Tôi muốn hỏi với tư cách là chủ sở hữu xe ô tô thì tôi có phải bồi thường thiệt hại không? Tôi xin cảm ơn.

Trả lời:

Như anh mô tả trong trường hợp trên, chiếc xe ô tô của anh do anh A điều khiển tự dưng bị nổ lốp và va chạm với người đi đường. Sự kiện tai nạn này được hiểu là xảy ra không phải do hành vi của anh A mà do lý do khách quan gây ra. Mức dù không phải lỗi của anh hay anh A nhưng vẫn phải thực hiện việc bồi thường thiệt hại cho người bị va chạm. Vấn đề này thuộc trường hợp " Bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng".

Điều 601 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra

1. Nguồn nguy hiểm cao độ bao gồm phương tiện giao thông vận tải cơ giới, hệ thống tải điện, nhà máy công nghiệp đang hoạt động, vũ khí, chất nổ, chất cháy, chất độc, chất phóng xạ, thú dữ và các nguồn nguy hiểm cao độ khác do pháp luật quy định.
Chủ sở hữu nguồn nguy hiểm cao độ phải vận hành, sử dụng, bảo quản, trông giữ, vận chuyển nguồn nguy hiểm cao độ theo đúng quy định của pháp luật.

Theo quy định của Bộ luật dân sự, thì chiếc ô tô 4 chỗ của anh đang lưu thông trên đường được xác định là nguồn nguy hiểm cao độ. Và anh với tư cách là chủ sở hữu nguồn nguy hiểm cao độ phải có trách nhiệm vận hành, sử dụng, bảo quản, trông giữ, vận chuyển nguồn nguy hiểm cao độ.

* Về trách nhiệm bồi thường thiệt hại

3. Chủ sở hữu, người chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ phải bồi thường thiệt hại cả khi không có lỗi, trừ trường hợp sau đây:
a) Thiệt hại xảy ra hoàn toàn do lỗi cố ý của người bị thiệt hại;
b) Thiệt hại xảy ra trong trường hợp bất khả kháng hoặc tình thế cấp thiết, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Như vậy, dù không có lỗi xong anh là chủ sở hữu hay anh A là người sử dụng chiếc xe ô tô đó vẫn phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại do người bị va chạm không có lỗi gì. Trong trường hợp ở đây, cần xác định anh hay anh A có trách nhiệm bồi thường thiệt hại.

Nguyên tắc xác định bồi thường thiệt hại như sau:

- Chủ sở hữu nguồn nguy hiểm cao độ đang chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ phải bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra. Chủ sở hữu đang chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm là đang thực hiện mọi hành vi theo ý chí của mình để nắm giữ, quản lý nguồn nguy hiểm cao độ nhưng không được trái pháp luật, đạo đức xã hội; khai thác công dụng, hưởng hoa lợi, lợi tức từ nguồn nguy hiểm cao độ.
- Người được chủ sở hữu nguồn nguy hiểm cao độ giao chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ theo đúng quy định của pháp luật phải bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra, trừ trường hợp giữa chủ sở hữu và người được giao chiếm hữu, sử dụng có thỏa thuận khác không trái pháp luật, đạo đức xã hội hoặc không nhằm trốn tránh việc bồi thường.
Trong trường hợp chủ sở hữu nguồn nguy hiểm cao độ giao cho người khác chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ không theo đúng quy định của pháp luật mà gây thiệt hại, thì chủ sỡ hữu phải bồi thường thiệt hại.
- Về nguyên tắc chung chủ sở hữu, người được chủ sở hữu giao chiếm hữu, sử dụng hợp pháp nguồn nguy hiểm cao độ phải bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra cả khi không có lỗi, trừ các trường hợp sau đây:
+ Thiệt hại xảy ra là hoàn toàn do lỗi cố ý của người bị thiệt hại.
+ Thiệt hại xảy ra trong trường hợp bất khả kháng hoặc tình thế cấp thiết, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác. Cần chú ý là trong trường hợp pháp luật có quy định khác về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra trong trường hợp bất khả kháng hoặc tình thế cấp thiết thì trách nhiệm bồi thường thiệt hại được thực hiện theo quy định của văn bản quy phạm pháp luật đó.
+ Người chiếm hữu, sử dụng trái pháp luật nguồn nguy hiểm cao độ phải bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra, nếu chủ sở hữu, người được chủ sở hữu giao chiếm hữu, sử dụng hợp pháp không có lỗi trong việc để nguồn nguy hiểm cao độ bị chiếm hữu, sử dụng trái pháp luật (đã tuân thủ các quy định về bảo quản, trông giữ, vận chuyển, sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ theo đúng các quy định của pháp luật).
+ Nếu chủ sở hữu, người được chủ sở hữu giao chiếm hữu, sử dụng hợp pháp có lỗi trong việc để nguồn nguy hiểm cao độ bị chiếm hữu, sử dụng trái pháp luật (không tuân thủ hoặc tuân thủ không đầy đủ các quy định về bảo quản, trông giữ, vận chuyển, sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ theo quy định của pháp luật) thì phải liên đới cùng với người chiếm hữu, sử dụng trái pháp luật bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra.
- Nếu chủ sở hữu nguồn nguy hiểm cao độ đã giao nguồn nguy hiểm cao độ cho người khác mà gây thiệt hại thì phải xác định trong trường hợp cụ thể đó người được giao nguồn nguy hiểm cao độ có phải là người chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ hay không để xác định ai có trách nhiệm bồi thường thiệt hại.
Mặc dù anh không phải người trực tiếp sử dụng chiếc xe ô tô khi gây tai nạn nhưng do anh mặc dù biết A không có bằng lái xe theo quy định của pháp luật nên việc anh giao nguồn hiểm cao độ cho người khác không đúng theo quy định của pháp luật. Trương hợp này anh là người có lỗi trong việc quản lý nguồn nguy hiểm cao độ. VÌ vậy, theo quy định " Trong trường hợp chủ sở hữu nguồn nguy hiểm cao độ giao cho người khác chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ không theo đúng quy định của pháp luật mà gây thiệt hại, thì chủ sỡ hữu phải bồi thường thiệt hại" thì anh là người phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra.
Tóm lại, anh phải chịu trách nhiệm trong việc bồi thường thiệt hai về vật chất và thiệt hại về tinh thần ( nếu có) cho người lái xe máy đó. Ngoài ra, anh và anh A có thể thỏa thuận với nhau để cùng liên đới chịu trách nhiệm về việc bồi thường thiệt hai cho người lái xe máy bị va chạm đó.

Trên đây là toàn bộ phần tư vấn về vấn đề của anh. Nếu còn vướng mắc, chưa rõ hoặc cần hỗ trợ pháp lý khác bạn vui lòng liên hệ bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài điện thoại số: 1900 6162 để được giải đáp.

Trân trọng./.

Bộ phận tư vấn pháp luật Dân sự - Công ty luật Minh Khuê