Câu hỏi: Chào luật sư, tôi là công nhân nhà máy sản xuất phân bón Lâm Thao. Hằng năm nhà máy có yêu cầu đóng quỹ phòng chống thiên tai, nhưng không phải năm nào cũng xảy ra nhiều thiên tai bão lũ. Vậy, tại sao năm nào cũng bắt chúng tôi phải đóng quỹ? Pháp luật có quy định điều này không?

Trả lời: Cảm ơn câu hỏi của anh, chị, tôi xin giải đáp vấn đề như sau. Pháp luật có quy định về nộp quỹ phòng chống thiên tai tại Luật phòng chống thiên tai 2013. Sau đây, tôi xin đưa ra những quy định cụ thể hơn về vấn đề này.

1. Quỹ phòng chống thiên tai theo quy định cuả pháp luật

Theo quy định tại Luật Phòng chống thiên tai năm 2013 thì quỹ phòng, chống thiên tai là quỹ được thành lập ở cấp tỉnh, do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quản lý. Quỹ phòng, chống thiên tai không bao gồm ngân sách nhà nước và không có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước.

Quỹ phòng, chống thiên tai được sử dụng để hỗ trợ hoạt động phòng, chống thiên tai và ưu tiên hỗ trợ cho các hoạt động sau đây: Cứu trợ khẩn cấp về lương thực, nước uống, thuốc chữa bệnh và các nhu cầu cấp thiết khác cho đối tượng bị thiệt hại do thiên tai; hỗ trợ tu sửa nhà ở, cơ sở y tế, trường học; và xử lý vệ sinh môi trường vùng thiên tai.

2. Quỹ phòng, chống thiên tai có ý nghĩa gì?

Việt Nam có diện tích nhỏ hẹp nhưng trải dài từ Bắc xuống Nam và vị trí địa lý nằm sát biển Đông, chính vì vậy, điều kiện khí hậu của Việt Nam rất đa dạng, đó là một ưu điểm để Việt Nam phát triển kinh tế nhưng cũng là một nhược điểm khi Việt Nam phải gánh chịu rất nhiều loại thiên tai hàng năm, như lũ lụt, bão giông, hạn hán, xâm ngập mặn, V.V..

Từ xưa đến nay, thiên tai luôn mang lại thiệt hại nặng nề, không chỉ vể tính mạng, sức khỏe của con người mà còn là thiệt hại vể tài sản của xã hội. Theo sô' liệu thống kê của Ban chỉ đạo Trung ương về Phòng chống thiên tai cho thấy trong giai đoạn 2011 - 2015, tổng thiệt hại do thiên tai gây ra khoảng 0,4% GDP mỗi năm. Trong đó, năm 2013 là năm có thiệt hại cao nhất khoảng 0,84% GDP và năm 2014 là năm thấp nhất khoảng 0,07% GDP. Theo số liệu thống kê của Tổng cục Thống kê Việt Nam, ước tính thiệt hại 9 tháng đẩu năm 2016 khoảng 10,5 nghìn tỷ đồng, chưa kể các thiệt hại do tình trạng hạn hán và xâm nhập mặn nghiêm trọng tại khu vực Nam Trung Bộ, Tầy Nguyên, Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long.

Để chuẩn bị phòng chống thiên tai cũng như khắc phục hậu quả do thiên tai gây ra, việc chuẩn bị sẵn sàng quỹ phòng, chống thiên tai có một ý nghĩa vô cùng quan trọng, và việc đóng góp xây dựng quỹ phòng, chống thiên tai này không chỉ là nghĩa vụ của Nhà nước, mà còn được quy định là một trong những nghĩa vụ quan trọng của công dân.

Nộp quỹ phòng chống thiên tai góp phần nâng cao tinh thần “lá lành đùm lá rách”Giúp đỡ những gia đình ở trong vùng thiên tai có tiền hỗ trợ để xây dựng lại nhà cửa và ổn định lại cuộc sống.

Nộp quỹ phòng chống thiên tai góp phần xây dựng lại các công trình công cộng sau khi bão lũ đi qua, như nhà trẻ, trường học, bệnh viện, cầu đường từ đó, cải thiện cơ sỏ hạ tầng của đất nước.

Từ đó, quỹ phòng chống thiên tai sẽ giúp những vùng hay xảy gia thiên tai bão lũ vực dậy được kinh tế, làm giảm nguy cơ đói nghèo và thu hẹp khoảng cách phát triển kinh tế vùng thiên tai với vùng kinh tế phát triển.

Quỹ phòng chống thiên tai góp phần ngăn chặn các dịch bệnh có thể bùng phát sau thiên tai, bão lũ và làm giảm nguy cơ gây ô nhiễm môi trường.

