1. Lực lượng 141 được hiểu như thế nào?

Lực lượng 141 là lực lượng cảnh sát liên ngành được bố trí theo hai cấp Cấp Thành phố và cấp Quận/Huyện và bao gồm các thành phần: Cảnh sát giao thông, Cảnh sát cơ động và Cảnh sát hình sự nhằm mục đích đấu tranh, trấn áp tội phạm, giữ gìn an ninh trật tự, an toàn giao thông trên địa bàn thành phố.

Theo đó khi nhắc đến lực lượng 141 chúng ta hiểu ngay đó là lực lượng cảnh sát liên ngành bởi vì có sự tham gia của các thành phần cảnh sát cơ đồng, cảnh sát hình sự, cảnh sát giao thông. Lực lượng này thực hiện các biện pháp, nhiệm vụ để đấu tranh trấn áp tội phạm, giữ gìn an ninh trật tự xã hội trên địa bàn thành phố Hà Nội. 

2. Sự hình thành của lực lượng 141

Đầu năm 2011, tình hình hoạt động của các loại tội phạm và các vi phạm về trật tự, an toàn giao thông trên địa bàn thành phố Hà Nội có những diễn biến phức tạp, nhất là tình trạng tội phạm hình sự manh động, hình thành ổ nhóm, có biểu hiện coi thường pháp luật, nhiều đối tượng mang theo vũ khí quân dụng, dao, kiếm, công cụ hỗ trợ tham gia giao thông, khi xảy ra va chạm sẵn sàng sử dụng vũ khí truy đuổi, đâm, chém nhau công khai. Điều này đã gây nên tâm lý lo lắng, bất ổn trong nhân dân.

Bên cạnh đó, tội phạm chống người thi hành công vụ, nhất là chống lại lực lượng cảnh sát khi làm nhiệm vụ gia tăng, xảy ra một số vụ nghiêm trọng gây bức xúc trong dư luận nhân dân.

Trước tình hình đó, Thường vụ Đảng uỷ, Ban Giám đốc Công an thành phố Hà Nộ đã thống nhất chủ trường phải có biện pháp mạnh, đồng bộ, quyết liệt để giải quyết. Trong đó đặc biệt là việc thực hiện Kế hoạch số 141/KH-CAHN-PV11, với sự ra đời của tổ công tác 141, đây là sự kết hợp của lực lượng cảnh sát giao thông, cảnh sát cơ động, cảnh sát hình sự, cảnh sát ma tuý, phù hợp với quy định của Nghị định 27/2010/NĐ-CP.

Để được huy động vào lực lượng 141, cán bộ, chiến sĩ và Công an xã được huy động phối hợp với Cảnh sát giao thông đường bộ tham gia tuần tra, kiểm soát trật tự, an toàn giao thông đường bộ phải được tập huấn và nắm vững các quy định của Luật Giao thông đường bộ, Nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ và quy trình tuần tra, kiểm soát giao thông đường bộ.

Lực lượng 141 là đặc trưng riêng có của thủ đô, là lực lượng có vai trò cực kỳ quan trọng trong công tác giữ gìn trật tự an ninh, an toàn giao thông. Sự hiện diện của lực lượng giải pháp chủ động, sáng tạo, hiệu quả, đặc biệt là việc xuất hiện ở mọi nơi trên địa bàn thành phố Hà Nội, sẵn sàng trấn áp tội phạm, bảo vệ trọn vẹn và toàn diện an ninh đô thị.

Lực lượng 141 hoạt động theo phương thức cắm chốt tại một số địa điểm và thực hiện hoạt động kiểm sát, tuần tra, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm. Trang phục của lực lượng 141 không mang tính thống nhất, tuỳ thuộc vào các lực lượng cụ thể, trong đó, chỉ có cảnh sát hình sự, cảnh sát ma tuý có thể được mang thường phục mà không phải quân phục như cảnh sát cơ động hoặc cảnh sát giao thông.

3. Cơ cấu tổ chức  và phương thức hoạt động của lực lượng 141

Lực lượng 141 ra đời có cơ cấu tổ chức gồm:

  • Cảnh sát giao thông
  • Cảnh sát cơ động
  • Cảnh sát hình sự

Với cơ cấu tổ chức như trên lực lượng 141 sẽ  hoạt động theo phương thức cắm chốt tập trung ở 1 khu vực nhất định, hỗ trợ lẫn nhau khi cần thiết, sử dụng biện pháp công khai kết hợp hóa trang để kịp thời phát hiện, kiểm tra, xử lý các trường hợp vi phạm theo nguyên tắc: lực lượng hóa trang (mặc thường phục) tuần tra trên các tuyến phố nếu phát hiện có trường hợp vi phạm Luật Giao thông đường bộ. Khi phát hiện vi phạm hoặc đối tượng có nghi vấn phạm tội thì lực lượng sử dụng bộ đàm thông báo cho lực lượng triển khai dừng phương tiện để kiểm tra và xử lý theo đúng quy định.

4. Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của lực lượng 141?

Câu hỏi: Thưa luật sư, Tôi đang đi trên đường thì bị hai thanh niên mặc thường phục yêu cầu dừng xe để tra hành chính (mở cốp xe, mở ví...), họ nói họ là lực lượng 141. Tôi rất ngạc nhiên vì tôi chỉ nghe nói có lực lượng này nhưng lần đầu tiên gặp phải tôi không biết họ làm như vậy là đúng hay sai? Mong luật sư giải đáp giúp. Xin cảm ơn! Người gửi: Nguyễn Trần Thu

Câu hỏi được biên tập từ chuyên mục tư vấn luật dân sự của công ty Luật Minh Khuê.

Trả lời:

Để đấu tranh, trấn áp tội phạm, giữ gìn an ninh trật tự, an toàn giao thông trên địa bàn thành phố Hà Nội, cuối năm 2011 Công an thành phố Hà Nội lập lực lượng 141 bao gồm: Cảnh sát giao thông, Cảnh sát cơ động và Cảnh sát hình sự.

Lực lượng này có nhiệm vụ kiểm tra, xử lý người điều khiển mô tô, xe máy vi phạm Luật Giao thông đường bộ, mang theo vũ khí khi tham gia giao thông; kiểm tra các phương tiện giao thông khả nghi tàng trữ vũ khí, ma túy và các tài sản nghi do phạm tội mà có. Lực lượng này được trang bị công cụ hỗ trợ, sử dụng biện pháp công khai kết hợp hóa trang để kiểm tra, xử lý các đối tượng nghi vấn, vi phạm tại các tuyến phố, nút giao thông trọng điểm trên địa bàn thành phố.

Các tổ công tác hoạt động theo phương thức cắm chốt tập trung ở một khu vực, hỗ trợ nhau khi cần thiết; sử dụng biện pháp công khai kết hợp hóa trang để phát hiện, kiểm tra, xử lý theo nguyên tắc: lực lượng hóa trang (mặc thường phục) tuần tra trên các tuyến phố nếu phát hiện có trường hợp vi phạm Luật Giao thông đường bộ hoặc đối tượng nghi vấn có dấu hiệu phạm tội thì sử dụng bộ đàm thông báo cho lực lượng công khai triển khai đội hình dừng phương tiện để kiểm tra, xử lý. Trong quá trình kiểm tra, nếu phát hiện đối tượng tàng trữ vũ khí, dao kiếm, ma túy…hoặc có dấu hiệu phạm tội thì lực lượng làm nhiệm vụ sẽ khống chế, áp giải đối tượng và đưa phương tiện, tang vật về trụ sở Phòng Cảnh sát hình sự để phân loại, khai thác, xác minh, lập hồ sơ xử lý.

Như vậy, với quy định trên thì khi thực hiện nhiệm vụ, thành viên của tổ công tác 141 có quyền mặc thường phục. Tuy nhiên, việc thành viên tổ công tác 141 không giới thiệu trước khi kiểm tra là chưa phù hợp với quy định của pháp luật.

Đối với việc kiểm tra người (khám người), kiểm tra ví, điện thoại của đối tượng khả nghi là cần thiết và phù hợp với quy định của pháp luật. Thực tế cho thấy nhiều nghi can đã cất giấu vũ khí trong người, giấu ma túy trong ví, giày dép, điện thoại (giấu ma túy vào phần lắp pin của điện thoại).

5. Lực lượng 141 có quyền hơn cảnh sát giao thông?

Theo quy định tại Điều 8 Nghị định 27/2010/NĐ-CP quy định về cơ chế phối hợp giữa các lực lượng cảnh sát khác và công an xã với cảnh sát giao thông đường bộ tham gia tuần tra, kiểm soát trật tự, an toàn giao thông đường bộ:

“1. Các lực lượng cảnh sát khác và công an xã tuần tra, kiểm soát trật tự, an toàn giao thông đường bộ cùng cảnh sát giao thông đường bộ phải thực hiện đúng kế hoạch đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, chịu sự kiểm tra, giám sát của Cảnh sát giao thông đường bộ.

