Xâm phạm chỗ ở của người khác là hành vi khám xét trái pháp luật, đuổi, chiếm giữ, cản trở trái pháp luật người đang ở hoặc đang quản lý hợp pháp vào chỗ ở của họ hoặc xâm nhập trái pháp luật chỗ ở của người khác.

Điều 158 Bộ luật hình sự năm 2015 về tội xâm phạm chỗ ở của người khác quy định:

“1. Người nào thực hiện một trong các hành vi sau đây xâm phạm chỗ ở của người khác, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm:

a) Khám xét trái pháp luật chỗ ở của người khác;

b) Đuổi trái pháp luật người khác ra khỏi chỗ ở của họ;

c) Chiếm giữ chỗ ở hoặc cản trở trái pháp luật người đang ở hoặc người đang quản lý hợp pháp vào chỗ ở của họ;

d) Xâm nhập trái pháp luật chỗ ở của người khác”.

- Khách thể: xâm phạm quyền bất khả xâm phạm về chỗ ở của công dân.

Đối tượng tác động của tội phạm này là chỗ ở hợp pháp của con người.

Chỗ ở hợp pháp được hiểu là nơi cư trú hợp pháp, nơi ở thường xuyên, có thể là nơi thường trú trong một thời gian nhất định, có thể là nơi thường trú hoặc nơi tạm trú.

Chỗ ở có thể là một tòa nhà hay một căn phòng, hoặc một phần của căn phòng. Chỗ ở phải được pháp luật thừa nhận.

Chỗ ở hợp pháp có thể thuộc quyền sở hữu của cánhân hoặc được cơ quan, tổ chức, cá nhân cho thuê, cho mượn, cho ở nhò theo quy định của pháp luật. Nếu chỗ ở không hợp pháp thì không phải là đối tượng tác động của tội phạm này.

- Mặt khách quan:

+ Hành vi khám xét trái pháp luật chỗ ở của người khác: Tự tiện vào nhà người khác khám xét mà không có lệnh của cơ quan có thẩm quyền, không tuân thủ thủ tục do pháp luật quy định trong việc khám xét chỗ ở như không có người láng giềng chứng kiến, không có người đại diện chính quyền...

+ Hành vi đuổi trái pháp luật người khác khỏi chỗ ở của họ là buộc người khác rời khỏi chỗ ở của họ mà không có quyết định của các cơ quan có thẩm quyền như: Quyết định của UBND cấp quận, huyện trô lên, của cơ quan Tòa án khi có quyết định thi hành án liên quan đến chỗ ồ, v.v...

+ Hành vi chiếm giữ chỗ ở trái pháp luật của người đang ở hoặc người đang quản lý hợp pháp vào chỗ ở của họ. Đây là hành vi cố tình không trả lại nơi ở vốn không thuộc về quyền sỏ hữu hoặc quyền quản lý hợp pháp chỗ ở của người phạm tội.

+ Hành vi cản trở trái pháp luật người đang ở hoặc người đang quản lý hợp pháp vào chỗ ở của họ. Đây là hành vi ngăn cản trái pháp luật, không cho một người đang ở hoặc đang quản lý hợp pháp vào chỗ ở của họ, tiếp tục sử dụng chỗ ở của họ.

+ Hành vi xâm nhập trái pháp luật chỗ ở của người khác là hành vi đột nhập vào chỗ ở của người khác mà không được sự đồng ý của người chủ hoặc người quản lý hợp pháp nơi ỏ.

Nếu xâm phạm chỗ ở của Nhà nước quản lý mà chưa phân cho ai thì sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội vi phạm các quy định về quản lý nhà ở (Điều 343 Bộ luật Hình sự năm 2015).

* Mặt chủ quan:

+ Tội phạm này được thực hiện dưới hình thức lỗi cố ý trực tiếp.

+ Động cơ, mục đích phạm tội rất đa dạng: Có thể do tư thù, do hống hách, do muốn chiếm chỗ ở tốt hơn, hoặc để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật khác v.v... nhưng không phải là dấu hiệu bắt buộc trong cấu thành tội phạm này.

* Chủ thể:

Tội phạm được thực hiện bỏi bất kỳ người nào có đủ năng lực trách nhiệm hình sự và đạt độ tuổi từ đủ 16 tuổi trở lên.

* Hình phạt:

+ Trong Khoản 1 (cấu thành cơ bản), quy định hình phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.

+ Trong Khoản 2 (cấu thành táng nặng), quy định hình phạt tù từ 01 năm đến 05 năm nếu phạm tội thuộc một trong những trường hợp sau đây:

* Có tổ chức;

* Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;

* Phạm tội 02 lần trở lên;

* Làm người bị xâm phạm chỗ ở tự sát;

* Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội.

+ Trong Khoản 3, quy định hình phạt bổ sung cấm đảm nhiệm chức vụ nhất định từ 01 năm đến 05 năm cho người phạm tội.