BỘ Y TẾ

****

Số: 1338/2004/QĐ-BYT

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

******

Hà Nội, ngày 14 tháng 4 năm 2004

QUYẾT ĐỊNH

VỀVIỆC BAN HÀNH "HƯỚNG DẪN QUY TRÌNH KỸ THUẬT RỬA VÀ SỬ DỤNG LẠI QUẢ LỌCTHẬN"

BỘ TRƯỞNG BỘ Y TẾ

Căn cứ Nghị định số 49/2003/NĐ-CP ngày 15/05/2003 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấutổ chức Bộ Y tế;
Xét Biên bản họp ngày 24/3/2004 của Hội đồng thẩm định được thành lập theo Quyếtđịnh số 4868/QĐ-BYT ngày 17/9/2003 nghiệm thu Quy trình kỹ thuật Rửa màng lọcmáu để sử dụng lại trong thận nhân tạo;
Theo đề nghị của Vụ trưởng Vụ Điều trị - Bộ Y tế,

QUYẾT ĐỊNH

Điều 1. Nay ban hành kèm theo Quyết định này “Hướng dẫn quytrình kỹ thuật rửa và sử dụng lại quả lọc thận" .

Điều 2. “Hướng dẫn quy trình kỹ thuật rửa và sử dụng lại quả lọcthận” là tài liệu hướng dẫn về thực hành chuyên môn kỹ thuật được áp dụng trongtất cả các cơ sở khám chữa bệnh của Nhà nước, bán công và tư nhân .

Điều 3. Quyết định này có hiệu lực sau 15 ngày kể từ ngày đăngcông báo.

Điều 4. Các ông, bà: Chánh Văn phòng, Vụ trưởng Vụ Điều trị,Chánh Thanh tra và các Vụ trưởng, Cục trưởng của Bộ Y tế, Giám đốc Sở Y tếtỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, Giám đốc viện, bệnh viện trực thuộc Bộ Ytế, Thủ trưởng Y tế ngành, người đứng đầu các cơ sở khám, chữa bệnh chịu tráchnhiệm thi hành Quyết định này.

KT. BỘ TRƯỞNG BỘ Y TẾ
THỨ TRƯỞNG





Lê Ngọc Trọng

QUY TRÌNH

KỸTHUẬT RỬA, SỬ DỤNG LẠI QUẢ LỌC THẬN
(Ban hành theo Quyết định số: 1338/2004/QĐ-BYT ngày 14 tháng 4 năm 2004)

I. ĐẠI CƯƠNG

Thận nhân tạo(Hemodialysis) là phương pháp điều trị cần thiết cho các trường hợp suy thậncấp và mạn, ngộ độc cấp và một số nguyên nhân khác khi có chỉ định. Thận nhântạo là sự trao đổi các chất hoà tan trong nước giữa máu và dịch lọc qua màngbán thấm với nguyên lý khuyếch tán và siêu lọc diễn ra trong quả lọc. Quả lọcthận là vật liệu tiêu hao quan trọng nhất cho mỗi lần chạy thận nhân tạo.

Ở nhiều nước kểcả các nước tiên tiến đều sử dụng lại quả lọc. Ở Việt Nam cũng đã có nhiều đơn vị thận nhân tạo nghiên cứu và sử dụng lại quả lọc thận. Việc sửdụng lại quả lọc là cần thiết nhưng phải đảm bảo an toàn và hiệu quả cho ngườibệnh.

II. CHỈ ĐỊNH

- Quả lọc sử dụnglại chỉ dùng cho chính người đó và chỉ được sử dụng lại không quá 15 lần.

- Bệnh nhân cóhội chứng sử dụng quả lọc lần đầu.

III. CHỐNG CHỈĐỊNH

- Không có chốngchỉ định tuyệt đối

- Bệnh nhân nhiễmHIV/AIDS

IV. CHUẨN BỊ

1. Cán bộchuyên khoa:

Nhân viên thựchiện kỹ thuật rửa quả lọc thận nhân tạo để dùng lại cần được đào tạo đầy đủ vềkỹ thuật, phải được trang bị bảo hộ lao động: Kính mắt, khẩu trang, quần áo,găng tay...

2. Phương tiện:

2.1. Chọn màng sửdụng lại:

- Màng có tínhthấm trung bình hoặc cao

- Màng làm bằngnguyên liệu tổng hợp hoặc bán tổng hợp

2.2. Nước rửa:

- Nước RO đạttiêu chuẩn

2.3. Chất làmsạch và tiệt trùng:

- Formaldehyde:2% - 4% (nhiệt độ phòng)

- Hydrogenperoxyd: 4%

- Acid acetic: 4%(thường kết hợp với hydrogen peroxid)

- Acid citric:1,5%, kết hợp với nhiệt độ 900C

- Glutaraldehyde:0,8% - 4%, không kết hợp với sodium hypochlorit

2.4. Hệ thống xửlý quả lọc:

- Vận hành đúng.

