Sau khi bà mất cô út xây dựng gia đình và đòi quyền thừa kế mảnh đất vì lý do mình ở cùng và chăm sóc bà đến khi bà mất. Cho em hỏi cô út đòi quyền như vậy có đúng không? Anh con trai của bác cả có quyền được thừa kế không?
Em xin chân thành cảm ơn!

Câu hỏi được biên tập từ chuyên mục tư vấn luật dân sự của công ty Luật Minh Khuê.

Đòi toàn bộ di sản thừa kế vì phụng dưỡng mẹ trước khi mất?

Tư vấn pháp luật dân sự trực tuyến qua tổng đài: 1900 6162

Trả lời:

Cảm ơn bạn đã tin tưởng và lựa chọn công ty Luật Minh Khuê. Về thắc mắc của bạn, chúng tôi xin được trả lời như sau:

Căn cứ pháp lý

Bộ luật dân sự 2005 

Luật hôn nhân gia đình 2014

Nội dung phân tích

Theo như thông tin bạn trình bày thì bà nội bạn sinh được 6 người con trong đó có 4 trai và 2 gái. Bác trai đầu đã mất từ năm 1990 hiện còn bác gái và anh con trai bác. Bà nội bạn ở cùng cô út (cô út không lấy chồng ) và bà nội mất năm 2011. Bà nội có mảnh đất hiện sổ đỏ đang đứng tên bà, các con của bà đã có gia đình và nhà đất ở riêng.
Bà nội bạn mất không để lại di chúc cho nên, tài sản thừa kế bà bạn sẽ được chia theo pháp luật.
Bộ luật dân sự 2005 tại điều 676 có quy định về người thừa kế theo pháp luật như sau:

"1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột, chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản."

Như vậy nếu theo luật định thì phần di sản bà bạn để lại sẽ được chia đều cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất bao gồm : ông bạn, và 6 người con.

Tuy nhiên, bác trai đầu lại mất từ năm 1990, tức là mất sau bà bạn (bà mất năm 2011). Theo Ðiều 635 Bộ luật Dân sự, người thừa kế là cá nhân phải là người còn sống vào thời điểm mở thừa kế hoặc sinh ra và còn sống sau thời điểm mở thừa kế nhưng đã thành thai trước khi người để lại di sản chết. Như vậy, nếu người con đã chết trước ông bà nội bạn thì người đó không được hưởng di sản của ông bà bạn nữa. Tuy nhiên, phần di sản mà lẽ do họ được hưởng nếu còn sống sẽ được chia theo thừa kế thế vị quy định tại Điều 677 Bộ luật Dân sựTrong trường hợp con của người để lại di sản chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì cháu được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của cháu được hưởng nếu còn sống; nếu cháu cũng chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì chắt được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của chắt được hưởng nếu còn sống.

Cho nên, phần di sản mà bác cả được hưởng sẽ được chuyển sang cho con trai bác. 

Trường hợp của bạn, quyền sử dụng đất bà bạn để lại sẽ được chia đều cho những người thừa kế thuộc hàng thừa kế thứ nhất. Nếu hàng thừa kế thứ nhất không còn ai thì mới được chia cho những hàng thừa kế sau.

Về việc cô út của bạn chăm sóc và đòi hưởng toàn bộ di sản là không có căn cứ. Theo điều 70 Luật hôn nhân gia đình 2014 có quy định về quyền và nghĩa vụ của con như sau:

"Điều 70. Quyền và nghĩa vụ của con

1. Được cha mẹ thương yêu, tôn trọng, thực hiện các quyền, lợi ích hợp pháp về nhân thân và tài sản theo quy định của pháp luật; được học tập và giáo dục; được phát triển lành mạnh về thể chất, trí tuệ và đạo đức.

2. Có bổn phận yêu quý, kính trọng, biết ơn, hiếu thảo, phụng dưỡng cha mẹ, giữ gìn danh dự, truyền thống tốt đẹp của gia đình.

3. Con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình thì có quyền sống chung với cha mẹ, được cha mẹ trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc.

Con chưa thành niên tham gia công việc gia đình phù hợp với lứa tuổi và không trái với quy định của pháp luật về bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em

4. Con đã thành niên có quyền tự do lựa chọn nghề nghiệp, nơi cư trú, học tập, nâng cao trình độ văn hóa, chuyên môn, nghiệp vụ; tham gia hoạt động chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội theo nguyện vọng và khả năng của mình. Khi sống cùng với cha mẹ, con có nghĩa vụ tham gia công việc gia đình, lao động, sản xuất, tạo thu nhập nhằm bảo đảm đời sống chung của gia đình; đóng góp thu nhập vào việc đáp ứng nhu cầu của gia đình phù hợp với khả năng của mình.

5. Được hưởng quyền về tài sản tương xứng với công sức đóng góp vào tài sản của gia đình."

Việc chăm sóc mẹ là nghĩa vụ mà con cái phải làm, việc đòi thừa kế như vậy là vi phạm đạo đức xã hội.

Trên đây là phần tư vấn của chúng tôi. Rất mong sự hợp tác cùng Quý khách hàng !

Trân trọng./.

BỘ PHẬN TƯ VẤN LUẬT - CÔNG TY LUẬT MINH KHUÊ.