Khi đó một số thành viên trong gia đình có ý định căn nhà mà cha mẹ tôi đang ở sau này sẽ giao cho anh thứ Sáu để bảo quản và thờ cúng ông, bà. Thời gian sau, người anh thứ Sáu này nói rằng không muốn nhận nhà,đề nghị nhận tiền bồi dưỡng từ các em cho các ngày trực (khoảng 2,3 triệu/1 tháng). Cho đến nay hơn 100 triệu. Vào năm 2012, Mẹ tôi mất. Anh thứ này tiếp tục nhận tiền bồi dưỡng cho đến nay Tuy nhiên đến hôm nay (khoảng đầu tháng 4/2015), gia đình phát hiện ra 1 tờ di chúc (chứng thực ở Phường) .Tờ di chúc này được ký vào năm 2009, không thấy có người làm chứng, chỉ có Chủ tịch Phường ký. có dấu lăn tay của cha mẹ tôi, và câu tôi đã đọc và đồng ý; chỉ có nội dung là giao cho Anh thứ Sáu mà không có điều kiện phải chăm sóc, phụng dưỡng, lo thờ cúng... Tờ di chúc này cả gia đình đều không ai biết. Cha tôi hiện nay đã lớn tuổi nên cũng không nhớ vì lúc đó mọi người đều lo cho bệnh tình của mẹ tôi. Ngày 10/4/2015, Gia đình đã tổ chức cuộc họp và người anh thứ Sáu nói rằng sẽ không nhận nhà. Khi liên hệ UBND Phường thì được thông báo không thể từ chối thừa kế do mẹ tôi đã mất. Vậy xin hỏi có cách nào hủy bỏ giấy thừa kế (anh này không nhận nhà nhưng vẫn muốn chia ca để nhận tiền bồi dưỡng). Căn nhà sẽ làm nhà từ đường thờ cúng ông bà và thừa kế theo phát luật. Xin được nhận ý kiến tư vấn từ Luật sư. Tôi xin chân thành cảm ơn.

Người gửi: L.N.L

Câu hỏi được biên tập từ chuyên mục tư vấn luật dân sự của Công ty Luật Minh Khuê.

Hủy bỏ giá trị di chúc trong trường hợp từ chối nhận di sản thừa kế ?

Luật sư tư vấn pháp luật dân sự về thừa kế tài sản trực tuyến, gọi: 1900 6162

Trả lời:

Cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi cho chúng tôi. Chúng tôi xin trả lời như sau:

Cơ sở pháp lý

Bộ luật dân sự 2005

Nội dung phân tích

Qua các tình tiết mà bạn đưa ra, chúng tôi nhận thấy: 

Trước hết, cần xem xét tính hợp pháp của di chúc. Pháp luật quy định di chúc hợp pháp phải có đủ các điều kiện quy định tại Điều 652 khoản 1 Bộ luật dân sự 2005, cụ thể như sau:

Điều 652. Di chúc hợp pháp  

1. Di chúc được coi là hợp pháp phải có đủ các điều kiện sau đây:

a) Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ hoặc cưỡng ép;

b) Nội dung di chúc không trái pháp luật, đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của pháp luật.

Di chúc mẹ bạn để lại có công chứng, chứng thực cần được đảm bảo thủ tục lập di chúc, quy định tại Điều 658 Bộ luật dân sự 2005.

Điều 657. Di chúc có công chứng hoặc chứng thực  

Người lập di chúc có thể yêu cầu công chứng hoặc chứng thực bản di chúc.

Điều 658. Thủ tục lập di chúc tại cơ quan công chứng hoặc Uỷ ban nhân dân xã, phường, thị trấn  

Việc lập di chúc tại cơ quan công chứng hoặc Uỷ ban nhân dân xã, phường, thị trấn phải tuân theo thủ tục sau đây:

1. Người lập di chúc tuyên bố nội dung của di chúc trước công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực của Uỷ ban nhân dân xã, phường, thị trấn. Công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực phải ghi chép lại nội dung mà người lập di chúc đã tuyên bố. Người lập di chúc ký hoặc điểm chỉ vào bản di chúc sau khi xác nhận bản di chúc đã được ghi chép chính xác và thể hiện đúng ý chí của mình. Công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực của Uỷ ban nhân dân xã, phường, thị trấn ký vào bản di chúc;

 2. Trong trường hợp người lập di chúc không đọc được hoặc không nghe được bản di chúc, không ký hoặc không điểm chỉ được thì phải nhờ người làm chứng và người này phải ký xác nhận trước mặt công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực của Uỷ ban nhân dân xã, phường, thị trấn. Công chứng viên, người có thẩm quyền chứng thực của Uỷ ban nhân dân xã, phường, thị trấn chứng nhận bản di chúc trước mặt người lập di chúc và người làm chứng.

