Thuyết cai trị là học thuyết ra đời vào thời kì tư bản chủ nghĩa cho rằng lãnh thổ quốc gia gắn liền với khả năng thực thi quyền lực trên cơ sở tuyệt đối hóa quyền lực thức tế đối với lãnh thổ.

Đại biểu của thuyết cai trị là Phơvicke, Elinec, Palienco... Nội dung của học thuyết này coi lãnh thổ quốc gia chỉ là khoảng không gian trong đó tồn tại quyền lực của nhà nước: "Lãnh thổ không phải là vật mà là phạm ví quyền lực”. Chủ quyền quốc gia đổi với lãnh thổ trong thuyết cai trị được đồng nhất với phạm vi thống trị của thế lực cập quyền trong quốc gia.

Tính phản động của học thuyết này là ở chỗ những đại diện của chúng vận dụng học thuyết nhằm mục đích hợp pháp hóa cho các cuộc chiến tranh xâm lược, thôn tính của thế lực phản động vì họ lập luâtnj rằng quyền lực được thực thi đến đâu thì đó chính là lãnh thổ quốc gia.