1. Cơ sở pháp lý:

- Bộ luật hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017;

- Nghị quyết 02/2018/NQ-HĐTP.

2. Nội dung tư vấn:

Án treo là một trong những chế định của pháp luật nhằm tạo điều kiện cho người phạm tội thực hiện chấp hành án tại địa phương nếu xét thấy người phạm tội có những điều kiện luật định. Cụ thể, để được hưởng án treo, theo quy định tại Điều 65 Bộ luật hình sự 2015 sửa đổi bổ sung 2017 và được hướng dẫn tại Điều 2 Nghị quyết 02/2018/NQ-HĐTP, người phạm tội phải:

- Bị xử phạt tù không quá 03 năm.

- Có nhân thân tốt.

Được coi là có nhân thân tốt nếu ngoài lần phạm tội này, người phạm tội luôn chấp hành đúng chính sách, pháp luật và thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ của công dân ở nơi cư trú, nơi làm việc.

Đi với người đã bị kết án nhưng thuộc trường hợp được coi là không có án tích, người bị kết án nhưng đã được xóa án tích, người đã bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị xử lý kỷ luật mà thời gian được coi là chưa bị xử phạt vi phạm hành chính, chưa bị xử lý kỷ luật tính đến ngày phạm tội lần này đã quá 06 tháng, nếu xét thấy tính chất, mức độ của tội phạm mới được thực hiện thuộc trường hợp ít nghiêm trọng hoặc người phạm tội là đồng phạm có vai trò không đáng kể trong vụ án và có đủ các điều kiện khác thì cũng có thể cho hưởng án treo.

- Có từ 02 tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự tr lên, trong đó có ít nht 01 tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự quy định tại khoản 1 Điều 51 của Bộ luật Hình sự và không có tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự quy định tại khoản 1 Điều 52 của Bộ luật Hình sự.

Trường hợp có tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự thì số tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự phải nhiều hơn số tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự từ 02 tình tiết trở lên, trong đó có ít nhất 01 tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự quy định tại khoản 1 Điều 51 Bộ luật hình sự.

- Có nơi cư trú rõ ràng hoặc nơi làm việc ổn định để cơ quan, tổ chức có thẩm quyền giám sát, giáo dục.

Nơi cư trú rõ ràng là nơi tạm trú hoặc thường trú có địa chỉ được xác định cụ thể theo quy định của Luật Cư trú mà người được hưởng án treo về cư trú, sinh sống thường xuyên sau khi được hưởng án treo.

Nơi làm việc ổn định là nơi người phạm tội làm việc có thời hạn từ 01 năm trở lên theo hợp đồng lao động hoặc theo quyết định của cơ quan, tổ chức có thẩm quyền.

- Xét thấy không cần phải bắt chấp hành hình phạt tù nếu người phạm tội có khả năng tự cải tạo và việc cho họ hưởng án treo không gây nguy him cho xã hội; không ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội.

Theo đó, để có thể được hưởng án treo thì khung hình phạt được áp dụng là một trong những tình tiết quan trọng để xác định một người có thể được hưởng án treo này không. Đối với hành vi sử dụng, mua bán trái phép chất ma túy thì hình phạt được xác định như sau:

- Đối với hành vi sử dụng ma túy: Theo quy định tại khoản 1 Điều 21 Nghị định 167/2013/NĐ-CP ngày 12/11/2013 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng và chữa cháy; phòng, chống bạo lực gia đình,người sử dụng ma túy sẽ bị phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng.

- Đối với hành vi mua bán chất ma túy: Theo quy định tại Điều 251 Bộ luật hình sự 2015 sửa đổi bổ sung 2017 về Tội mua bán trái phép chất ma túy thì người nào mua bán trái phép chất ma túy, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm. Đây là khung hình phạt cơ bản tại khoản 1 Điều này, nếu như có các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự thì khung hình phạt có thể cao hơn.

Như vậy, người có hành vi vi phạm về tội này muốn được hưởng án treo phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:

+ Khung hình phạt Tòa án tuyên dưới 03 năm tù giam;

+ Có nhân thân tốt;

+ Có 02 tình tiết giảm nhẹ và không có tình tiết tăng nặng. Ccá tình tiết giảm nhẹ có thể là:

Người phạm tội đã ngăn chặn hoặc làm giảm bớt tác hại của tội phạm;

Người phạm tội tự nguyện sửa chữa, bồi thường thiệt hại hoặc khắc phục hậu quả;

Phạm tội trong trường hợp vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng;

Phạm tội trong trường hợp vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết;...

+ Có nơi cư trú rõ ràng hoặc nơi làm việc ổn định.

Theo đó, khung hình phạt mà Tòa án căn cứ vào các tình tiết phạm tội của bị cáo sẽ là một trong những điều kiện để bị cáo hưởng án treo. Nếu như khung hình phạt từ 03 năm tù giam trở lên thì dù người đó có nhân thân tốt, có tình tiết giạm nhẹ trách nhiệm hình sự, có nơi cư trú rõ ràng thì vẫn sẽ không được hưởng án treo theo quy định của pháp luật.