Hai bên thỏa thuận về việc mua bán lô hàng 10.000 tấn phân bón Urê theo giá 450 USD/tấn FOB cảng YOKOHAMA. Theo thỏa thuận bên bán sẽ có nghĩa vụ thuê tàu mà chi phí tính vào tài khoản của bên mua. Thời gian giao hàng chậm nhất 30 ngày sau ngày hợp đồng được ký. Thư tín dụng L/C không hủy ngang.

Nhưng sau khi hàng hóa được tập kết ở cảng một thời gian, tàu hàng vẫn không đến, do vậy bên bán đề nghị bên mua kéo dài thời hạn giao hàng, bên mua không đồng ý.

lưu ý: theo thỏa thuận, nếu có tranh chấp sẽ nhờ trọng tài Việt Nam giải quyết. Nhưng vụ việc bị trung tâm trong tài quốc tế Việt Nam từ chối giải quyết, nên bên bán quyết định khởi kiện tại tòa án Việt Nam.

Hỏi: Bên bán (phía Nhật bản của công ty em) có khả năng thắng kiện hay không?

Mong công ty giúp giùm em vấn đề này

Em xin chân thành cảm ơn.

Thân chào,

Người gửi: Thảo Vy

Câu hỏi được biên tập từ chuyên mục hỏi đáp pháp luật dân sự của Công ty Luật Minh Khuê.

Tranh chấp hợp đồng

Tư vấn giải quyết tranh chấp hợp đồng gọi: 1900 6162

Trả lời:

Chào bạn! Công ty Luật Minh Khuê đã nhận được câu hỏi của bạn. Cảm ơn bạn đã quan tâm và gửi câu hỏi tới công ty. Vấn đề của bạn, công ty xin giải đáp như sau:

1. Căn cứ pháp lý:

Luật Thương mại số 36/2005/QH11 ngày 14 tháng 06 năm 2005.

Bộ luật Dân sự số 33/2005/QH11 ngày 14 tháng 06 năm 2005.

Luật Trọng tài thương mại số 54/2010/QH12 ngày 17 tháng 06 năm 2010.

2. Nội dung phân tích:

Theo thông tin mà bạn cung cấp, giữa thương nhân A (trưởng văn phòng đại diện tại Việt Nam của Fuji Trading Copany) - bên bán có ký hợp đồng với đối tác B người Việt Nam có trụ sở tại quận 3 thành phố Hồ Chí Minh (do phó giám đốc X theo giấy ủy quyền hợp pháp ngày 20 tháng 2 năm 2011) - bên mua  về việc mua bán lô hàng 10.000 tấn phân bón Urê theo giá 450 USD/tấn FOB cảng YOKOHAMA. Theo thỏa thuận bên bán sẽ có nghĩa vụ thuê tàu mà chi phí tính vào tài khoản của bên mua. Thời gian giao hàng chậm nhất 30 ngày sau ngày hợp đồng được ký. Nhưng sau khi hàng hóa được tập kết ở cảng một thời gian, tàu hàng vẫn không đến, do vậy bên bán đề nghị bên mua kéo dài thời hạn giao hàng, bên mua không đồng ý. Hai bên có thỏa thuận, nếu có tranh chấp sẽ nhờ trọng tài Việt Nam giải quyết. Nhưng vụ việc bị trung tâm trọng tài quốc tế Việt Nam từ chối giải quyết, nên bên bán quyết định khởi kiện tại tòa án Việt Nam.

Tại Điều 6 Luật Trọng tài thương mại 2010 quy định: “Trong trường hợp các bên tranh chấp đã có thoả thuận trọng tài mà một bên khởi kiện tại Toà án thì Toà án phải từ chối thụ lý, trừ trường hợp thoả thuận trọng tài vô hiệu hoặc thoả thuận trọng tài không thể thực hiện được”. Như vậy, khi thỏa thuận trọng tài không thể thực hiện hoặc thỏa thuận trọng tài vô hiệu (thỏa thuận trọng tài thuộc một trong hợp quy định tại Điều 18 Luật Trọng tài thương mại: Tranh chấp phát sinh trong các lĩnh vực không thuộc thẩm quyền của trọng tài;  người xác lập thoả thuận trọng tài không có thẩm quyền theo quy định của pháp luật; người xác lập thoả thuận trọng tài không có năng lực hành vi dân sự theo quy định của Bộ luật dân sự; hình thức của thoả thuận trọng tài không phù hợp với quy định của pháp luật; một trong các bên bị lừa dối, đe doạ, cưỡng ép trong quá trình xác lập thoả thuận trọng tài và có yêu cầu tuyên bố thoả thuận trọng tài đó là vô hiệu; thỏa thuận trọng tài vi phạm điều cấm của pháp luật) thì một trong hai bên có quyền khởi kiện tại Tòa án.

Bên A – bên bán – phía Nhật Bản đã quyết định khởi kiện ra Tòa án tại Việt Nam. Điều này là hoàn toàn đúng theo quy định của pháp luật.

Trở lại hợp đồng đã được giao kết giữa thương nhân A và đối tác B người Việt Nam. Theo thỏa thuận giữa các bên, bên bán – bên A sẽ có nghĩa vụ thuê tàu mà chi phí tính vào tài khoản của bên mua. Thời gian giao hàng chậm nhất 30 ngày sau ngày hợp đồng được ký. Nhưng sau khi hàng hóa được tập kết ở cảng một thời gian, tàu hàng vẫn không đến, do vậy bên bán đề nghị bên mua kéo dài thời hạn giao hàng, bên mua không đồng ý.