3. Thủ tục đóng quỹ phòng chống thiên tai

Nếu bạn là công dần Việt Nam trong độ tuổi từ đủ 18 tuổi đến hết tuổi lao động theo quy định của pháp luật lao động, đóng góp vào quỹ phòng, chống thiên tai cũng là một trong những nghĩa vụ mà bạn nên tuân thủ. Việc đóng góp quỹ phòng, chống thiên tai sẽ được thực hiện theo trình tự thủ tục cụ thể sau đây:

a. Cách thức thu nộp quỹ phòng, chống thiên tai

- Bạn sẽ đóng góp quỹ phòng, chống thiên tai số tiền theo quy định là 1 ngày lương/người/năm theo mức lương cơ bản sau khi trừ các khoản thuế, bảo hiểm phải nộp (nếu bạn là cán bộ, công chức, viên chức trong các CƠ quan, tổ chức, lực lượng vũ trang hưởng lương, cán bộ quản lý trong các doanh nghiệp Nhà nước) hoặc 01 ngày lương/người/ năm theo mức lương tối thiểu vùng (nếu bạn là người lao động trong doanh nghiệp) cho Thủ trưởng cơ quan/đơn vị/ doanh nghiệp nơi bạn công tác/làm việc để chuyển vào tài khoản của cơ quan quản lý quỹ phòng, chống thiên tai cấp tỉnh hoặc vào tài khoản cấp huyện do UBND cấp tỉnh ủy quyền;

- Trường hợp bạn không thuộc các đối tượng được nêu trên đầy, bạn sẽ đóng góp quỹ phòng, chống thiên tai số tiền theo quy định là 15.000 VNĐ/người/năm cho UBND cấp xã để nộp vào tài khoản cấp huyện do UBND cấp tỉnh ủy quyến; và

- Ngoài số tiền đóng góp theo quy định như trên, bạn có thể đóng góp thêm một khoản tiền vào quỹ phòng, chống thiên tai tại địa phương tùy theo khả năng và mong muốn của mình.

Lưu ý: Việc thu bằng tiền mặt phải có chứng từ theo mẫu của Bộ Tài chính.

Bạn hoàn toàn có thể kiểm tra việc đóng góp quỹ phòng, chống thiên tai của mình tại cơ quan/đơn vị/doanh nghiệp nơi bạn công tác/làm việc thông qua: Thông báo công khai danh sách thu, nộp quỹ phòng, chống thiên tai của cá nhân cán bộ, công chức, viên chức, người lao động tại cơ quan/đơn vị/doanh nghiệp; hoặc Niêm yết tại trụ sở UBND, Trung tâm văn hóa các thôn và thông báo trên phương tiện truyền thanh xã; hoặc Niêm yết tại trụ sở hoặc công khai trên website của cơ quan quản lý quỹ phòng, chống thiên tai.

b. Thời hạn nộp quỹ phòng, chống thiên tai

Số tiền đóng góp vào quỹ phòng, chống thiên tai phải được nộp một lẩn trước ngày 30 tháng 5 hàng năm.

Câu hỏi: Chào luật sư, ngày 03/04/2021 vừa qua bên công ty tôi có nhận công văn của huyện Hoài Đức, Hà Nội. Yêu cầu các doanh nghiệp trên địa bàn phải đóng tiền quỷ phòng chống thiên tai năm 2021, công nhân viên đóng 130.000, còn chủ doanh nghiệp bên e phải đóng là 16.000.000 dựa trên quy mô công ty.Vậy Nếu không thực hiện nghĩa vụ này công ty có bị xử lý vi phạm hành chính không? Mức xử lý là bao nhiêu?

Trả lời:

Căn cứ quy định tại Nghị định 104/2017/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng, chống thiên tai; khai thác và bảo vệ công trình thủy lợi; đê điều:

"Điều 11. Vi phạm về đóng góp vào Quỹ phòng, chống thiên tai

...

3. Phạt tiền gấp 2,0 lần mức phải đóng góp theo từng đợt nhưng tối thiểu là 50.000 đồng, tối đa không quá 50.000.000 đồng đối với hành vi không đóng quỹ phòng, chống thiên tai hàng năm, cụ thể:

a) Đối với cá nhân đến hết ngày 31 tháng 12 hàng năm chưa đóng đủ quỹ phòng, chống thiên tai;

b) Đối với tổ chức kinh tế hạch toán độc lập đến hết ngày 30 tháng 10 hàng năm chưa đóng lần thứ nhất và đến hết ngày 31 tháng 12 chưa đóng số tiền còn lại phải đóng góp quỹ phòng, chống thiên tai.

4. Biện pháp khắc phục hậu quả:

Buộc đóng góp quỹ phòng chống thiên tai theo mức quy định đối với hành vi vi phạm tại khoản 1, 2, 3 Điều này."

Theo đó, nếu không đóng quỹ phòng chồng thiên tai thì ngoài việc bị truy thu thì doanh nghiệp cũng bị phạt ở mức gấp đôi số tiền quỹ phải đóng. Đối với người lao động trong công ty cũng bị phạt như vậy.

Theo Nghị định 94/2014/NĐ-CP thành lập và quản lý Quỹ phòng, chống thiên tai thì công ty phải có trách nhiệm thu tiền quỹ từ người lao động để đóng lên trên, nếu không thực hiện thì không có quy định xử phạt nhưng phải hiểu đây là trách nhiệm của doanh nghiệp.

