1. Quy định của pháp luật hiện nay về nguyên tắc trong khám bệnh, chữa bệnh

Theo quy định tại khoản 3 Luật khám bệnh, chữa bệnh 2023, việc khám bệnh, chữa bệnh phải được tiến hành theo các nguyên tắc nhất định, cụ thể: 

- Việc khám bệnh, chữa bện phải được thực hiện trên nguyên tắc tôn trọng, bảo vệ, và đối xử bình đẳng và không được phép có bất kỳ hành vi nào kỳ thị, phân biệt đối xử đối với người bệnh. Theo đó, trong quá trình khám bệnh, chữa bệnh, cần phải thực hiện đúng nguyên tắc tôn trọng, bảo vệ và phải đối sử bình đẳng không được phép kỳ thị, phân biệt đối với người bệnh.

- Pháp luật quy định, trong khám bệnh, chữa bệnh phải thực hiện nguyên tắc ưu tiên khám bệnh, chữa bệnh đối với trường hợp người bệnh trong tình trạng cấp cứu, trẻ em dưới 06 tuổi, phụ nữ có thai, người khuyết tật đặc biệt nặng, người khuyết tật nặng, người từ đủ 75 tuổi trở lên, người có công với cách mạng phù hợp với đặc thù của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Pháp luật có quy định về nguyên tắc bình đẳng và không phân biệt trong khám chữa bệnh, tuy nhiên, bên cạnh đó, pháp luật cũng quy định một số trường hợp được ưu tiên trong khám bệnh, chữa bệnh bao gồm các trường hợp như người bệnh trong tình trạng cấp cứu; người tử đủ 75 tuổi trở lên; hoặc người có công với cách mạng,.....

- Một trong các nguyên tắc mà pháp luật hiện nay quy định trong khám bệnh, chữa bệnh, đó là nguyên tắc phải tôn trọng, hợp tác, bảo vệ người hành nghề, người khác đang thực hiện nhiệm vụ tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Theo đó, với người hành nghề, người khác mà đang thực hiện nhiệm vụ tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh cần phải được tôn trọng,  có sự hợp tác và bảo vệ.

- Pháp luật còn quy định nguyên tắc thực hiện kịp thời và tuân thủ quy định về chuyên môn kỹ thuật. Theo đó, nguyên tắc này quy địnhviệc khám bệnh, chữa bệnh phải được thực hiện một cách kịp và phải tuân thủ các quy định về chuyên môn kỹ thuật

- Ngoài ra, cần tôn trọng nguyên tắc tuân thủ quy tắc đạo đức nghề nghiệp trong hành nghề khám bệnh, chữa bệnh, các nguyên tắc về đạo đức trong hành nghề khám bệnh, chữa bệnh do Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành.

- Bên cạnh đó, pháp luật quy định trong khám bệnh, chữa bệnh phải thực hiện đúng nguyên tắc bình đẳng, công bằng giữa các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.

2. Một số quyền của người bệnh theo quy định của pháp luật hiện nay

Trong Luật khám bệnh, chữa bệnh, pháp luật quy định người bệnh có một số quyền sau:

- Theo quy định tại Điều 9 Luật khám bệnh, chữa bênh 2023, người bệnh có quyền được khám bệnh, chữa bệnh:

+ Theo quy định của pháp luật, người bệnh có quyền được thông tin, giải thích về tình trạng sức khỏe; phương pháp, dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh, giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh; và có quyền được hướng dẫn cách tự theo dõi, chăm sóc, phòng ngừa tai biến.

+ Bên cạnh đó, người bệnh có quyền được khám bệnh, chữa bệnh bằng phương pháp an toàn phù hợp với bệnh, tình trạng sức khỏe của mình và điều kiện thực tế của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.

- Về quyền được tôn trọng danh dự, cũng như bảo vệ sức khỏe và tôn trọng bí mật riêng trong khám bệnh, chữa bênh được quy định cụ thể tại Điều 10 Luật khám bệnh, chữa bệnh 2023:

+ Pháp luật có quy định người khám bệnh, chữa bệnh được tôn trọng về tuổi, giới tính, dân tộc, tôn giáo, tín ngưỡng, tình trạng sức khỏe và các điều kiện kinh tế cũng như địa vị xã hội.

+ Người bệnh có quyền được giữ bí mật thông tin trong hồ sơ bệnh án và thông tin khác về đời tư mà người bệnh đã cung cấp cho người hành nghề trong quá trình khám bệnh, chữa bệnh, trừ trường hợp người bệnh đồng ý chia sẻ thông tin theo quy định của pháp luật hoặc trường hợp mà học sinh, sinh viên, học viên, nghiên cứu viên của các cơ sở nghiên cứu, cơ sở đào tạo, người hành nghề, hoặc người trực tiếp tham gia điều trị người bệnh trong cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được đọc nhưng chỉ được sao chép nhưng chỉ được phép khi có sự đồng ý của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh;Người hành nghề của cơ sở khác được đọc, sao chép chỉ được thực hiện khi có sự đồng ý của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh; Đại diện của cơ quan quản lý nhà nước về y tế, cơ quan điều tra, viện kiểm sát, tòa án, thanh tra chuyên ngành y tế, tổ chức giám định pháp y, pháp y tâm thần, luật sư của người bệnh được tiếp cận, cung cấp hồ sơ bệnh án để có thể thực hiện nhiệm vụ theo quy định của pháp luật có liên quan;  Trường hợp học sinh, sinh viên, học viên, nghiên cứu viên của các cơ sở nghiên cứu, cơ sở đào tạo, người hành nghề trong cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được mượn hồ sơ bệnh án tại chỗ để đọc hoặc sao chép phục vụ cho việc nghiên cứu hoặc công tác chuyên môn kỹ thuật và chỉ được phép thực hiện khi có sự đồng ý của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh; Hoặc trường hợp đại diện cơ quan bảo hiểm xã hội, cơ quan giải quyết bồi thường nhà nước được mượn hồ sơ bệnh án tại chỗ để đọc, ghi chép hoặc đề nghị cấp bản sao phục vụ nhiệm vụ được giao khi có sự đồng ý của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh;

