BỘ Y TẾ - BỘ GIÁO DỤC
******

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
*******

Số: 21-TT/LB

Hà Nội, ngày 26 tháng 07 năm 1977

THÔNG TƯ LIÊN BỘ

VỀVIỆC PHÁT TRIỂN CÔNG TÁC THUỐC NAM TRONG TRƯỜNG PHỔ THÔNG CÁC CẤP

Nước ta là một nước nhiệt đới,quanh năm cây cối xanh tươi, trong đó rất nhiều loại từ xưa cha ông ta đã sửdụng để làm thuốc phòng chữa bệnh và chống dịch. Trải qua bao thế kỷ, nguồndược liệu thiên nhiên đó đã là nguồn thuốc chủ yếu để bảo vệ và nâng cao sứckhỏe cho nhân dân ta.

Kế tục truyền thống tốt đẹp đócủa cha ông và thực hiện đường lối phát triển y tế của Đảng, “kết hợp y họchiện đại với y học cổ truyền của dân tộc, xây dựng nền y học Việt Nam”, nhữngnăm gần đây công tác trồng, thu hái, sử dụng thuốc nam trong các cơ sở y tế vàtrong nhân dân đã có những bước phát triển tốt, đóng góp một phần quan trọngtrong việc phòng, chữa bệnh và phòng dịch, nâng cao sức khỏe cho nhân dân.

Trường phổ thông các cấp là nơitập trung một lực lượng lớn lao động ở nhiều lứa tuổi. Các em học sinh có lònghăng say học tập và lao động, có ý thức tổ chức kỷ luật cao, thường xuyên đượcsự chỉ bảo dạy dỗ của thầy, cô giáo, gia đình và xã hội. Nếu biết tổ chức, biếthướng dẫn các em sẽ là lực lượng to lớn, có tác dụng tốt đóng góp cho phongtrào trồng, thu hái, chế biến và sử dụng thuốc nam, tạo ra nguồn dược liệu vàxây dựng khóm thuốc gia đình. Trong thực tế tại các địa phương, có nhiều trườngđã có phong trào tốt: trường phổ thông cấp II xã Nhân Hậu ( Hà Nam Ninh), trườngphổ thông cấp II xã Bình Nguyên (Thái Bình), trường phổ thông cấp II xã Bình Nguyên(Thái Bình), trường phổ thông cấp II Tân Phương (Hà Sơn Bình), v.v..

Năm 1976 Bộ Y tế và Bộ Giáo dụcđã chỉ đạo thí điểm tại trường cấp II xã Nhân hậu (Hà Nam Ninh); sau đó Bộ Y tếđã có công văn số 2390-BYT/DC ngày 05-07-1976 hướng dẫn các Sở, Ty y tế triểnkhai công tác thuốc nam trong các trường phổ thông; Bộ Giáo dục đã có công vănsố 1285-GD ngày 02-06-1976 hướng dẫn các Sở, Ty giáo dục việc phát triển côngtác thuốc nam trong trường học. Tới nay nhiều tỉnh, thành đã triển khai tốt vàđã đạt một số kết quả bước đầu như sau:

- Nhà trường đã cung cấp đượccho trạm y tế một phần dược liệu quan trọng bằng trồng trọt, thu hái và thunhặt dư phẩm làm thuốc;

- Giáo viên và học sinh tiếp thuđược những kiến thức cơ bản về phòng, chữa bệnh, biết dùng thuốc nam để chữanhững bệnh thường gặp;

- Nhà trường là lực lượng thamgia có hiệu quả vào công việc vận động trồng khóm thuốc gia đình, vận độngphong trào thể dục vệ sinh ở từng địa phương;

- Về lâu dài, từ những kiến thứcvà tập quán dùng thuốc nam tiếp thu được khi còn ngồi trên ghế nhà trường sẽ cónhiều tác dụng tốt khi các em lớn lên tham gia các công tác xã hội.

Để đẩy mạnh công tác thuốc namtrong các trường học phát triển vững chắc, đều khắp và đúng hướng, nhằm thựchiện tốt các chỉ thị, nghị quyết của Đảng và Chính phủ, liên Bộ Y tế - Giáo dụcđề ra một số phương hướng, nhiệm vụ cụ thể cho các Sở, Ty y tế và giáo dục nhưsau.

