QUỐC HỘI
--------

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
---------------

Nghị quyết số: 96/2015/QH13

Hà Nội, ngày 26 tháng 6 năm 2015

NGHỊ QUYẾT

VỀ TĂNG CƯỜNG CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG, CHỐNG OAN, SAI VÀ BẢO ĐẢMBỒI THƯỜNG CHO NGƯỜI BỊ THIỆT HẠI TRONG HOẠT ĐỘNG TỐ TỤNG HÌNH SỰ

QUỐC HỘI
NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Căn cứ Hiến pháp nướcCộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam;

Căn cứ Luật hoạt độnggiám sát của Quốc hội số 05/2003/QH11 ;

Căn cứ Nghị quyết số 74/2014/QH13 của Quốc hội về Chương trình hoạt động giám sát của Quốc hội năm2015;

Trên cơ sở xem xétBáo cáo kết quả giám sát số 870/BC-UBTVQH13 ngày 20 tháng 5 năm 2015 của Ủy banthường vụ Quốc hội về “Tình hình oan, sai trong việc áp dụng pháp luật vềhình sự, tố tụng hình sự và việc bồi thường thiệt hại cho người bị oan trong hoạtđộng tố tụng hình sự theo quy định của pháp luật” và ý kiến của các vị đại biểuQuốc hội,

QUYẾT NGHỊ:

Điều 1

Quốc hội ghinhận, đánh giá cao sự cố gắng, tích cực của Cơ quan điều tra, các cơ quan đượcgiao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra, Viện kiểm sát và Tòa án cáccấp trong hoạt động điều tra, truy tố, xét xử; về cơ bản đã bảo đảm đúng người,đúng tội, đúng pháp luật. Tuy nhiên, vẫn còn xảy ra một số vụ oan, sai, có vụnghiêm trọng, gây bức xúc trong dư luận; có một số trường hợp còn chậm bồi thườngcho người bị thiệt hại. So với yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm, bảo vệquyền con người, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân thì việc phòng, chốngoan, sai còn hạn chế, bất cập.

Điều 2

Để tạo chuyểnbiến căn bản, không để xảy ra oan, sai và bảo đảm bồi thường cho người bị thiệthại trong hoạt động tố tụng hình sự, Quốc hội giao Chính phủ, Tòa án nhân dân tốicao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao thực hiện tốt một số nhiệm vụ, biện phápsau đây:

1. Chỉ đạo Cơquan điều tra, Viện kiểm sát và Tòa án các cấp tiếp tục phát huy những kết quảđạt được, quán triệt sâu sắc các nghị quyết của Đảng, của Quốc hội về công táctư pháp, các quy định của Hiến pháp về quyền con người, quyền công dân, về bảođảm quyền bào chữa của người bị buộc tội và tranh tụng trong xét xử; chấp hành nghiêmpháp luật trong hoạt động tố tụng hình sự. Khi đã xác định có oan, sai thì phảikịp thời minh oan cho người bị oan, bồi thường cho người bị thiệt hại theo quyđịnh pháp luật; xử lý nghiêm minh đối với người mắc sai phạm, xem xét trách nhiệmhoàn trả đối với người thi hành công vụ đã gây ra thiệt hại theo Luật trách nhiệmbồi thường của Nhà nước; xử lý trách nhiệm liên đới của người đứng đầu cơ quangây nên oan, sai, để xảy ra bức cung, dùng nhục hình.

2. Chỉ đạo Cơquan điều tra các cấp chủ động, tích cực điều tra, khám phá kịp thời các loại tộiphạm; áp dụng các biện pháp ngăn chặn chính xác để giảm tối đa các trường hợp bắt,tạm giữ hình sự sau đó chuyển xử lý hành chính; không để xảy ra bức cung, dùngnhục hình; không để xảy ra chết do tự sát, chết do can phạm đánh nhau tại cơ sởgiam giữ và làm rõ trách nhiệm của cán bộ trực tiếp quản lý và người đứng đầucơ sở này. Quá trình điều tra, lập hồ sơ vụ án phải tuân thủ pháp luật, thu thập,đánh giá đầy đủ, khách quan các chứng cứ buộc tội, chứng cứ gỡ tội để xác địnhđúng sự thật vụ án; khắc phục việc làm oan người vô tội do hình sự hóa các quanhệ dân sự, kinh tế; chấn chỉnh việc đình chỉ điều tra không đúng pháp luật đểtránh oan, sai hoặc bỏ lọt tội phạm; tạo điều kiện thuận lợi cho luật sư thamgia các vụ án theo quy định của pháp luật.