Tại Khoản 2 Điều 36 Luật Thương mại 2005 quy định: “Trường hợp bên bán có nghĩa vụ thu xếp việc chuyên chở hàng hoá thì bên bán phải ký kết các hợp đồng cần thiết để việc chuyên chở được thực hiện tới đích bằng các phương tiện chuyên chở thích hợp với hoàn cảnh cụ thể và theo các điều kiện thông thường đối với phương thức chuyên chở đó”. Bên bán có nghĩa vụ thuê tàu chở lô hàng về cho bên mua. Tuy nhiên, khi hàng hóa được tập kết ở cảng một thời gian rồi mà tàu hàng vẫn không đến. Việc tàu hàng không tới sẽ dẫn tới việc thời gian giao hàng sẽ bị chậm. Như vậy, bên bán đã không thực hiện đúng nghĩa vụ của mình. Do thông tin bạn cung cấp không nói rõ lý do vì sao tàu chở hàng không tới đúng thời gian như thỏa thuận giữa bên bán và bên chở hàng. Nếu bên chở hàng không phải vì lý do bất khả kháng mà không thể đến đúng thời điểm đã thỏa thuận với bên bán thì bên bán có thể yêu cầu bên chở hàng bồi thường việc bên chở hàng không  tới đúng hẹn.  Và trong trường hợp này, bên bán sẽ phải bồi thường thiệt hại cho bên mua. Nếu bên chở hàng do rơi vào trường hợp bất khả kháng nên không thể tới đúng theo thỏa thuận với bên mua thì trong trường hợp này, bên chở hàng sẽ được miễn trách nhiệm đối với hành vi vi phạm hợp đồng này. Trong trường hợp này bên bán có thể thỏa thuận với bên mua về việc hàng không thể giao kịp do trường hợp bất khả kháng và sẽ không phải chịu trách nhiệm về hành vi vi phạm hợp đồng này.

Khoản 1 Điều 161 Bộ luật Dân sự 2005 có quy định về sự kiện bất khả kháng như sau: “Sự kiện bất khả kháng là sự kiện xảy ra một cách khách quan không thể lường trước được và không thể khắc phục được mặc dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết và khả năng cho phép”. Sự kiện này xẩy ra chỉ sau khi ký hợp đồng, không phải do lỗi của bất kỳ bên tham gia hợp đồng nào, mà xẩy ra ngoài ý muốn và các bên không thể dự đoán trước, cũng như không thể tránh và khắc phục được, dẫn đến không thể thực hiện hoặc không thể thực hiện đúng hoặc đầy đủ nghĩa vụ, bên chịu sự cố này có thể được miễn trừ trách nhiệm của hợp đồng hoặc kéo dài thời gian thực hiện hợp đồng.

Sự kiện bất khả kháng có thể là những hiện tượng do thiên nhiên gây ra (thiên tai) như lũ lụt, hỏa hoạn, bão, động đất, sóng thần… Việc coi các hiện tượng thiên tai có thể là sự kiện bất khả kháng được áp dụng khá thống nhất trong luật pháp và thực tiễn của các nước trên thế giới.
Sự kiện bất khả kháng cũng có thể là những hiện tượng xã hội như chiến tranh, bạo loạn, đảo chính, đình công, cấm vận, thay đổi chính sách của chính phủ… Tuy nhiên cách hiểu và thừa nhận các hiện tượng xã hội là sự kiện bất khả kháng là rất đa dạng trên toàn thế giới và nhiều điểm chưa có sự thống nhất.

Ngoài ra, trong thực tiễn, các bên trong quan hệ hợp đồng còn đưa những sự kiện xẩy ra cho chính bản thân mình là sự kiện bất khả kháng như: thiếu nguyên liệu, mất điện, lỗi mạng vi tính, bên cung cấp chậm trễ giao hàng,… là sự kiện bất khả kháng để hưởng chế độ miễn trách nhiệm do sự kiện bất khả kháng. Về mặt lý luận thì các sự kiện này không đương nhiên được coi là sự kiện bất khả kháng nếu các bên không thỏa thuận.


Như vậy về mặt nguyên tắc chung, sự kiện bất khả kháng có những đặc điểm sau đây:

- Là sự kiện khách quan xẩy ra sau khi ký hợp đồng;

- Là sự kiện xẩy ra không do lỗi của các bên trong hợp đồng;

- Là sự kiện mà các bên trong hợp đồng không thể dự đoán và khống chế được.

Bạn có thể căn cứ vào những thông tin trên để xác định xem lý do mà bên vận chuyển đưa ra có phải là trường hợp bất khả kháng không.

Như vậy, nếu bên bán – bên công ty bạn chứng minh được việc bên bạn giao hàng không đúng thời hạn là do sự kiện bất khả kháng thì bên bạn sẽ không phải bồi thường. Ngược lại, nếu bên bạn không chứng minh được có sự kiện bất khả kháng xảy ra thì bên công ty bạn sẽ phải bồi thường cho bên mua.

Trên đây là thư tư vấn của chúng tôi về vấn đề của bạn. Cảm ơn bạn đã tin tưởng và lựa chọn công ty chúng tôi.

Trân trọng!

Bộ phận Luật sư Dân sự - Công ty luật Minh Khuê 

------------------------------------------------