Vào những năm trước ở một số nhà xuất bản, sách dịch chiếm gần 50 % đề tài thì hiện nay, từ khi Công ước Berne có hiệu lực ở Việt Nam, việc mua bản quyền của các nhà xuất bản (NXB) nước ngoài lâm vào tình trạng khó khăn. Một số nhà xuất bản đã có mối quan hệ từ trước với đối tác thì khá tự tin trong giao dịch về bản quyền. Nhưng cũng có không ít các nhà xuất bản đến giờ vẫn còn lúng túng không biết bắt đầu từ đâu và như thế nào trong giao dich để mua bản quyền. Có một số NXB đã gửi thư đến tác giả hoặc các nhà xuất bản nước ngoài nhưng đợi mãi vẫn không có hồi âm, dường như những bức thư đó bị nhầm địa chỉ hoặc rơi vào quên lãng...

 

Để giúp cho các nhà xuất bản có thể chủ động và thành công trong việc thương thảo về bản quyền, bài viết này xin cung cấp những thông tin liên quan đến giao dịch và điều kiện cơ bản để được phép sử dụng bản quyền tác phẩm của các xuất bản của Mỹ.

 

>> Luật sư tư vấn Luật sở hữu Trí tuệ qua điện thoại (24/7) gọi số:  1900 6162

 

Luật sư tư vấn đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ Gọi:  1900 6162 

Hiện nay, Hiệp hội các nhà xuất bản Mỹ (AAP) có khoảng 310 thành viên, đây  là tổ chức thương mại của ngành xuất bản sách của Mỹ. Một trong những chức năng quan trọng nhất của AAP là giúp đỡ việc bảo vệ bản quyền của các thành viên. Để thực hiện công việc quan trọng này, AAP đã thành lập Uỷ ban tư vấn về bản quyền và thực hiện việc cấp phép với mong muốn giúp đỡ cho các tổ chức, cá nhân bản quyền đối với những xuất bản phẩm của các thành viên thuộc AAP có những thông tin đúng và chính xác để thực hiện giao dịch.

 

Về hồ sơ xin bản quyền, các nhà xuất bản cần tuân thủ theo hai nguyên tắc: Thứ nhất, gửi thư trình bày yêu cầu của nhà xuất bản. Thứ hai, luôn đưa ra một thời hạn nhất định cho yêu cầu ban đầu của nhà xuất bản. Nếu nhà xuất bản có một thời hạn cuối cùng nhưng chủ sở hữu quyền vẫn chưa đáp ứng kịp yêu cầu của NXB thì tốt nhất NXB nên gọi điện thoại cho bộ phận chịu trách nhiệm về bản quyền và cấp phép để thông báo về thời hạn của mình. Các NXB cần biết rằng thường thì bộ phận chịu trách nhiệm cấp phép sẽ trả lời đề nghị của NXB, trong vòng từ 4 đến 8 tuần. Quá thời hạn này, nếu NXB không nhận được trả lời thì nên gửi tiếp một bức thư, nhưng đừng gửi bản sao của đề nghị trước đó trừ, khi bản sao có ghi ngày của yêu cầu gốc và được đánh dấu rõ ràng “Bản sao”. 

 

Để giúp cho việc giao dịch bản quyền có hiệu quả, song song với hai yêu cầu trên, các Nhà xuất bản còn cần chú trọng đến việc: "Luôn đưa ra càng nhiều thông tin về tác phẩm và ý định sử dụng càng tốt".  Các thông tin về tác phẩm mà bạn muốn sử dụng bao gồm:

 

- Tên của tác phẩm mà nhà xuất bản muốn xuất bản. 

 

- Tác giả của tác phẩm mà nhà xuất bản muốn xuất bản. 

 

- Mã số sách quốc tế (ISBN) của tác phẩm mà nhà xuất bản muốn xuất bản. 

 

- Nếu muốn sử dụng phần tài liệu nào đó trong tác phẩm để xuất bản thì chỉ rõ và đưa ra số trang chính xác. (Ví dụ, nếu bạn muốn sử dụng một chương, phần cụ thể từ một tác phẩm, bạn phải nêu ra tiêu đề và tác giả của chương, phần đó).   

Các nhà xuất bản cũng cần quan tâm đến tín dụng, khả năng thanh toán. Phải thảo luận cụ thể với bên giữ bản quyền để được phép xuất bản và thủ tục thanh toán chi trả tiền bản quyền.

 

Thông tin về cách thức nhà xuất bản muốn sử dụng tác phẩm bao gồm 5 vấn đề:

 

Thứ nhất, tác phẩm này có được sử dụng trong lớp học hay không? Chi rõ tên trường, tên khoá học, học kỳ nào, giáo sư và số học viên trong lớp (ước tính nếu cần thiết), ai sẽ là người tiếp cận với tác phẩm (ví dụ như  Sinh viên, độc giả nói chung, ...)

 

Thứ hai, tác phẩm này sẽ được xuất bản hay không? Gồm bất kỳ thông tin nào gắn liền với tác phẩm cuối cùng (như là nhà xuất bản và ngày dự định xuất bản lần đầu). Có bao nhiêu bản được xuất bản? Tất cả có được dùng để bán không? Mỗi bản sẽ có giá bán bao nhiêu? Phần trăm của tác phẩm cuối cùng có bao gồm tài liệu của người nắm quyền lợi hay không? 

 

Thứ ba, tác phẩm này có đồng thời được đưa lên Internet không? Nếu có, phải xác minh những trang mà tác phẩm được đăng tải và nó sẽ được đăng tải trong bao lâu? (ghi rõ ngày bắt đầu và ngày kết thúc).  Website này có được bảo vệ bởi mật khẩu không? Nếu như trực tuyến, việc tải tác phẩm, in và sao chép có bị hạn chế hay không? Nếu có thì hạn chế như thế nào?

 

Thứ tư, tác phẩm sẽ được phân phối trong các khu vực và thị trường nào? 

 

Thứ năm, tác phẩm này có cần được dịch sang các thứ tiếng khác hay không?

 

Thông qua website của AAP (), các nhà xuất bản sẽ tìm được những liên kết đến trang chủ của các thành viên AAP. Nếu bạn không thể xác định vị trí của các thành viên, có thể liên hệ trực tiếp với Ms. Barbara Meredith ở số điện thoại: +1 (212) 255-0200 số lẻ 223.

 

Vấn đề đặt ra đối với các NXB là: để mua được bản quyền các tác phẩm văn học của các NXB Mỹ, NXB  càng nghiên cứu kỹ trước khi liên hệ về bản quyền thì các NXB nước ngoài nói chung và  NXB của Mỹ nói riêng sẽ càng nhanh chóng hồi âm đề nghị hợp tác, mua bản quyền của các nhà xuất bản. 

Nguyễn Lan Hương (Biên soạn theo tài liệu của Hiệp hội Xuất bản Mỹ)

(MKLAW FIRM: Bài viết được đăng tải nhằm mục đích giáo dục, phổ biến, tuyên truyền pháp luật và chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước không nhằm mục đích thương mại. Thông tin nêu trên chỉ có giá trị tham khảo và có thể một số thông tin pháp lý đã hết hiệu lực tại thời điểm  hiện tại vì vậy Quý khách khi đọc thông tin này cần tham khảo ý kiến luật sư, chuyên gia tư vấn trước khi áp dụng vào thực tế.)