1. Luân lý học là gì?

Luân lý học hay triết học đạo đức là một nhánh của triết học "liên quan đến việc hệ thống hóa, bảo vệ và khuyến nghị các khái niệm về hành vi đúng và sai". Lĩnh vực đạo đức học, cùng với mỹ học, liên quan đến các vấn đề giá trị, và do đó bao gồm nhánh triết học được gọi là tiên đề học.

Đạo đức học tìm cách giải quyết các câu hỏi về đạo đức con người bằng cách định nghĩa các khái niệm như thiện và ác, đúng và sai, đức hạnh và tệ nạn, công lý và tội phạm. Là một lĩnh vực nghiên cứu trí tuệ, triết học đạo đức cũng liên quan đến các lĩnh vực tâm lý học đạo đức, đạo đức học mô tả và lý thuyết giá trị.

Ba lĩnh vực nghiên cứu chính về đạo đức được công nhận ngày nay là:

- Đạo đức học siêu hình, liên quan đến ý nghĩa lý thuyết và tham chiếu của các định đề đạo đức, và cách xác định giá trị chân lý của chúng (nếu có)

- Đạo đức học chuẩn mực, liên quan đến các phương tiện thực tế để xác định một hành động đạo đức

- Đạo đức học ứng dụng, liên quan đến những gì một người có nghĩa vụ (hoặc được phép) làm trong một tình huống cụ thể hoặc một lĩnh vực hành động cụ thể.

2. Định nghĩa đạo đức

Từ đạo đức (ethics) trong tiếng Anh có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp Cổ đại ēthikós (ἠθικός), nghĩa là "liên quan đến tính cách của một người", bản thân nó bắt nguồn từ từ gốc êthos (ἦθος) nghĩa là "tính cách, bản chất đạo đức". Từ này được chuyển sang tiếng Latinh là ethica và sau đó sang tiếng Pháp là éthique, từ đó nó được chuyển sang tiếng Anh.

Rushworth Kidder nói rằng "các định nghĩa tiêu chuẩn về đạo đức thường bao gồm các cụm từ như 'khoa học về tính cách lý tưởng của con người' hoặc 'khoa học về bổn phận phải làm' ". Richard William Paul và Linda Elder định nghĩa đạo đức là "một tập hợp các khái niệm và nguyên tắc hướng dẫn chúng ta xác định hành vi nào giúp ích hoặc gây hại cho các sinh vật có tri giác". Từ điển Triết học Cambridge tuyên bố rằng từ 'ethics' "thường được sử dụng thay thế cho từ 'moral' (cùng có nghĩa là đạo đức)... và đôi khi nó được sử dụng hẹp hơn để chỉ các nguyên tắc đạo đức của một truyền thống, nhóm hoặc cá nhân cụ thể." Paul và Elder nói rằng hầu hết mọi người nhầm lẫn giữa đạo đức với việc cư xử phù hợp với các quy ước xã hội, niềm tin tôn giáo, luật pháp và không coi đạo đức là một khái niệm độc lập.

Từ đạo đức đề cập đến một số điều khác nhau. Nó có thể đề cập đến đạo đức triết học hoặc triết học đạo đức - một dự án cố gắng sử dụng lý trí để trả lời các loại câu hỏi đạo đức khác nhau. Như nhà triết học đạo đức người Anh Bernard Williams, trong khi cố gắng giải thích triết học đạo đức, đã viết: "Điều khiến một cuộc điều tra trở thành một cuộc điều tra triết học là tính khái quát phản ánh và một phong cách lập luận tuyên bố là có sức thuyết phục hợp lý." Williams mô tả nội dung của lĩnh vực điều tra này là giải quyết một câu hỏi rất rộng: "Một người nên sống như thế nào?". Đạo đức cũng có thể đề cập đến khả năng suy nghĩ chung của con người về các vấn đề đạo đức mà không riêng gì triết học. Như nhà đạo đức sinh học Larry Churchill đã viết: "Đạo đức, được hiểu là năng lực suy nghĩ chín chắn về các giá trị đạo đức và chỉ dẫn hành động của chúng ta theo các giá trị đó, là một năng lực chung của con người." Đạo đức cũng có thể được sử dụng để mô tả các nguyên tắc hoặc thói quen mang phong cách riêng của một người cụ thể. Ví dụ: "Joe có đạo đức kỳ lạ."

3. Đạo đức học siêu hình

Đạo đức học siêu hình là một nhánh của triết học đạo đức hỏi về cách chúng ta hiểu, biết về và hàm ý của chúng ta khi chúng ta nói về điều gì là đúng và điều gì là sai. Một câu hỏi đạo đức liên quan đến một tình huống thực tế cụ thể - chẳng hạn như "Tôi có nên ăn miếng bánh sô cô la đặc biệt này không?" - không thể là một câu hỏi siêu đạo đức (đúng hơn, đây là một câu hỏi đạo đức ứng dụng). Một câu hỏi siêu đạo đức là trừu tượng và liên quan đến một loạt các câu hỏi thực tế cụ thể hơn. Ví dụ, "Có bao giờ có thể có được kiến thức an toàn về điều gì là đúng và sai không?" là một câu hỏi siêu đạo đức.