- Kiểm tra, bảohành và hiệu chỉnh thường xuyên.

3. Người bệnhvà người nhà người bệnh:

- Người bệnh vàngười nhà người bệnh được thông báo, giải thích và tự nguyện dùng lại quả lọc.

V. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH

Bước 1: Tạiphòng chạy thận nhân tạo: Quan sát và đánh dấu sau khi kết thúc chạy thận nhântạo.

- Mặt ngoài quảlọc được lau sạch máu và các chất khác bằng nước Javel 1%.

- Nhận xét sơ bộtình trạng quả lọc và dây dẫn máu, ghi chính xác vào nhãn hoặc băng dính tênbệnh nhân, ngày lọc, lần lọc với sự chứng kiến của ít nhất 2 người: Nhân viên Ytế, bệnh nhân hoặc người nhà bệnh nhân rồi chuyển đến phòng rửa quả lọc.

Bước 2: Tạiphòng rửa quả lọc. Bắt buộc phải dùng nước lọc qua màng thẩm thấu ngược (RO) vôtrùng.

2.1. Rửa xuôi:Rửa trong lòng mạch và trong lòng sợi mao dẫn.

2.2. Rửa ngược:Rửa ngược bằng nước RO. Rửa đường dịch với áp suất 1 atm - nước RO sẽ đi từđường dịch vào đường máu để làm thông các lỗ lọc rất nhỏ.

2.3. Rửa sạch tấtcả dây dẫn máu:

- Thời gian rửa 5- 10 phút

- Quả lọc thậnsau khi rửa đạt các yêu cầu:

- Các sợi mao dẫnđều sạch, trắng.

- Hai đầu quả lọckhông dính bất cứ chất gì.

- Dây dẫn máuhoàn toàn sạch.

- Các đầu vào vàđầu ra khoang máu, khoang dịch đều có nắp đậy.

- Ghi nhãn đúngvà nhãn không bị bong.

- Dung dịch tiệttrùng sử dụng nồng độ tối đa là 4%; không được sử dụng dung dịch đậm đặc; khôngsử dụng kết hợp sodium hypochlorid và fomaldehyde hoặc sodium hypochlorid vàperacetic acid.

Bước 3: Tiệttrùng

- Ngâm quả lọcgồm đầu vào và đầu ra, khoang dịch và khoang máu ngập toàn bộ trong dung dịchtiệt trùng.

- Thời gian ngâmquả lọc trong dung dịch thuốc tiệt trùng từ 24 - 48 giờ.

Bước 4: Rửasạch chất tiệt trùng trước khi sử dụng bằng nước RO:

- Rửa sạch tất cảcác khoang nhỏ; rửa cả đường máu và đường dịch.

- Thời gian rửa:10 - 15 phút.

- Sau khi rửasạch, quả lọc được đậy kín cả đường máu và đường dịch; nếu chưa sử dụng lạingay cần bảo quản trong tủ lạnh 10oC (tủ mát) không quá 4 giờ, không được đểtrong ngăn đá gây đông các sợi quả lọc.

5. Trước khiđưa ra sử dụng lại:

5.1. Rửa lại quảlọc bằng dung dịch muối NaCl 0,9% từ 1000 - 2000 ml

- Rửa đường dịchtrước.

- Rửa đường máu.

5.2. Làm testkiểm tra chất tiệt khuẩn tồn dư .

5.3. Lắp vào vòngtuần hoàn ngoài cơ thể như quy trình lọc máu.

VI. THEO DÕIVÀ XỬ LÝ

1. Theo dõichặt chẽ để phát hiện các biểu hiện bất thường của quá trình lọc máu và cácphản ứng phụ của quả lọc sử dụng lại nếu có và xử trí kịp thời:

1.1. Rách màng:Thay quả lọc mới.

1. 2. Phản ứngchất tiệt trùng còn tồn dư:

- Ngừng lọc máu-dồn máu về bệnh nhân

- Rửa lại quả lọcvà dây máu hoặc thay quả lọc, dây máu mới nếu dùng lại cả dây máu.

1.3. Tai biến timmạch, hô hấp và các tai biến khác: Tuỳ theo nguyên nhân để xử trí.

2. Theo dõi vàghi hồ sơ bệnh án:

- Theo quy chếbệnh viện, ghi đầy đủ, đặc biệt các test, các phản ứng sốt và rét run.

- Các loại quảlọc dùng lại phải ghi nhãn cẩn thận và rõ ràng tên bệnh nhân, số lần sử dụng,tên nhân viên thực hiện.