+ Người bệnh có quyền không bị kỳ thị, phân biệt đối xử, ngược đãi, hoặc lạm dụng thể chất, lạm dụng tình dục trong quá trình khám bệnh, chữa bệnh.

+ Pháp luật hiện nay quy định không các cơ sở thực hiện hoạt động khám bệnh, chữa bệnh không được phép ép buộc khám bệnh, chữa bệnh, trừ trường hợp bắt buộc chữa bệnh quy định tại khoản 1 Điều 82 của Luật khám bệnh, chữa bệnh.

- Pháp luật quy định người bệnh có quyền kiến nghị và bồi thường tại Điều 14 Luật khám bệnh, chữa bệnh 2023, cụ thể:

+Theo quy định tai khoản 1 Điều 14 Luật khám bênh, chữa bệnh 2023, người bệnh có quyền được kiến nghị về tồn tại, bất cập, khó khăn, vướng mắc và vấn đề khác trong quá trình khám bệnh, chữa bệnh.

+ Hiện nay pháp luật có quy định một cách rõ ràng các trường hợp người bệnh có quyền được bồi thường trong trường hợp xảy ra tai biến y khoa đối với người bệnh, theo đó cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có trách nhiệm bồi thường cho người bệnh theo quy định của pháp luật, trừ trường hợp trong quá trình khám bệnh, chữa bệnh, người hành nghề đã thực hiện đúng trách nhiệm chăm sóc, điều trị người bệnh và các quy định về chuyên môn kỹ thuật nhưng vẫn xảy ra tai biến y khoa đối với người bệnh; Trường hợp cấp cứu nhung do thiếu phương tiện, thiết bị y tế, thuốc, thiếu người hành nghề mà không thể khắc phục được; trường hợp bệnh chưa có hướng dẫn chuyên môn kỹ thuật để thực hiện dẫn đến xảy ra tai biến y khoa đối với người bệnh;  Trường hợp bất khả kháng, trở ngại khách quan hoặc lý do khách quan khác dẫn đến xảy ra tai biến y khoa đối với người bệnh; Hoặc trường hợp tai biến y khoa do người bệnh tự gây ra.

3.Thêm trường hợp người bệnh bắt buộc phải chữa bệnh theo Luật khám bệnh, chữa bệnh

Theo quy định tại Điều 66 Luật khám bệnh, chữa bệnh 2023 có quy định về các trường hợp bắt buộc chữa bệnh bao gồm:

- Trường hợp bệnh truyền nhiễm nhóm A theo quy định của pháp luật về phòng, chống bệnh truyền nhiễm;

Trường hợp tâm thần ở trạng thái kích động, trầm cảm có ý tưởng, hành vi tự sát hoặc gây nguy hiểm cho người khác theo quy định của pháp luật.

Vấn đề các trường hợp người bệnh bắt buộc phải khám chữa bênh theo Luật khám bệnh, chữa bệnh được quy định tại Điều 82, cụ thể:

- Bắt buộc khám bệnh, chữa bệnh trong trường hợp mắc bệnh truyền nhiễm nhóm A theo quy định của pháp luật về phòng, chống bệnh truyền nhiễm;

- Pháp luật quy định người mắc bệnh trầm cảm có ý tưởng, hành vi tự sát; người mắc bệnh tâm thần ở trạng thái kích động có khả năng gây nguy hại cho bản thân hoặc có hành vi gây nguy hại cho người khác hoặc phá hoại tài sản là một trong các trường hợp phải bắt buộc khám bệnh, chữa bệnh

- Theo quy định của pháp luật hiện nay, việc khám bệnh, chữa bệnh còn bắt buộc trong một số trường hợp khác mà pháp luật có quy định.

Như vậy, theo quy định tại Điều 82, pháp luật đã có quy định bổ sung một số trường hợp bắt buộc phải chữa bệnh gồm các trường hợp: người mắc bệnh tâm thần ở trạng thái kích động có khả năng phá hoại tài sản.

Trên đây là một số vấn đề  liên quan đến các trường hợp bắt buộc phải khám bệnh, chữa bệnh theo quy định của Luật khám bênh, chữa bệnh 2023. Để hiểu rõ hơn về các vấn đề  có liên quan, tham khảo: Hướng dẫn người nước ngoài khám sức khỏe để làm việc tại Việt Nam.

Mọi vấn đề thắc mắc, liên hệ đầu số  19006162 hoặc  email lienhe@luatminhkhue.vn để được giải đáp chi tiết.

Trân trọng