So sánh lỗi cố ý trực tiếp với lỗi cố ý gián tiếp thấy rằng trong hai trường hợp có lỗi cố ý, lí trí của người có lỗi về cơ bản không có gì khác nhau. Sự khác nhau của hai loại lỗi này chủ yếu là ở yểu tố ý chí. Đó là “mong muốn...” hay “có ý thức để mặc...”.

Nếu trong trường họp có lỗi cố ý trực tiếp, người phạm tội mong muốn hậu quả thiệt hại xảy ra thì trong trường hợp có lỗi cố ý gián tiếp, người phạm tội không mong muốn mà chỉ có ý thức để mặc cho hậu quả thiệt hại xảy ra. Đối với người có lỗi cố ý gián tiếp, hậu quả thiệt hại xảy ra hay không xảy ra đều không có ý nghĩa, không xảy ra cũng được và nếu xảy ra cũng chấp nhận.

Ví dụ: Do bực tức, A đã dùng dao đâm bừa vào B làm B chết. Khi đâm, A nhận thức được việc đâm của mình là nguy hiểm, có thể dẫn đến chết người. Nhưng do bực tức nên vẫn cứ đâm, muốn như thế nào cũng được. A không mong muốn giết B nhung nếu B chết cũng chấp nhận.

Với sự khác nhau về yếu tố ý chí như vậy, buộc yếu tố lí trí của người phạm tội ở hai trường hợp có lỗi cố ý tuy về cơ bản là giống nhau, phải có điểm khác nhau. Ở trường hợp có lỗi cố ý trực tiếp, sự thấy trước hậu quả thiệt hại của người phạm tội có thể là thấy trước hậu quả đó tất nhiên phải xảy ra hoặc là có thể xảy ra. Nhưng ở trường hợp có lỗi cố ý gián tiếp, sự thấy trước hậu quả thiệt hại của người phạm tội chỉ có thể là thấy trước hậu quả đó có thể xảy ra. Không thể có trường họp người phạm tội đã thấy trước hậu quả tất nhiên phải xảy ra mà lại “có ý thức để mặc...”, không mong muốn hậu quả đó khi thực hiện hành vi. Thái độ có ý thức để mặc cho hậu quả thiệt hại xảy ra chỉ có thể xảy ra trong trường hợp thấy trước cả hai khả năng - khả năng hậu quả thiệt hại xảy ra và khả năng hậu quả thiệt hại không xảy ra.

Từ phân tích trên có thể rút ra những dấu hiệu của lỗi cố ý gián tiếp như sau:

- Về lí trí: Người phạm tội nhận thức rõ tính gây thiệt hại cho xã hội của hành vi của mình, thấy trước hành vi đó có thể gây ra hậu quả thiệt hại.

- Về ý chí: Người phạm tội không mong muốn hậu quả thiệt hại xảy ra. Hậu quả thiệt hại mà người phạm tội thấy trước không phù hợp với mục đích của họ. Người phạm tội thực hiện hành vi có tính gây thiệt hại cho xã hội là nhằm mục đích khác. Đe đạt được mục đích này, người phạm tội chấp nhận hậu quả thiệt hại do hành vi của mình có thể gây ra. Người phạm tội với lỗi cố ý gián tiếp tuy không mong muốn nhưng có ý thức để mặc đoi với hậu quả thiệt hại của hành vi của mình mà họ thấy trước.

Tóm lại, dấu hiệu quan trong nhất của lỗi cố ý gián tiếp là dấu hiệu “có ý thức để mặc cho hậu quả xảy ra”. Dấu hiệu này có nghĩa chủ thể “chấp nhận hậu quả xảy ra”.

Trong bộ luật hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017, lỗi cố ý được phân thành hai loại: Lỗi cố ý trực tiếp và lỗi cố ý gián tiếp như đã trình bày. Trong nghiên cứu, còn có thể phân loại lỗi cố ý theo các cách sau:

- Tuỳ thuộc vào thời điểm hình thành có thể phân biệt hai loại lỗi cố ý: cố ý có dự mưu và cố ý đột xuất.

>> Xem thêm:  Lỗi là gì ? Quy định pháp luật về Lỗi ? Phân tích Trường hợp hỗn hợp lỗi

Cố ý có dự mưu là trường hợp người phạm tội đã có sự suy nghĩ, cân nhắc kĩ trước khi thực hiện hành vi có tính gây thiệt hại cho xã hội.

Cố ý đột xuất là trường hợp người phạm tội vừa có ý định phạm tội đã thực hiện ngay ý định đó, chưa kịp có sự cân nhắc kĩ.

- Căn cứ vào mức độ cụ thể của sự hình dung về hậu quả nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội, có thể phân biệt hai loại lỗi cố ý: cố ý xác định và cố ý không xác định.

Cố ỷ xác định là trường hợp người phạm tội hình dung được một cách rõ ràng và cụ thể hậu quả thiệt hại mà hành vi của họ sẽ gây ra.

Ví dụ: Người phạm tội trộm cắp tài sản có ý định trộm cắp tài sản cụ thể và đã thực hiện ý định đó.

Cổ ý không xác định là trường hợp người phạm tội tuy thay trước hậu quả thiệt hại nhưng chưa hình dung được một cách cụ thể hậu quả đó.

Ví dụ: Khi dùng gậy gây thương tích cho người khác, người phạm tội chưa hình dung được một cách cụ thể thương tích sẽ xảy ra có mức độ nặng nhẹ như thế nào.

Mọi vướng mắc pháp lý liên quan đến lĩnh vực hình sự, Hãy gọi ngay: 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật hình sự trực tuyến qua tổng đài. Đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực hình sự luôn sẵn sàng lắng nghe và giải đáp cụ thể.

Trân trọng./.

Bộ phận tư vấn pháp luật hình sự - Công ty luật Minh Khuê

>> Xem thêm:  Lỗi là gì ? Cho ví dụ ? Phân tích khái niệm lỗi trong luật hình sự ?