Trong lịch sử đã có nhiều nhà nghiên cứu đã cố gắng xác định những kiểu tình yêu khác nhau. Nhà tâm lý học người Canada John Alan Lee đã mô tả  6 phong cách yêu đương - 6 kiểu tình yêu. Trong đó, 3 kiểu chính là Yêu Nồng Nàn (Eros), Yêu Bỡn Cợt (Ludus) và Yêu Trong Sáng (Storge), và 3 kiểu phụ là Yêu Cuồng Dại (Mania), Yêu Thực Dụng (Pragma) và Yêu Vị Tha (Agape).

 

Phân loại tình yêu: 6 kiểu tình yêu thường gặp

 6 kiểu tình yêu thường gặp - Ảnh minh họa

 

1. Yêu Nồng Nàn (Eros)

Đây là kiểu tình yêu lãng mạn và đầy đam mê, những người có Xì Tai Yêu Nồng Nàn thường yêu đắm đuối từ cái nhìn đầu tiên. Họ lý tưởng hoá người yêu, cho rằng tình yêu là quan tọng nhất và có xu hướng đặt người yêu lên hàng đầu . Họ quan trọng ngoại hình và chuyện chung đụng thể xác.  Họ có thể tin tưởng và trở nên quấn quýt thân mật người yêu với tốc độ ánh sáng.  Họ muốn biết tất cả về người yêu và không ngại ngần kể cho người yêu nghe những bí mật thầm kín nhất.  Chính sự cháy bỏng trong cảm xúc thường khiến họ hưng phấn hơn, mãnh liệt hơn khi âu yếm người yêu trên giường. Những mối quan hệ chỉ dựa trên cảm xúc sục sôi dễ đi đến kết hôn và ly hôn trong nháy mắt, vì ít ai có thể duy trì tình yêu như vậy mãi.

Eros là tình yêu đam mê, hay sự gắn bó có sức hấp dẫn về tình dục. Đây là loại tình yêu gần nghĩa nhất với quan niệm tình yêu lãng mạng thời hiện đại. Cái tên Eros bắt nguồn từ tên thần tình ái trong thần thoại Hy Lạp (tương tự như thần Cupid trong thần thoại La Mã). Động cơ của Eros có sự tương đồng với quan điểm ý chí của nhà triết học Schopenhauer rằng: thế giới bắt nguồn từ bản năng vô thức nhằm tồn tại và duy trì nòi giống của con người.

Eros thường bị nhầm lẫn rằng bắt buộc phải có yếu tố tình dục. Tuy nhiên đó chỉ là một yếu tố vật lý gia tăng đam mê giữa hai bên và hoàn toàn không phải hấp dẫn về tình yêu lãng mạn.

 

2. Yêu Chơi Bời (Ludus)

 Người yêu Chơi Bời xem tình yêu như một trò chơi và không có sự cam kết. Đơi với họ, chinh phục những người hấp dẫn là một thử thách thú vị. Người yêu không cần phải biết tất tần tật mọi thứ.  Họ né tránh việc thảo luận chuyện lâu dài, sâu xa. Họ có thể bắt cá hai tay, chinh phục nhiều đối tượng. Thỉnh thoảng, họ rơi vào những tình huống éo le, buộc phải xoay sở để những người họ đang cặp kè không chạm trán nhau.  Những lời càm ràm, phàn nàn, chỉ trích của người yêu tuyệt nhiên không khiến người yêu Bỡn Cợt phiền lòng, bận tâm. Chia tay, đối với những ai yêu Bỡn Cợt, ít khi thành vấn đề.  Họ thản nhiên tìm kiếm kẻ thay thế.

Các mối quan hệ tình một đêm (one night stand), friends with benefit là ví dụ điển hình của tình yêu Ludus. Đây là loại tình cảm không có bất cứ ràng buộc gì và chỉ đơn thuần “vui là chính”, hoặc đôi khi để thỏa mãn bản năng chinh phục. Ngoài ra, các dạng nhẹ nhàng hơn của Ludus là khi bạn trêu đùa, nhảy múa cùng nhau. Trọng tâm của tình cảm này luôn là niềm vui.

Ludus là một tình cảm đơn giản, không đòi hỏi và chỉ là hấp dẫn tình ái đơn thuần. Kiểu tình yêu này sẽ diễn ra thuận lợi nhất khi đôi bên đều đã trưởng thành và tự chủ tốt cảm xúc của chính mình. Những vấn đề phát sinh xoay quanh Ludus thường là khi một bên muốn chuyển từ Ludus sang Eros (tình yêu có gắn bó), trong khi Ludus lại tương thích nhiều hơn với Philia (tình bạn).