Chỉ đạo các cơquan được giao tiến hành một số hoạt động điều tra thực hiện nghiêm thẩm quyềntố tụng do luật định; khắc phục tình trạng bỏ lọt tội phạm do hành chính hóacác quan hệ hình sự, nâng cao chất lượng điều tra các vụ án thuộc thẩm quyền, bảođảm không để xảy ra oan, sai.

Bộ Công an sớmhoàn thiện, ban hành hướng dẫn cụ thể về quy trình điều tra các loại án, vềkhám nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi, nhất là đối với các vụ án giết người,hiếp dâm không quả tang; tiếp tục triển khai có hiệu quả các biện pháp chống bứccung, dùng nhục hình. Căn cứ quy định của Bộ luật tố tụng hình sự, cần giao choCơ quan điều tra Bộ Công an thụ lý, giải quyết các vụ án mà Hội đồng Thẩm phánTòa án nhân dân tối cao hủy bản án có hiệu lực pháp luật kết án bị cáo hình phạtchung thân hoặc tử hình để điều tra lại.

3. Chỉ đạo Viện kiểm sát các cấp thực hiệnnghiêm các quy định của pháp luật về thực hành quyền công tố gắn với hoạt động điềutra và kiểm sát hoạt động tư pháp; phối hợp chặt chẽ, kịp thời với các cơ quancó thẩm quyền điều tra trong xử lý tội phạm; bảo đảm việc khởi tố, bắt, tạm giữ,tạm giam, truy tố có căn cứ, đúng người, đúng tội, đúng pháp luật; không để xảyra oan, sai; khắc phục tình trạng buông lỏng trách nhiệm, thống nhất một chiềuvới Cơ quan điều tra trong phân loại, xử lý vụ án; chấn chỉnh việc đình chỉ điềutra, đình chỉ vụ án không đúng pháp luật; tăng cường trách nhiệm công tố, tranhtụng của Kiểm sát viên tại phiên tòa xét xử vụ án hình sự; kịp thời giải quyếtkhiếu nại, tố cáo, nhất là đơn kêu oan, đơn tố cáo bức cung, dùng nhục hình.

4. Chỉ đạo Tòaán các cấp thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật về quyền tư pháp và nhiệmvụ bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, bảo đảm tranh tụng trong xét xử, tiếptục nâng cao chất lượng xét xử các vụ án hình sự, bảo đảm các bản án, quyết địnhhình sự đúng người, đúng tội, đúng pháp luật; không để xảy ra trường hợp kết ánoan người vô tội hoặc bỏ lọt tội phạm; kiên quyết tuyên bị cáo vô tội trong trườnghợp không có căn cứ kết tội; chấn chỉnh, khắc phục việc xử phạt bị cáo quá nặnghoặc quá nhẹ, cho bị cáo hưởng án treo không đúng pháp luật, nhất là đối vớicác bị cáo phạm tội về kinh tế, chức vụ, tham nhũng.

Tòa án nhândân tối cao tăng cường tổng kết kinh nghiệm xét xử và hướng dẫn áp dụng thốngnhất pháp luật; chủ trì, phối hợp với Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Côngan tiếp tục rà soát, xem xét, giải quyết dứt điểm các đơn khiếu nại kêu oan, nhấtlà đơn kêu oan của người bị kết án có mức hình phạt tù 20 năm trở lên, tù chungthân, tử hình; nếu có căn cứ pháp luật thì phải xem xét theo trình tự giám đốcthẩm, tái thẩm đối với bản án, quyết định hình sự đã có hiệu lực pháp luật, bảođảm không oan, sai.

5. Bộ Công an,Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao theo chức năng, nhiệm vụcủa mình chỉ đạo các cơ quan có thẩm quyền sớm kết thúc điều tra, đưa ra truy tố,xét xử lại đối với các vụ án mà Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã hủybản án có hiệu lực pháp luật để điều tra lại; khẩn trương giải quyết các vụ ánđã quá thời hạn luật định, xử lý dứt điểm những vụ án đã để kéo dài trên 5 nămvà một số vụ án khác được dư luận, cử tri quan tâm; minh oan và giải quyết bồithường kịp thời cho người bị oan đã có đơn yêu cầu bồi thường thiệt hại; có giảipháp hiệu quả tăng cường giáo dục tư tưởng chính trị, đạo đức nghề nghiệp, nângcao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và trách nhiệm công vụ cho đội ngũ Điều traviên, Kiểm sát viên, Thẩm phán; kiên quyết loại bỏ khỏi bộ máy những cán bộ yếukém về đạo đức và chuyên môn nghiệp vụ; xem xét, điều chuyển biên chế phù hợpcho các địa phương xảy ra nhiều án, tránh áp lực quá nhiều công việc dẫn đếnoan, sai, bỏ lọt tội phạm.