Đạo đức học siêu hình luôn đồng hành với đạo đức học triết học. Ví dụ, Aristotle ngụ ý rằng đạo đức học có thể có kiến thức ít chính xác hơn so với các lĩnh vực tìm hiểu khác, và ông coi kiến thức đạo đức phụ thuộc vào thói quen và sự tiếp biến văn hóa theo cách làm cho nó khác biệt với các loại kiến thức khác. Đạo đức tổng hợp cũng rất quan trọng trong Nguyên tắc Ethica của GE Moore từ năm 1903. Trong đó, lần đầu tiên ông viết về cái mà ông gọi là ngụy biện tự nhiên. Moore được xem là người bác bỏ chủ nghĩa tự nhiên trong đạo đức, trong Lập luận câu hỏi mở của mình. Điều này khiến các nhà tư tưởng phải nhìn lại những câu hỏi bậc hai về đạo đức. Trước đó, nhà triết học người Scotland David Hume đã đưa ra quan điểm tương tự về sự khác biệt giữa sự thật và giá trị.

Các nghiên cứu về cách chúng ta biết trong đạo đức học chia thành chủ nghĩa nhận thức và chủ nghĩa không nhận thức; điều này khá giống với thứ được gọi là mô tả và không mô tả. Chủ nghĩa không nhận thức là quan điểm cho rằng khi chúng ta đánh giá điều gì đó là đúng hay sai về mặt đạo đức, điều này không đúng cũng không sai. Ví dụ, chúng ta có thể chỉ bày tỏ cảm xúc của mình về những điều này. Khi đó, chủ nghĩa nhận thức có thể được coi là tuyên bố rằng khi chúng ta nói về đúng và sai, chúng ta đang nói về những vấn đề thực tế.

Bản thể luận của đạo đức học là về những thứ hoặc thuộc tính mang lại giá trị, tức là loại sự vật hoặc công cụ được đề cập đến bởi các mệnh đề đạo đức. Những người theo chủ nghĩa không mô tả và không theo chủ nghĩa nhận thức tin rằng đạo đức học không cần một bản thể luận cụ thể vì các mệnh đề đạo đức không đề cập đến. Đây được biết đến như là một quan điểm chống lại chủ nghĩa hiện thực. Mặt khác, những người theo chủ nghĩa hiện thực phải giải thích loại thực thể, thuộc tính hoặc trạng thái nào phù hợp với đạo đức, chúng có giá trị như thế nào và tại sao chúng lại hướng dẫn và thúc đẩy hành động của chúng ta.

4. Hoài nghi mang tính đạo đức

Chủ nghĩa hoài nghi đạo đức (hay chủ nghĩa hoài nghi đạo đức) là một loại lý thuyết siêu đạo đức, trong đó tất cả các thành viên đều cho rằng không ai có bất kỳ kiến thức đạo đức nào. Nhiều người hoài nghi đạo đức cũng tuyên bố mạnh mẽ hơn, theo phương thức rằng kiến thức về đạo đức là không thể. Chủ nghĩa hoài nghi đạo đức đặc biệt chống lại chủ nghĩa hiện thực đạo đức vốn cho rằng có những sự thật đạo đức khách quan và có thể nắm bắt được.

Một số người ủng hộ chủ nghĩa hoài nghi đạo đức bao gồm Pyrrho, Aenesidemus, Sextus Empiricus, David Hume, Max Stirner, Friedrich Nietzsche và JL Mackie.

Chủ nghĩa hoài nghi đạo đức được chia thành ba nhánh nhỏ hơn:

  • Thuyết lỗi đạo đức (hay thuyết hư vô đạo đức).
  • Chủ nghĩa hoài nghi đạo đức nhận thức.
  • Chủ nghĩa không nhận thức.

Tất cả ba lý thuyết này đều có chung một kết luận như sau:

(a) chúng ta không bao giờ được biện minh khi tin rằng các tuyên bố đạo đức (tuyên bố ở dạng "tình trạng x là tốt", "hành động y là bắt buộc về mặt đạo đức, v.v.) là đúng và thậm chí còn hơn thế

(b) chúng ta không bao giờ biết được rằng bất kỳ tuyên bố đạo đức nào là đúng.

Tuy nhiên, mỗi nhánh đạt đến (a) và (b) bằng các con đường khác nhau.

Thuyết sai lầm đạo đức cho rằng chúng ta không biết rằng bất kỳ tuyên bố đạo đức nào là đúng bởi vì

(i) tất cả các tuyên bố đạo đức đều sai,

(ii) chúng ta có lý do để tin rằng tất cả các tuyên bố đạo đức là sai, và

(iii) vì chúng ta không được biện minh khi tin vào bất kỳ tuyên bố nào mà chúng ta có lý do để từ chối, chúng ta không được biện minh khi tin vào bất kỳ tuyên bố đạo đức nào.