I. MỤC ĐÍCH, Ý NGHĨA

Công tác thuốc nam trong trườnghọc là một việc làm có tính chất lâu dài. Nó phục vụ cho việc thực hiện phươngchâm giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, gắn liền nhà trường với đờisống xã hội; góp phần trang bị cho giáo viên và học sinh những kiến thức cơ bảnvề y tế, sử dụng thuốc nam chữa bệnh, đồng thời góp phần đem lại một số hiệuquả kinh tế thiết thực qua việc trồng, thu hái cây thuốc. Vì vậy cần:

1. Làm cho giáo viên và học sinhthấy được truyền thống dùng cây thuốc nam của cha ông ta từ ngàn xưa, thấy đượctác dụng của cây thuốc nam trong việc phòng chống dịch bệnh và bồi dưỡng sứckhỏe. Từ đó càng nâng cao lòng tự hào, tinh thần độc lập tự chủ, yêu quý và bảovệ cây thuốc thiên nhiên.

2. Làm cho giáo viên, học sinhnắm được đặc điểm, tác dụng của một số loại cây thuốc và bài thuốc nam đơn giảnđể có thể tự cứu, tự chữa khi mắc những bệnh thường gặp.

3. Làm cho giáo viên và học sinhnhận thức được vai trò của mình trong công tác phát triển thuốc nam trongtrường học, tạo ra nguồn dược liệu cung cấp cho y tế bào chế thuốc, góp phầnxây dựng nhà trường xã hội chủ nghĩa, gắn liền nhà trường với thực tế xã hội,làm cho mối quan hệ giữa hợp tác xã, trường học và trạm y tế ngày càng pháttriển tốt đẹp. Đồng thời thông qua giáo viên và học sinh để tuyên truyền sâurộng phong trào trồng, hái, sử dụng thuốc nam, phong trào thể dục vệ sinh trongquần chúng nhân dân, làm cho từng người dân đều có ý thức trong việc phát triểnkhóm thuốc gia đình và sử dụng cây thuốc để chữa bệnh.

II. MỤC TIÊU PHẤN ĐẤU (từ nayđến năm 1980)

Công tác thuốc nam phải được coilà một trong những nội dung lao động sản xuất ở trong các trường phổ thông. Đểlàm tốt công tác này các Sở, Ty giáo dục và các trường phổ thông cần phối hợpchặt chẽ với Sở, Ty y tế trong việc xây dựng kế hoạch và hướng dẫn chỉ đạo cáctrường phổ thông các lớp phải cố gắng tận dụng đất đai để trồng cây thuốc, vàphát triển công tác thuốc nam tốt.

- 100% số vườn sinh vật của cáctrường phổ thông cần bố trí hợp lý trồng tối thiểu 35 loại cây thuốc do Bộ Y tếquy định, để phục vụ tốt cho các công tác giảng dạy sinh vật và giới thiệu câythuốc phòng chữa bệnh và chống dịch.

- Mỗi trường phổ thông cấp I vàII ngoài vườn sinh vật có vườn trồng một số loại cây thuốc thích hợp với điềukiện của địa phương, hoặc nhận gia công việc trồng cây thuốc trên đất của trạmy tế hay của hợp tác xã nhằm thu hoạch dược liệu cung cấp cho cơ sở y tế bàochế, chế biến thuốc. Dựa vào sự hướng dẫn của cơ sở y tế, nhà trường có kếhoạch sử dụng thuốc nam phòng và điều trị bệnh cho giáo viên và học sinh.

- Đối với các trường phổ thôngcấp III, ngoài việc tận dụng đất của trường có thể nhận đất của các cơ sở y tếhuyện để tổ chức trồng dược liệu cung cấp cho y tế bào chế, chế biến thuốc.

Ngoài ra trường phổ thông cáccấp có thể phát động phong trào thu nhặt các dư phẩm dùng làm thuốc như hạttáo, vỏ cam, vỏ quýt, hoặc thu hái dược liệu thiên nhiên cung cấp cho các cơ sởy tế để bào chế thuốc theo kế hoạch.

III. CHỈ ĐẠO THỰC HIỆN

Công tác thuốc nam trong trườnghọc là một việc làm mới mẻ đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa hai ngành giáo dụcvà y tế trong các khâu chỉ đạo thực hiện.