 

3. Yêu Trong Sáng (Storge)

Đây là kiểu tình yêu dựa trên tình bạn. Những người Yêu Trong Sáng đề cao sự quan tâm. Những người yêu theo dạng này thường thích tham gia các hoạt động, phong trào tập thể cùng nhau. Họ cho rằng người yêu, trước hết, là một người bạn để san sẻ cuộc sống, để cùng nấu cơm, cùng rửa chén, cùng đọc sách, cùng đi du lịch, v.v…  Họ không nao núng trong việc tìm kiếm người yêu.  Trước khi đưa ra quyết định sẽ sống với ai đó đến đầu bạc răng long, họ kiên nhẫn kết bạn, tìm hiểu, vun vén, và chờ đợi tình yêu nảy mầm.  Ranh giới giữa tình yêu và tình bạn, vì thế, không rõ ràng.  Chuyện chăn gối chỉ là thứ yếu.  Chỉ cần nằm bên cạnh nhau, họ đã cảm thấy mãn nguyện.  Đối diện với xung đột, họ điềm tĩnh trao đổi với người yêu để cùng tìm cách giải quyết mâu thuẫn phù hợp.

Tình yêu giữa những người thuộc kiểu này thường rất bền vững, chia tay thường mang đến cảm giác trống trải, mất mát.

Storge là tình cảm gia đình (còn gọi là tình thân) — là một loại Philia nhưng trong các mối quan hệ gia đình (thường là cha mẹ, con cái, anh chị em, thú cưng). Khác với Eros hay Philia, Storge không phụ thuộc quá nhiều vào phẩm chất cá nhân của mỗi người để bắt đầu hay duy trì.

Rộng hơn, tình yêu gia đình là tình cảm được xây dựng từ sự thân thuộc, che chở nhau của con người. Vì vậy mà tình yêu gia đình không nhất thiết phải giữa những người có huyết thống với nhau.

Đây cũng là một bước phát triển về tình yêu của các cặp đôi Eros. Khi sự bổ sung và vun đắp tình cảm giữa hai bên đến một mức độ trưởng thành; tình ái sẽ dần chuyển thành tình thân. Đó cũng chính là nền tảng của một mối quan hệ bền lâu.

 

4. Yêu Cuồng Dại (Mania)

Người Yêu Cuồng Dại nghiện yêu đương và mất đi lý trí khi yêu đương.  Tình cảm làm chủ cuộc sống của họ.  Họ có thể nhớ nhung da diết đến mất ăn, mất ngủ.  Khi mọi chuyện không suôn sẻ, người Yêu Cuồng Dại có thể khó chịu như đứng đống lửa hoặc như ngồi đống than.  Khi mối tình đổ vỡ, người Yêu Cuồng Dại có thể bị suy sụp và trầm cảm.  Các cung bậc thăng trầm trong cảm xúc có thể cách nhau một trời một vực.  Khác với người Yêu Nồng Nàn, người Yêu Cuồng Dại ích kỉ và kỳ vọng người yêu phải toàn tâm toàn ý cưng chiều mình.  Họ luôn muốn sở hữu người yêu đến mức ám ảnh, và một trong những nhu cầu của họ là được biết người yêu đang làm gì, ở đâu, với ai.  Họ dễ ghen tuông thái quá và không ngại lén lút kiểm tra tin nhắn, nghe lén các cuộc nói chuyện điện thoại, hoặc theo dõi Facebook của người yêu và bạn bè của người yêu.

Mania là kiểu tình yêu sở hữu đến mức ám ảnh, dẫn đến ghen tuông thái quá và vô cùng tiêu cực. Một người yêu theo cách này có thể làm những việc “đáng gờm”, đôi khi ngớ ngẩn hay thậm chí… khùng điên, mất kiểm soát. Biểu hiện của những người thuộc kiểu Mania là thường xuyên lên mạng theo dõi nhất cử nhất động của người tình, mò mẫm Facebook của các đối tượng “khả nghi”, luôn mang trong mình một nỗi ám ảnh không tên và khao khát chiếm hữu cao ngút ngàn. Có thể nói ngắn gọn Mania là kiểu yêu “Ngoài em ra, anh không được nói chuyện với con nào khác!”.

 

5. Yêu Thực Dụng (Pragma)

Đây là kiểu tình yêu mang tính thực tế cao, đôi khi dẫn đến thực dụng.

