều kiện của giấy phép do tổ chức quản lý tập thể đưa ra. Mô hình Toà án Quyền tác giả cũng có ở nhiều nước trên thế giới như Hợp chủng quốc Hoa Kỳ, Australia.

 

Với bề dày truyền thống trong lĩnh vực quyền tác giả, Vương quốc Anh cũng là điểm đến lý tưởng cho sinh viên các nước, đặc biệt là các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam đến học tập về lĩnh vực còn mới mẻ và đầy tiềm năng này.

Liên hệ sử dụng dịch vụ đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam:

Quý khách hàng có nhu cầu sử dụng dịch vụ vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi:

CÔNG TY LUẬT TNHH MINH KHUÊ

Điện thoại yêu cầu dịch vụ luật sư tư vấn pháp luật Sở hữu trí tuệ, gọi: 1900 6162

Gửi thư tư vấn hoặc yêu cầu dịch vụ qua Email:  lienhe@luatminhkhue.vn

Rất mong nhận được sự hợp tác cùng Quý khách hàng!

Trân trọng./.

Bộ phận Luật sư Sở hữu Trí tuệ - Công ty luật Minh Khuê