Trường hợp 1: Nếu ngôi nhà là tài sản chung của bố mẹ bạn thì bố mẹ bạn đã lập di chúc chung của vợ, chồng, để định đoạt tài sản chung là ngôi nhà. Pháp luật quy định về di chúc chung của vợ, chồng như sau:

Điều 663, điều 664, điều 668 Bộ luật dân sự 2005 quy định:

Điều 663. Di chúc chung của vợ, chồng

Vợ, chồng có thể lập di chúc chung để định đoạt tài sản chung.

Điều 664. Sửa đổi, bổ sung, thay thế, huỷ bỏ di chúc chung của vợ, chồng

1. Vợ, chồng có thể sửa đổi, bổ sung, thay thế, huỷ bỏ di chúc chung bất cứ lúc nào.

2. Khi vợ hoặc chồng muốn sửa đổi, bổ sung, thay thế, huỷ bỏ di chúc chung thì phải được sự đồng ý của người kia; nếu một người đã chết thì người kia chỉ có thể sửa đổi, bổ sung di chúc liên quan đến phần tài sản của mình.

Điều 668. Hiệu lực pháp luật của di chúc chung của vợ, chồng  

Di chúc chung của vợ, chồng có hiệu lực từ thời điểm người sau cùng chết hoặc tại thời điểm vợ, chồng cùng chết.

Như vậy, mẹ bạn mất vào năm 2012, tuy nhiên bố bạn vẫn còn sống, do vậy, di chúc chung của bố mẹ bạn vẫn chưa có hiệu lực pháp luật. Điều 668 Bộ luật dân sự 2005 quy định "Di chúc chung của vợ, chồng có hiệu lực từ thời điểm người sau cùng chết hoặc tại thời điểm vợ, chồng cùng chết."

Chính vì vậy, do di chúc chung chưa có hiệu lực pháp luật nên tài sản ngôi nhà chưa được định đoạt, anh thứ Sáu của bạn có thể chờ đến thời điểm mở thừa kế để hoàn thành thủ tục từ chối nhận di sản thừa kế, khi đó di sản thừa kế được chia theo pháp luật, quy định tại điều 675 khoản 1 Bộ luật dân sự 2005.

Trường hơp 2: Ngôi nhà là tài sản riêng của mẹ bạn thì thời điểm mở thừa kế là năm 2012 (khi mẹ bạn mất). Điều 642 Bộ luật dân sự 2005 quy định về việc từ chối nhận di sản như sau:

Điều 642. Từ chối nhận di sản  

1. Người thừa kế có quyền từ chối nhận di sản, trừ trường hợp việc từ chối nhằm trốn tránh việc thực hiện nghĩa vụ tài sản của mình đối với người khác.

2. Việc từ chối nhận di sản phải được lập thành văn bản; người từ chối phải báo cho những người thừa kế khác, người được giao nhiệm vụ phân chia di sản, cơ quan công chứng hoặc Uỷ ban nhân dân xã, phường, thị trấn nơi có địa điểm mở thừa kế về việc từ chối nhận di sản.

3. Thời hạn từ chối nhận di sản là sáu tháng, kể từ ngày mở thừa kế. Sau sáu tháng kể từ ngày mở thừa kế nếu không có từ chối nhận di sản thì được coi là đồng ý nhận thừa kế.

Như vậy, trong trường hợp này, anh thứ Sáu của bạn không còn quyền từ chối nhận di sản vì đã hết thời hạn từ chối nhận di sản (sáu tháng kể từ ngày mở thừa kế). Trong cuộc họp gia đình bạn, mọi người thống nhất: "anh thứ Sáu không nhận nhà nhưng vẫn muốn chia ca để nhận tiền bồi dưỡng, căn nhà sẽ làm nhà từ đường thờ cúng ông bà và thừa kế theo phát luật"; tuy nhiên anh thứ Sáu đã mất quyền từ chối nhận di sản, nên việc gia đình bạn thống nhất có thể thực hiện theo thỏa thuận dân sự của các bên, sau khi anh thứ Sáu nhận di sản thừa kế.

Trên đây là những tư vấn của chúng tôi về vấn đề của bạn. Cảm ơn bạn đã tin tưởng và lựa chọn công ty chúng tôi.

Trân trọng./.

Bộ phận tư vấn luật - Công ty luật Minh Khuê