1. Quy định của pháp luật về xác lập di chúc có điều kiện ?

Thưa Luật sư, Em có một vài vấn đề thắc mắc về di chúc có điều kiện muốn hỏi luật sư, như sau: - Cho biết thực trạng văn bản quy phạm pháp luật về di chúc có điều kiện ở Việt Nam.
Cho biết hệ quả pháp lý khi điều kiện đối với di chúc không được đáp ứng ? Suy nghĩ của luật sư về di chúc có điều kiện ở Việt Nam (có nên luật hóa trong BLDS không? Nếu luật hóa thì cần luật hóa những nội dung nào?)
Em xin chân thành cảm ơn!
Người hỏi: Nguyên Thảo

Điều kiện hưởng trợ cấp thôi việc ?

Luật sư tư vấn xác lập di chúc có điều kiện, gọi: 1900.6162

Trả lời:

Chào bạn, cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi về Công ty Luật Minh Khuê. câu hỏi của bạn rất hay, và trong bối cảnh đang tiến hành dự thảo Bộ luật Dân sự 2015 thì đây cũng được coi là một vấn đề cần quan tâm.

Pháp luật về thừa kế của Việt Nam hiện nay chưa công nhận "di chúc có điều kiện", tức là nếu người lập di chúc vẫn đưa ra những điều kiện mà người hưởng di sản phải đáp ứng thì mới được hưởng phần di sản đó thì coi như phần "điều kiện" của di chúc đó không có hiệu lực pháp luật. Chính vì lẽ đó, có lẽ trong hệ thống văn bản pháp luật hiện nay, bạn khó có thể tìm được văn bản nào quy định về vẫn đề "di chúc có điều kiện".

Hiển nhiên nếu điều kiện để được nhận di chúc không có hiệu lực pháp luật thì người được hưởng di sản thừa kế vẫn được hưởng di sản ngay cả khi họ không thực hiện những điều kiện đó, trừ khi việc hưởng di sản của họ trái với quy định của pháp luật hoặc trái với quy tắc đạo đức.

Trong thực tế, nhu cầu về một bản "di chúc có điều kiện" là khá lớn. Việc luật hóa về di chúc có điều kiện cũng đang dần trở thành nhu cầu chung của xã hội. Theo cá nhân tôi, việc luật hóa di chúc có điều kiện cũng có những mặt "lợi" và "hại".

Luật hóa di chúc có điều kiện sẽ thỏa mãn được mong mỏi của nhiều người, đồng thời, đây cũng là một bước tiến lớn trong kỹ thuật lập pháp của Việt Nam. Bởi, công nhận di chúc có điều kiện tức là nhà làm luật phải ban hành thêm nhiều quy định, văn bản hướng dẫn về vấn đề này. Có thể thấy rõ nhất là những quy định về "điều kiện" của di chúc thế nào là hợp pháp ? Phạm vi cũng như năng lực của người lập di chúc cũng cần xem xét thêm. Thời hạn thực hiện những điều kiện đó là bao lâu thì hợp lý ? Trường hợp người hưởng di sản không thực hiện được điều kiện người để lại di sản đưa ra thì di sản đó sẽ được xử lý như thế nào ? Và kem theo những quy định đó là một loạt các thủ tục hành chính pháp lý khác nhau. Đưa ra được những quy định về vấn đề phức tạp này đã chứng minh trình độ lập pháp của chúng ta ngàng càng phát triển.

Tuy nhiên, bên cạnh sự tiến bộ cũng còn tồn tại những điểm hạn chế. Luật hóa "di chúc có điều kiện" tức là pháp luật đã trao cho người có tài sản (theo nghĩa rộng) hay người để lại di sản (theo nghĩa hẹp) quyền sử dụng tài sản để yêu cầu người khác (người hưởng di sản) thực hiện những điều kiện mình đưa ra. Thực tế có thể những điều kiện đó là hợp pháp, là đúng chuẩn mực xã hội nhưng cũng có thể những điều kiện đó không thực sự "tốt" như bản chất mà nó nên có, gây ảnh hưởng đến người khác, và gián tiếp ảnh hưởng đến xã hội. Như vậy, vô tình pháp luật đã để người để lại di sản có thể "thao túng" người hưởng di sản nếu những điều kiện về "điều kiện của bản di chúc" không chặt chẽ.

Trên đây chỉ là một số ý kiến cá nhân của tôi về vấn đề "di chúc có điều kiện", hy vọng tôi và bạn có nhiều cơ hội hơn nữa để thảo luận thêm về vấn đề này. Trân trọng./.