Chủ nghĩa hoài nghi đạo đức nhận thức luận là một phân lớp của lý thuyết, các thành viên của chúng bao gồm chủ nghĩa hoài nghi đạo đức Pyrrhonian và chủ nghĩa hoài nghi đạo đức giáo điều. Tất cả các thành viên của chủ nghĩa hoài nghi đạo đức nhận thức luận đều chia sẻ hai điều: thứ nhất, họ thừa nhận rằng chúng ta không có lý do gì khi tin vào bất kỳ tuyên bố đạo đức nào, và thứ hai, họ không tin vào việc (i) có đúng hay không (tức là nói về việc tất cả các tuyên bố đạo đức đều sai).

  • Chủ nghĩa hoài nghi đạo đức của Pyrrho cho rằng lý do khiến chúng ta không hợp lý khi tin vào bất kỳ tuyên bố đạo đức nào là vì chúng ta không hợp lý khi tin rằng bất kỳ tuyên bố đạo đức nào là đúng hoặc bất kỳ tuyên bố đạo đức nào là sai. Do đó, ngoài sự bất khả tri về việc liệu (i) có đúng hay không, chủ nghĩa hoài nghi đạo đức Pyrrhonian còn phủ nhận (ii).
  • Mặt khác, chủ nghĩa hoài nghi đạo đức giáo điều khẳng định (ii) và viện dẫn (ii) sự thật là lý do khiến chúng ta không có lý do gì khi tin vào bất kỳ tuyên bố đạo đức nào.

Chủ nghĩa phi nhận thức cho rằng chúng ta không bao giờ có thể biết rằng bất kỳ tuyên bố đạo đức nào là đúng bởi vì các tuyên bố đạo đức không có khả năng đúng hay sai (chúng không đúng với sự thật). Thay vào đó, các tuyên bố đạo đức là mệnh lệnh (ví dụ: "Đừng ăn cắp trẻ sơ sinh!"), Biểu hiện của cảm xúc (ví dụ: "ăn trộm trẻ sơ sinh: Xấu!"), hoặc biểu hiện "thái độ ủng hộ" ("Tôi không tin rằng nên đánh cắp trẻ sơ sinh.")

5. Đạo đức học chuẩn mực/chuẩn tắc

Đạo đức học chuẩn mực hay đạo đức học quy phạm là việc nghiên cứu các hành động đạo đức. Đây là nhánh của đạo đức học nghiên cứu một tập hợp các câu hỏi nảy sinh khi xem xét cách một người phải hành động ra sao, khi xét về mặt đạo đức. Đạo đức học chuẩn mực khác biệt với đạo đức học siêu hình vì đạo đức chuẩn mực kiểm tra các tiêu chuẩn về tính đúng và sai của các hành động, trong khi đạo đức học siêu hình nghiên cứu ý nghĩa của ngôn ngữ đạo đức và tính siêu hình của các sự kiện đạo đức. Đạo đức học quy phạm cũng khác với đạo đức học mô tả, vì đạo đức học mô tả là một cuộc điều tra thực nghiệm về niềm tin đạo đức của con người. Nói một cách khác, đạo đức học mô tả sẽ quan tâm đến việc xác định tỷ lệ người tin rằng giết người luôn luôn là sai, trong khi đạo đức học chuẩn mực quan tâm đến việc liệu việc giữ niềm tin như vậy có đúng hay không. Do đó, đạo đức học quy phạm đôi khi được gọi là quy định, thay vì mô tả. Tuy nhiên, trên một số phiên bản nhất định của quan điểm siêu đạo đức được gọi là chủ nghĩa hiện thực đạo đức, các sự kiện đạo đức đồng thời vừa mang tính mô tả vừa mang tính quy định.

Theo truyền thống, đạo đức học chuẩn tắc (còn được gọi là lý thuyết đạo đức) là nghiên cứu về những gì làm cho hành động đúng và sai. Những lý thuyết này đưa ra một nguyên tắc đạo đức bao quát mà người ta có thể sử dụng để giải quyết các quyết định khó khăn mang tính đạo đức.

Vào đầu thế kỷ 20, các lý thuyết đạo đức trở nên phức tạp hơn và không còn chỉ quan tâm đến tính đúng sai, mà quan tâm đến nhiều loại tình trạng đạo đức khác nhau. Vào giữa thế kỷ này, việc nghiên cứu về đạo đức chuẩn mực đã giảm sút khi đạo đức học tổng hợp ngày càng trở nên nổi tiếng. Sự tập trung vào siêu đạo đức học này một phần được gây ra bởi sự tập trung mạnh mẽ về ngôn ngữ trong triết học phân tích và bởi sự phổ biến của chủ nghĩa thực chứng lôgic.