Nếu phát hiện vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ, cảnh sát giao thông đường bộ xử phạt vi phạm hành chính những hành vi vi phạm thuộc quyền xử phạt của mình theo quy định của Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính và Nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ.

2. Các lực lượng cảnh sát khác và công an xã tuần tra, kiểm soát trật tự, an toàn giao thông đường bộ mà không có cảnh sát giao thông đường bộ đi cùng thì phải thực hiện việc tuần tra, kiểm soát theo kế hoạch đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt và phải thường xuyên thông báo cho lực lượng cảnh sát giao thông đường bộ về việc tuần tra, kiểm soát của mình.

Nếu phát hiện vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ thì được xử phạt vi phạm hành chính những hành vi thuộc quyền xử phạt của mình theo quy định của Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính và Nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ. Trong trường hợp vượt quá thẩm quyền xử phạt của mình thì phải lập biên bản vi phạm hành chính, báo cáo cấp có thẩm quyền giải quyết”.

Ngoài ra, theo khoản 3 Điều 74 Nghị định 100/2019/NĐ-CP quy định về thẩm quyền xử phạt hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ, đường sắt, cảnh sát trật tự, cảnh sát phản ứng nhanh, cảnh sát cơ động, cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ được giao có liên quan đến trật tự an toàn giao thông đường bộ, đường sắt có thẩm quyền xử phạt đối với các hành vi vi phạm sau:

- Đỗ xe chiếm một phần đường xe chạy mà không đặt ngay báo hiệu nguy hiểm ở phía trước và phía sau xe theo quy định.

- Bấm còi hoặc gây ồn ào, tiếng động lớn làm ảnh hưởng đến sự yên tĩnh trong đô thị và khu đông dân cư.

- Dừng xe không sát theo lề đường, hè phố phía bên phải theo chiều đi hoặc bánh xe gần nhất cách lề đường, hè phố quá 0,25 m.

- Tụ tập từ 3 xe trở lên ở lòng đường, trên cầu, trong hầm đường bộ.

- Không chấp hành hiệu lệnh của người điều khiển giao thông hoặc kiểm soát giao thông.

- Điều khiển xe trong tình trạng say xỉn.

- Điều khiển xe lạng lách, đánh võng, chạy quá tốc độ đuổi nhau trên đường bộ.

- Người điều khiển xe hoặc người ngồi trên xe bám, kéo, đẩy xe khác, vật khác, dẫn dắt súc vật, mang vác vật cồng kềnh…

Trên cơ sở những quy định nói trên, căn cứ tình hình thực tế cũng như tính chất đặc thù của địa bàn thủ đô, năm 2011, Công an Hà Nội đã thành lập lực lượng “liên quân” bao gồm: cảnh sát giao thông, cảnh sát cơ động và cảnh sát hình sự (gọi tắt là lực lượng 141) để đấu tranh, trấn áp tội phạm, giữ gìn an ninh trật tự, an toàn giao thông trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Các tổ công tác của 141 hoạt động theo phương thức cắm chốt tập trung ở một khu vực, hỗ trợ nhau khi cần thiết; sử dụng biện pháp công khai kết hợp hóa trang để phát hiện, kiểm tra, xử lý theo nguyên tắc lực lượng hóa trang tuần tra trên các tuyến phố nếu phát hiện có trường hợp vi phạm Luật Giao thông đường bộ hoặc đối tượng nghi vấn có dấu hiệu phạm tội thì sử dụng bộ đàm thông báo cho lực lượng công khai triển khai đội hình dừng phương tiện để kiểm tra, xử lý.

Trong quá trình kiểm tra, nếu phát hiện người tàng trữ vũ khí, dao kiếm, ma túy… hoặc có dấu hiệu phạm tội thì lực lượng làm nhiệm vụ sẽ khống chế, áp giải và đưa phương tiện, tang vật về trụ sở Phòng Cảnh sát Hình sự để phân loại, khai thác, xác minh, lập hồ sơ xử lý.

Tóm lại, lực lượng 141 sẽ thực hiện nhiệm vụ theo sự chỉ đạo của Ban giám đốc Công an Hà Nội. Tuy nhiên, nhiệm vụ này phải phù hợp với những quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các lực lượng cảnh sát theo các quy định vừa trích dẫn ở trên và các văn bản pháp luật khác có liên quan.

Trân trọng./.