>> Xem thêm:  Tư vấn soạn thảo di chúc và Dịch vụ làm chứng, chứng thực di chúc

2. Xác định giá trị pháp lý của di chúc do người chết để lại ?

Thưa luật sư, cho em hỏi di chúc lập bằng văn bản có công chứng và di chúc viết tay thì di chúc nào có giá trị pháp lý cao hơn ạ?
Cảm ơn!

Luật sư phân tích:

Theo quy định tại Điều 638 Bộ luật dân sự 2015

Điều 638. Di chúc bằng văn bản có giá trị như di chúc được công chứng hoặc chứng thực

1. Di chúc của quân nhân tại ngũ có xác nhận của thủ trưởng đơn vị từ cấp đại đội trở lên, nếu quân nhân không thể yêu cầu công chứng hoặc chứng thực.

2. Di chúc của người đang đi trên tàu biển, máy bay có xác nhận của người chỉ huy phương tiện đó.

3. Di chúc của người đang điều trị tại bệnh viện, cơ sở chữa bệnh, điều dưỡng khác có xác nhận của người phụ trách bệnh viện, cơ sở đó.

4. Di chúc của người đang làm công việc khảo sát, thăm dò, nghiên cứu ở vùng rừng núi, hải đảo có xác nhận của người phụ trách đơn vị.

5. Di chúc của công dân Việt Nam đang ở nước ngoài có chứng nhận của cơ quan lãnh sự, đại diện ngoại giao Việt Nam ở nước đó.

6. Di chúc của người đang bị tạm giam, tạm giữ, đang chấp hành hình phạt tù, người đang chấp hành biện pháp xử lý hành chính tại cơ sở giáo dục, cơ sở chữa bệnh có xác nhận của người phụ trách cơ sở đó.

Như vậy, giá trị pháp lý của một di chúc còn được xác định vào nhiều yếu tố như trên.

>> Xem thêm:  Hướng dẫn thủ tục lập di chúc phân chia tài sản cho con cháu ? Di chúc viết tay có hợp pháp không ?

3. Tư vấn về thừa kế theo di chúc và thủ tục lập di chúc ?

Tôi có câu hỏi mong nhận được sự tư vấn của Luật sư: Cha tôi mất còn lại mẹ, khi mất ông không để lại di chúc . Đến nay mẹ tôi muốn lập di chúc nhà và đất cho một thành viên nào đó trong gia đình, bà phải làm thế nào? Trình tự thủ tục ra sao?
Tôi xin chân thành cảm ơn Luật sư.

Xác định giá trị pháp lý của di chúc do người chết để lại ?

Luật sư tư vấn pháp luật dân sự, gọi: 1900.6162

Trả lời:

Căn cứ vào điều 612,Bộ luật dân sự 2015

Điều 612. Di sản

Di sản bao gồm tài sản riêng của người chết, phần tài sản của người chết trong tài sản chung với người khác.

Căn cứ vào quy định này thì di sản của bố bạn bao gồm tài sản riêng của bố bạn, phần tài sản trong khối tài sản chung của vợ chồng. Phần tài sản chung trong khối tài sản chung của vợ chồng được chia theo nguyên tắc chia đôi".

Như vậy, khối di sản của cha bạn bao gồm: phần tài sản riêng của bố bạn và một nửa trong khối tài sản chung của hai vợ chồng.

Ở đây, khi mẹ bạn muốn lập di chúc thì chỉ được định đoạt tài sản thuộc về khối tài sản riêng của bà là : tài sản riêng của bà đang có, một nửa giá trị tài sản trong khối tài sản chung với bố bạn và một phần tài sản mà được hưởng thừa kế của cha bạn sau khi đã chia di sản của cha bạn cho những người cùng hàng thừa kế thứ nhất theo những phần bằng nhau. Vì nếu như không xác định được tài sản mẹ bạn có bao nhiêu thì khi lập di chúc định đoạt tài sản mà lại định đoạt toàn bộ khối tài sản gồm cả tài sản chung với cha bạn thì các phần vượt quá khối tài sản của mẹ bạn đang có sẽ bị vô hiệu.

Người lập di chúc có toàn quyền quyết định xem tài sản của mình sẽ được để cho ai cũng như truất quyền hưởng di sản của một người bất kỳ là thành viên trong gia đình điều này hoàn toàn phụ thuộc vào ý chí của người để lại di chúc.

Để di chúc được xem là hợp pháp thì người lập di chúc phải minh mẫn, tỉnh táo tại thời điểm lập di chúc, không bị cưỡng ép, lừa dối hoặc đe dọa là phải để di sản lại cho ai và ai không được hưởng.

Như vậy, mẹ bạn có quyền lập di chúc để thể hiện ý chí của mình là muốn để tài sản của mình lại cho ai trong phạm vi khối tài sản của mẹ bạn.