Về phía ngành y tế: cầnnhận thức rõ là có phối hợp chặt chẽ với ngành giáo dục, dựa vào lực lượng côgiáo, thầy giáo, học sinh ở các trường phổ thông thì mới có thể đưa phong tràothuốc nam, châm cứu phát triển sâu rộng trong nhân dân đặc biệt là phát triểnkhóm thuốc gia đình và bảo vệ tái sinh nguồn dược liệu thiên nhiên. Do đó ngànhy tế phải:

- Cung cấp các tài liệu chuyênmôn và hướng dẫn về kỹ thuật trồng trọt, thu hái, chế biến sơ bộ, bảo vệ táisinh nguồn dược liệu, bồi dưỡng kiến thức y học thông thường cho giáo viên vàhọc sinh;

- Cung cấp cây giống tốt để cáctrường trồng trọt đúng thời vụ, đúng kế hoạch;

- Triển khai công tác điều trasức khỏe trong nhà trường, có kế hoạch hướng dẫn sử dụng thuốc nam cho nhàtrường, tập trung vào một số bệnh mà giáo viên và học sinh thường gặp: bệnhngoài da, viêm họng, cảm sốt, đau bụng, v.v…;

- Hướng dẫn các trường bào chếmột số loại chè thuốc đơn giản: chè giải nhiệt, chè chống lạnh, chè tăng lực,v.v… để các trường có thể tự bào chế những loại thuốc đó trực tiếp phục vụ choviệc giải quyết nước uống hàng ngày;

- Cơ sở y tế phải có kế hoạch cụthể với nhà trường trồng những loại dược liệu, tiêu chuẩn chất lượng ra sao, sốlượng bao nhiêu và phải có trách nhiệm thu mua đúng chất lượng, số lượng bằngnhững hợp đồng cụ thể.

Về phía ngành giáo dục: trêncơ sở nhận thực được tầm quan trọng của công tác phát triển thuốc nam, các trườngcần coi đó là một trong những nội dung lao động sản xuất của nhà trường, triệtđể khai thác mục đích giáo dục của công tác này. Các trường có kế hoạch cụ thểtrong việc chỉ đạo thực hiện các mục tiêu đã đề ra: đưa cây thuốc nam vào vườnsinh vật, tận dụng đất đai để trồng dược liệu, thu hái dược liệu thiên nhiên, đảmbảo cung cấp các loại dược liệu đúng chất lượng, số lượng cho cơ sở y tế bàochế, chế biến thuốc theo hợp đồng giữa các trường và cơ sở y tế ở địa phương.

Phối hợp giữa y tế và giáodục: Sở, Ty y tế và Sở, Ty giáo dục cần phối hợp tổ chức lớp bồi dưỡng kỹthuật trồng, trọt, chăm sóc, thu hái và chế biến sơ bộ các loại dược liệu chogiáo viên được cử phụ trách đội trồng cây thuốc của các trường.

Các Sở, Ty y tế và Sở, Ty giáodục cần chỉ đạo sát sao các cơ sở trực thuộc trong việc thực hiện tốt các hợpđồng đã được ký kết về dược liệu.

Tùy tình hình đất đai ở địaphương, nhà trường phối hợp với cơ sở y tế vận động giáo viên và học sinh pháttriển khóm thuốc gia đình và tham gia các phong trào vệ sinh yêu nước.

Về đất đai, dụng cụ, phân bón,thuốc trừ sâu, hai bên y tế - giáo dục cần phải phối hợp chặt chẽ và có kếhoạch làm việc cụ thể để xin Ủy ban nhân dân xã và hợp tác xã cung cấp để đảmbảo việc trồng trọt và chăm sóc đúng thời vụ, đúng kế hoạch.

Nhận được thông tư này, các Sở,Ty y tế và Sở, Ty giáo dục cần phổ biến rộng rãi đến tận cơ sở và phối hợp chỉđạo thật vững chắc từng thời kỳ sáu tháng, một năm, có sơ kết, tổng kết, báocáo về Bộ chủ quản những kết quả đạt được, những thành tích của tập thể, cánhân, những mắc mớ khó khăn, những điều chưa phù hợp để hai Bộ có kếhoạch giải quyết uốn nắn kịp thời.

K.T. BỘ TRƯỞNG BỘ GIÁO DỤC
THỨ TRƯỞNG



Hồ Trúc

K.T. BỘ TRƯỞNG BỘ Y TẾ
THỨ TRƯỞNG



Bác sĩ Hoàng Đình Cầu