Nay mẹ tôi đã mất và tôi cùng vợ và các con cũng chuyển tới tỉnh khác sinh sống (tuy nhiên hộ khẩu của tôi vẫn còn ở tỉnh cũ). Khi qua đời, mẹ tôi không để lại di chúc. Theo tôi được biết trong trường hợp này tài sản sẽ được chia đều cho tôi và chị tôi, nhưng chưa biết các cháu (con tôi) được thừa kế tài sản như thế nào? Còn ngôi nhà tôi có được thừa kế không (bởi sau khi có gia đình, chị tôi ra ở riêng và tách khẩu, trong khi đó tôi vẫn còn sống chung với mẹ) và các thủ tục cũng như giấy tờ tôi cần phải hoàn thành là gì? 

Xin cảm ơn luật sư rất nhiều!

Câu hỏi được biên tập từ chuyên mục tư vấn luật dân sự của công ty Luật Minh Khuê

Bài toán chia di sản thừa kế theo pháp luật ?

Luật sư tư vấn pháp luật dân sự trực tuyến (24/7) gọi số1900 6162

Trả lời:

Xin chào bạn, trước hết cảm ơn bạn đã tin tưởng luật Minh Khuê. Về trường hợp của bạn chúng tôi xin giải đáp như sau:

Cơ sở pháp lý:

Bộ luật luật dân sự 2005

Nội dung phân tích:

Trước hết, chúng tôi xin làm rõ ý nghĩa của sổ hộ khẩu. Trước năm 1993, khi nhà nước còn duy trì chế độ đồng sở hữu được hiểu là con cái có tên trong sổ hộ khẩu cũng là chủ sở hữu ngang bằng với cha mẹ. Vậy, nếu sổ hộ khẩu nhà bạn được cấp trước năm 1993 thì di sản do mẹ bạn để lại chỉ là 1/3 giá trị nhà và đất.

Trường hợp sổ hộ khẩu nhà bạn được cấp sau năm 1993 thì việc chị gái bạn tách khẩu không làm ảnh hưởng đến việc xác định di sản thừa kế mẹ bạn để lại. Như vậy, có thể thấy ở đây, di sản mẹ bạn để lại là mảnh đất và ngôi nhà trên đó. Việc mẹ bạn mất không để lại di trúc làm phát sinh sự kiện pháp lý là thừa kế theo di trúc (Điểm a, khoản 1, điều 675 BLDS 2005)

Căn cứ điều 676 BLDS 2005 quy định về người thừa kế theo pháp luật:

Điều 676. Người thừa kế theo pháp luật  

1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột, chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.

Như vậy, áp dụng vào tình huống của bạn thì di sản mẹ bạn để lại sẽ được chia đều cho hàng thừa kế thứ nhất bao gồm bạn và chị gái của bạn (Điều 632 BLDS 2005). Trường hợp này, các con của bạn sẽ không được hưởng thừa kế.

Về ngôi nhà, nếu bạn thỏa thuận được với chị gái việc ngôi nhà do bạn bỏ tiền ra xây dựng thì ngôi nhà sẽ được chia cho bạn. Trong trường hợp bạn không thể thỏa thuận thì bạn phải chứng minh được ngôi nhà do bạn bỏ tiền và công xây dựng bằng các hóa đơn, chứng từ mua bán nguyên vật liệu hay thuê mướn nhân công, hoặc người có thể làm chứng về việc bạn đã bỏ tiền ra xây dựng ngôi nhà. Nếu bạn không chứng minh được việc đó thì tòa sẽ bác yêu cầu hưởng ngôi nhà đó của bạn.

Trên đây là toàn bộ những tư vấn của chúng tôi, hi vọng sẽ giúp ích cho bạn. Cảm ơn bạn đã chọn Luật Minh Khuê.

Trân trọng!

BỘ PHẬN TƯ VẤN LUẬT - CÔNG TY LUẬT MINH KHUÊ.