>> Xem thêm:  Người không biết chữ muốn để lại di chúc thì phải làm thế nào ? Di chúc có phải công chứng ?

4. Di chúc miệng có giá trị pháp lý không ?

Thưa luật sư, hồi ông bà tôi còn sống, bố mẹ tôi ở với ông bà. Giờ ông bà đã mất được 9 năm mà không để lại di chúc, chỉ nói miệng là để lại đất đai cho bố tôi. Giờ chú tôi đòi chia đất thì phải chia như thế nào?
Tôi xin cảm ơn!
Người gửi: nguyenanh...@gmail.com

>> Luật sư tư vấn pháp luật dân sự gọi:1900.6162

Trả lời:

Như vậy, ông bà bạn có thể lập di chúc dưới dạng miệng. Tuy nhiên, di chúc đó có hiệu lực không còn tùy thuộc vào việc di chúc có đáp ứng đầy đủ các điều kiện được quy định tại Điều 630 Bộ luật dân sự:

Điều 630. Di chúc hợp pháp

...........

5. Di chúc miệng được coi là hợp pháp nếu người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng của mình trước mặt ít nhất hai người làm chứng và ngay sau khi người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng, người làm chứng ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ. Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng thì di chúc phải được công chứng viên hoặc cơ quan có thẩm quyền chứng thực xác nhận chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng.

Nếu di chúc của ông bà bạn đáp ứng điều kiện tại Khoản 5 Điều 630 thì di chúc đó hợp pháp. Theo thông tin bạn cung cấp thì ông bà bạn mất đã 9 năm. Di chúc miệng để lại không đáp ứng các điều kiện trên nên không được coi là hợp pháp, tài sản đất đai sẽ được chia theo quy định của pháp luật.

Vì bạn không nêu rõ nên giả thiết chỉ còn bố bạn và chú bạn là người được thừa kế mảnh đất của ông bà bạn. Theo đó bố và chú sẽ thuộc hàng thừa kế thứ nhất và mỗi người sẽ được quyền sử dụng đối với 1/2 mảnh đất.

Trên đây là những tư vấn của chúng tôi về vấn đề của bạn. Cảm ơn bạn đã lựa chọn công ty Luật Minh Khuê ! Trân trọng./.

>> Xem thêm:  Thủ tục nhận thừa kế quyền sử dụng đất như thế nào ? Thời hiệu khởi kiện thừa kế là bao lâu ?

5. Phân chia di sản thừa kế khi bố mẹ ly dị

Trả lời:

Thưa luật sư, xin hỏi: Năm 1999 bố tôi đi bộ đội, mẹ tôi được xã cắm cho một miếng đất ghi trên bìa đỏ là hộ: HTN. Vậy những ai được được thừa kế khi bố mẹ tôi li dị.

=> Nếu đây là sổ đỏ cấp cho hộ gia đình thì nếu chia tài sản vẫn được chia đều cho những người có tên trong hộ khẩu thời điểm cấp sổ đỏ.

Thưa luật sư, xin hỏi: Trước kia, thời pháp thuộc, ông tôi đã trồng dương dọc theo bờ biển nhằm mục đích ngăn mặn, chắn gió. Sau giải phóng, ông tôi đã để lại phần lớn bãi dương này cho địa phương quản lý, một phần nhỏ địa phương giao lại cho ông tôi quản lý, sử dụng vì đã có công trồng và chăm sóc. Nhưng lúc bấy giờ không có một loại giấy tờ nào để làm cơ sở pháp lý, chỉ có nhân chứng là thôn trưởng và một số người khác. Sau khi ông bà tôi, rồi đến bố mẹ tôi qua đời, thì hiện tại tôi là người thừa kế, tiếp tục chăm sóc, bảo quản. Vậy xin hỏi luật sư: Tôi có được hưởng quyền gì trên bãi dương này không ? Nếu có thì tôi phải làm những thủ tục gì ?

=> Ông bạn có những quyền gì thì bạn có những quyền đó. Bạn phải làm thủ tục nhận di sản thừa kế tại văn phòng công chứng của UBND xã.

Mọi vướng mắc bạn vui lòng trao đổi trực tiếp với bộ phận luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài 24/7 gọi số: 1900.6162 hoặc liên hệ văn phòng để nhận được sự tư vấn, hỗ trợ từ Luật Minh Khuê.

Rất mong nhận được sự hợp tác!

Trân trọng./.

Bộ phận tư vấn luật thừa kế - Luật Minh Khuê

>> Xem thêm:  Quyền thừa kế quyền sử dụng đất là gì ? Bản họp gia đình phân chia tài sản thừa kế có ý nghĩa gì ?