Các nguyên tắc cơ bản của luật hình sự Việt Nam là những tư tưởng chủ đạo xuyên suốt quá trình xây dựng và áp dụng pháp luật hình sự trong công cuộc đấu tranh phòng ngừa và chống tội phạm.

Nghiên cứu quy định của Bộ luật Hình sự nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, đặc biệt là quy định thuộc các điều 2, 3, 4, 8 cho thấy rằng Luật Hình sự Việt Nam  có các nguyên tắc cơ bản sau đây:

- Nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa;

- Nguyên tắc dân chủ bình đẳng xã hội chủ nghĩa;

- Nguyên tắc nhân đạo xã hội chủ nghĩa;

- Nguyên tắc chủ nghĩa yêu nước và đoàn kết quốc tế.

Trong từ điển Tiếng Việt, pháp chế được hiểu như sau: Pháp chế là chế độ trong đó đời sống và hoạt động xã hội được đảm bảo bằng pháp luật.

Nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa được Khoản 1 Điều 8 Hiến pháp 2013 quy định: “Nhà nước được tổ chức và hoạt động theo Hiến pháp và pháp luật, quản lý xã hội bằng Hiến pháp và pháp luật….”

Xuất phát từ quy định trên, Điều 2 Bộ luật Hình sự quy định: “Chỉ người nào phạm một tội đã được Bộ luật Hình sự quy định mới phải chịu trách nhiệm hình sự.”

Trong Luật Hình sự nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa thể hiện rất rõ: chỉ khi nào hành vi của con người cụ thể đã được thực hiện, hành vi ấy được Luật Hình sự quy định thì họ mới phải chịu trách nhiệm Hình sự. Hành vi đã thực hiện dù nguy hiểm đến đâu nhưng không được Luật Hình sự quy định thì không phải là tội phạm, người thực hiện hành vi ấy không phải chịu trách nhiệm hình sự. Nguyên tắc pháp chế thể hiện trong quy định bảo đảm tính chặt chẽ hệ thống trong cả nước, chống động cơ cá nhân truy cứu trách nhiệm hình sự người không có tội, làm oan người vô tội. Điều 2 Luật Hình sự cho thấy hành vi phạm tội phải là hành vi do Luật Hình sự quy định. Trong điều kiện hiện nay hệ thống pháp luật đã tương đối đầy đủ và đồng bộ, Nhà nước không cho phép áp dụng pháp luật tương tự, nghiêm cấm việc lạm dụng pháp luật, tùy tiện truy cứu trách nhiệm hình sự người vô tội. Quy định này đòi hỏi Nhà nước phải kịp thời bổ sung, sửa đổi Bộ luật Hình sự, để Bộ luật đáp ứng yêu cầu đấu tranh phòng chống tội phạm, không để lọt tội phạm, kịp thời bảo vệ những quan hệ xã hội thuộc đối tượng điều chỉnh của Luật Hình sự.

Trách nhiệm của mỗi công dân là nghiêm chỉnh triệt để tuân theo Hiến pháp, pháp luật, không thực hiện những hành vi mà Luật Hình sự nghiêm cấm, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của mình theo quy định của Luật Hình sự.

Nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa còn thể hiện trong hoạt động xử lý tội phạm của cơ quan nhà nước có thẩm quyền là triệt để tuân theo luật, không làm oan sai người vô tội, không để lọt tội phạm, kịp thời phát hiện, xử lý tội phạm nghiêm minh và triệt để, bảo đảm mọi hành vi phạm tội đều bị phát hiện và bị xử lý.

Kết luật, nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa là nguyên tắc bảo đảm tính nghiêm minh triệt để của Luật Hình sự Việt Nam, bảo vệ hữu hiệu các lợi ích của Nhà nước, của xã hội và lợi ích hợp pháp của công dân.

CÔNG TY LUẬT TNHH MINH KHUÊ

Điện thoại yêu cầu dịch vụ luật sư tư vấn luật hình sự, gọi: 1900 6162

Gửi thư tư vấn hoặc yêu cầu dịch vụ qua Email:  Tư vấn pháp luật hình sự miễn phí qua Email

Rất mong nhận được sự hợp tác cùng Quý khách hàng!
Trân trọng./.
Bộ phận tư vấn luật hình sự