6. Liên đoànluật sư Việt Nam phối hợp chặt chẽ với Bộ Tư pháp trong việc đào tạo, phát triểnnhanh đội ngũ luật sư, nâng cao tính chuyên nghiệp và đạo đức nghề nghiệp củaluật sư; giám sát luật sư trong việc tuân thủ pháp luật, thực hiện tốt tráchnhiệm bào chữa, cung cấp dịch vụ pháp lý, nhất là đối với những trường hợp bàochữa chỉ định theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền tố tụng.

7. Bộ Y tế, BộCông an, Bộ Tư pháp và các bộ, ngành liên quan tăng cường công tác quản lý, đàotạo cán bộ để nâng cao chất lượng công tác giám định pháp y, giám định pháp ytâm thần, giám định tài chính, ngân hàng, xây dựng, giao thông…; đồng thời sớmhoàn thiện, ban hành quy trình, quy chuẩn giám định trong các lĩnh vực này, tạocơ sở tin cậy cho cơ quan có thẩm quyền tố tụng xem xét, quyết định việc truy cứutrách nhiệm hình sự.

8. Bộ Công an,Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao và các bộ, ngành liênquan trong phạm vi trách nhiệm của mình khẩn trương rà soát, nghiên cứu sửa đổi,bổ sung các văn bản hướng dẫn áp dụng pháp luật về hình sự, tố tụng hình sự đãban hành; chậm nhất đến tháng 12 năm 2015 phải hoàn thành việc sửa đổi Thông tưliên tịch số 17/2007/TTLT-BCA-VKSNDTC-TANDTC-BTP ngày 24/12/2007 của Bộ Côngan, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao, Bộ Tư pháp hướng dẫnvề việc giám định hàm lượng chất ma túy trong các chất nghi là ma túy và Côngvăn số 234/TANDTC ngày 17/9/2014 của Tòa án nhân dân tối cao yêu cầu Tòa án cácđịa phương khi xét xử các vụ án về ma túy buộc phải có giám định hàm lượng chấtma túy của các chất nghi là ma túy; Thông tư liên tịch số 05/2012/TTLT-VKSNDTC-TANDTC-BCA-BTP-BQP-BTC-BNNPTNT ngày 02/11/2012 của Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao, BộCông an, Bộ Tư pháp, Bộ Quốc phòng, Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Phát triểnnông thôn hướng dẫn về các trường hợp được bồi thường thiệt hại, bảo đảmphù hợp với Bộ luật hình sự, Luật trách nhiệm bồi thường của Nhà nước và thựctiễn điều tra, truy tố, xét xử; đề nghị Quốc hội sửa đổi, bổ sung các quy địnhcủa pháp luật liên quan để phòng, chống oan, sai và bảo đảm bồi thường kịp thờicho người bị thiệt hại trong hoạt động tố tụng hình sự.

9. Chính phủ đầutư kinh phí để nâng cấp trang thiết bị cho hoạt động điều tra, khám nghiệm hiệntrường, giám định tư pháp, nhất là các thiết bị ghi âm, ghi hình để ghi nhận chứngcứ, chống bức cung, dùng nhục hình; có lộ trình, kế hoạch cụ thể để kịp thờinâng cấp các cơ sở giam giữ đã xuống cấp nghiêm trọng hoặc quá tải về giam giữ;tiếp tục đầu tư cơ sở vật chất cho các cơ quan tư pháp, trước hết tại các nơi vẫnđang phải thuê, mượn trụ sở làm việc.

Điều 3

Chính phủ, Tòaán nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao trong phạm vi nhiệm vụ, quyềnhạn của mình thực hiện có hiệu quả Nghị quyết này và hằng năm báo cáo Quốc hộivề kết quả thực hiện.

Điều 4

Ủy ban thườngvụ Quốc hội, Ủy ban tư pháp, Hội đồng dân tộc và các Ủy ban khác của Quốc hội,Đoàn đại biểu Quốc hội, đại biểu Quốc hội, Hội đồng nhân dân trong phạm vi nhiệmvụ, quyền hạn của mình giám sát việc thực hiện Nghị quyết này.

Nghị quyếtnày đã được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XIII, kỳ họpthứ 9 thông qua ngày 26 tháng 6 năm 2015.

CHỦ TỊCH QUỐC HỘI




Nguyễn Sinh Hùng