Như vậy, Nếu bạn vi phạm nghĩa vụ đóng góp vào quỹ phòng, chống thiên tai, tùy theo tính chất, mức độ vi phạm, bạn có thể bị xử lý kỷ luật hoặc xử phạt hành chính với mức phạt lên đến 50.000.000 VNĐ.

4. Miễn nộp quỹ phòng chống thiên tai

Nếu bạn thuộc vào một trong các trường hợp sau đây, bạn sẽ được miễn thực hiện nghĩa vụ đóng góp quỹ phòng, chống thiên tai, bao gồm:

- Thương binh, bệnh binh và những người được hưởng chính sách như thương binh;

- Cha đẻ, mẹ đẻ, vợ hoặc chồng của liệt sĩ;

- Quân nhân làm nghĩa vụ trong lực lượng vũ trang, hạ sĩ quan, chiến sĩ phục vụ có thời hạn trong Công an nhân dân đang hưởng phụ cấp sinh hoạt phí;

- Sinh viên, học sinh đang theo học tập trung dài hạn tại các trường đại học, cao đẳng, trung học, dạy nghề;

- Người khuyết tật hoặc bị suy giảm khả năng lao động từ 21% trở lên; người mắc bệnh hiểm nghèo có chứng nhận của bệnh viện từ cấp huyện trở lên;

- Người đang trong giai đoạn thất nghiệp hoặc không có việc làm từ 6 tháng trong 01 năm trở lên; và

- Thành viên hộ gia đình thuộc diện nghèo hoặc cận nghèo; thành viên thuộc hộ gia đình ở vùng cao, vùng sâu, vùng xa; thành viên thuộc hộ gia đình bị thiệt hại do thiên tai, dịch bệnh, cháy nổ, tai nạn.

Việc xét miễn đóng góp quỹ phòng, chống thiên tai của địa phương được tiến hành mỗi năm một lần vào thời điểm giao chỉ tiêu kế hoạch thu quỹ và do UBND cấp tỉnh quyết định.

5. Mức phí đóng quỹ phòng chống thiên tai

Căn cứ quy định tại Điều 5 Nghị định 94/2014/NĐ-CP và Điều Nghị định 83/2019/NĐ-CP thì đối tượng và mức đóng góp vào Quỹ phòng, chống thiên tai cụ thể như sau:

- Các tổ chức kinh tế trong nước và nước ngoài trên địa bàn:

Mức đóng góp bắt buộc một năm là hai phần vạn trên tổng giá trị tài sản hiện có tại Việt Nam theo báo cáo tài chính hàng năm nhưng tối thiểu 500 nghìn đồng, tối đa 100 triệu đồng và được hạch toán vào chi phí hoạt động sản xuất kinh doanh.

- Công dân Việt Nam từ đủ 18 tuổi đến hết tuổi lao động theo quy định của pháp luật về lao động đóng góp như sau:

+ Cán bộ, công chức, viên chức trong các cơ quan, tổ chức, lực lượng vũ trang hưởng lương, cán bộ quản lý trong các doanh nghiệp nhà nước đóng 1 ngày lương/người/năm theo mức lương cơ bản sau khi trừ các khoản thuế, bảo hiểm phải nộp;

+ Người lao động trong các doanh nghiệp đóng 1 ngày lương/người/năm theo mức lương tối thiểu vùng;

+ Người lao động khác (trừ các đối tượng đã) đóng 15.000 đồng/người/năm.

Các câu hỏi thường gặp

Câu hỏi: Hoạt động từ thiện là gì?

Trả lời:

Từ thiện là một hành động trợ giúp người yếu kém. Hoạt động từ thiện có thể thông qua hình thức quyên góp, hiến tặng bằng tiền, vật phẩm, thời gian hay là cứu trợ nhân đạo, xóa đói giảm nghèo, chăm sóc sức khỏe hay là những hành động trợ giúp tinh thần như an ủi. Từ thiện có thể là hành động của cá nhân hay là một tập thể, cộng đồng, thông qua các Tổ chức từ thiện

Câu hỏi: Khái niệm thiên tai là gì?

Trả lời:

Thiên tai là hiện tượng tự nhiên bất thường có thể gây thiệt hại về người, tài sản, môi trường, điều kiện sống và các hoạt động kinh tế - xã hội, bao gồm: bão, áp thấp nhiệt đới, lốc, sét, mưa lớn, lũ, lũ quét, ngập lụt, sạt lở đất do mưa lũ hoặc dòng chảy, sụt lún đất do mưa lũ hoặc dòng chảy, nước dâng, xâm nhập mặn, nắng nóng, hạn hán, rét hại, mưa đá, sương muối, động đất, sóng thần và các loại thiên tai khác.

Câu hỏi: Các thiên tai hay xảy ra tại Việt Nam?

Trả lời:

Địa hình và khí hậu tại Việt Nam hay xảy ra các loại thiên tai như sau

- Lũ lụt, lũ quét, lũ ống 

- Bão

- Sạt lở đất

- Mưa đá

- Hạn hán, cháy rừng.