Trước khi bước chân vào một mối quan hệ nghiêm túc, người Yêu Thực Dụng thường cân nhắc các viễn cảnh trong tương lai.  Chẳng hạn như, công việc của đối tượng tiềm năng rồi sẽ ảnh hưởng như thế nào đến phần đời còn lại của mình?  Mình đã sẵn sàng chấp nhận sự khác biệt trong tính cách, sở thích, thói quen sinh hoạt, ngôn ngữ, văn hoá, tôn giáo, hay quan điểm chính trị (nếu có) hay chưa?  Liệu gia đình mình có tự hào về anh ta hoặc cô ta hay không?  Con cái mình chắc chắn sẽ lành lặn, khoẻ mạnh, xinh đẹp, thông minh, và hạnh phúc nếu được sinh và nuôi bởi anh ta hoặc cô ta chứ?  Trong Tình Yêu Thực Dụng, sự lãng mạn thường không có chỗ đứng.  Người yêu như đối tác. Tình dục đối với họ chỉ được xem là hình thức để...duy trì nòi giống: sinh đẻ con cái.

Tình yêu kiểu Pragma mang tính thực tế cao, đôi khi dẫn đến thực dụng. Những người thuộc dạng này yêu nhau theo kiểu “có lợi cho đôi bên”, nghe có vẻ không lãng mạn lắm nhỉ? Các Pragma có xu hướng tìm kiếm người yêu ở nơi làm việc, hoặc tại chính những địa điểm họ dành thời gian nhiều nhất. Có thể tóm tắt như sau, Pragma là kiểu tình yêu “gần ai – hốt luôn người đó”, từa tựa như “Lửa gần rơm lâu ngày cũng bén” chẳng hạn. Tình dục đối với họ chỉ được xem là một phương thức để… duy trì nòi giống, không hơn không kém.

 

6.Yêu Vị Tha (Agape)

Yêu Vị Tha là sự kết hợp giữa Yêu Nồng Nàn và Yêu Trong Sáng. Người Yêu Vị Tha kiên nhẫn, chung thuỷ, đầy quan tâm và sẵn sàng hy sinh bản thân. Họ làm tất cả để người yêu hài lòng, bao gồm việc cố gắng thay đổi dựa trên phê phán hoặc góp ý của người yêu. Họ cao cả, cho đi không tính toán, bởi tất cả những gì họ quan tâm là sự hạnh phúc của người mà họ yêu thương.  Họ quý mến gần như tất cả mọi người, cả người không phải máu mủ ruột thịt, cả người lạ mặt. Thật tiếc là những người này hơi hiếm. 

Đây là kiểu tình yêu thường xuất hiện trong tiểu thuyết ngôn tình hoặc và tôn giáo (như tình yêu của Phật, Chúa, Đức Mẹ). Một ví dụ tiêu biểu cho kiểu ban phát tình tình yêu hết mình này là Mẹ Theresa trong thiên chúa giáo và tấm lòng bao dung của mẹ đối với người nghèo khó.

Tha thứ cho bản thân mình; nghĩ đến những người liên quan khi hành động; cống hiến cho sự phát triển của cộng đồng;… Tất cả đều là biểu hiện của Agape mà bạn có thể đã từng trải qua.

Agape là tình cảm cho vạn vật; cụ thể là những khái niệm vĩ mô hơn như tình yêu đồng bào, đất nước, thiên nhiên hay thần linh. Một cách gọi khác của Agape theo các nhà tư tưởng Cơ đốc là lòng bác ái, khi tình thương yêu chuyển thành lòng vị tha với vạn vật xung quanh. Không giống như Storge, Agape không dựa trên mối quan hệ huyết thống hay gia đình, dù hai loại tình yêu này có mặt tương đồng về biểu hiện.

Lòng vị tha là một loại tình yêu tối quan trọng trong việc nâng cao chất lượng sống của chúng ta. Nó nuôi dưỡng tâm lý của cá nhân, xã hội và nhận thức về môi trường. Đặc biệt trong bối cảnh nhiễu động về nhận thức của xã hội như hiện nay; tất cả những gì chúng ta cần đôi khi chỉ là lòng vị tha cho nhau.

Trên đây là 6 kiểu tình yêu phổ biến, tuy nhiên cũng có thể bạn thấy mình không thuộc loại nào trong 6 kiểu trên hoặc là sự kết hợp của nhiều kiểu. Con người ta có thể thay đổi cách yêu mỗi khi bắt đầu một mối quan hệ mới, và mỗi mối quan hệ có thể trải qua những kiểu yêu khác nhau ở những thời điểm khác nhau.  Nó thường bền vững hơn nếu cả hai người có cùng mong muốn, có cùng phong cách yêu.

Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, phổ biến. Nếu có điều gì cần chia sẻ, trợ giúp về tâm lý quý khách hãy gọi đến tổng đài tư vấn tâm lý :   1900.6162  chúng tôi luôn sẵn sàng lắng nghe và cùng bạn tháo gỡ khó khăn !