Năm 2009 mẹ tôi do ở xa và đau yếu nên đã nhờ ( bằng miệng ) người dì bán mảnh đất trên. Thời điểm 20/11/2009, người dì này đã tự ý bán đất không thông qua mẹ tôi và tự ý nhận tiền của người mua. Đến ngày 05/02/2010, gia đình tôi mới biết sự việc trên. Hai chị em tôi đã phản đối nhưng mẹ tôi vẫn quyết định bán mảnh đất đó. Khi bán chỉ có mẹ tôi ký các giấy tờ mua bán, hai chị em tôi không hề ký kết giấy tờ gì và mảnh đất trên đã được cấp sổ đỏ cho chủ mới. Năm 2011, mẹ tôi qua đời và không để lại di chúc, chị em tôi cũng không làm văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế . 

Vậy tôi xin hỏi : trường hợp của tôi có khởi kiện để đòi lại mảnh đất trên được không ? Và giao dịch trên đã vi phạm vào các quy định gì của pháp luật ?

Tôi xin chân thành cảm ơn !

Người gửi :

M.T

Câu hỏi được biên tập từ chuyên mục Tư vấn luật dân sự của công ty Luật Minh Khuê.

Luật sư tư vấn luật dân sự gọi 1900.1940

Trả lời :

 

Chào bạn ! Cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi đến công ty Luật Minh Khuê chúng tôi. Với thắc mắc của bạn chúng tôi cin được tư vấn như sau :

Căn cứ pháp lý :

Bộ luật dân sự 2005 

Nội dung tư vấn :

Khoản 1, điều 675, bộ luật dân sự 2005 quy định :

"1. Thừa kế theo pháp luật được áp dụng trong những trường hợp sau đây:

a) Không có di chúc;

b) Di chúc không hợp pháp;

c) Những người thừa kế theo di chúc đều chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc; cơ quan, tổ chức được hưởng thừa kế theo di chúc không còn vào thời điểm mở thừa kế;

d) Những người được chỉ định làm người thừa kế theo di chúc mà không có quyền hưởng di sản hoặc từ chối quyền nhận di sản."

Vì trước khi mất, bố bạn không để lại di chúc nên sẽ thuộc trường hợp thừa kế theo pháp luật theo điểm a, khoản 1, điều 675, bộ luật dân sự 2005 nêu trên. Do mảnh đất là tài sản chung của bố mẹ bạn nên về nguyên tắc, bố và mẹ bạn mỗi người sẽ có quyển sở hữu quyền sử dụng 1/2 mảnh đất trên. Do đó, quyền sử dụng 1/2 mảnh đất sẽ được xác định là di sản thừa kế mà bố bạn để lại. Sau khi bố bạn mất, gia đình bạn không làm văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế nên di sản mà ba bạn để lại sẽ được phân chia theo quy định tại điều 676, bộ luật dân sự 2005. Cụ thể:

" Điều 676. Người thừa kế theo pháp luật:

1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột, chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản."

Theo quy định trên thì hàng thừa kế thứ nhất gồm bạn, mẹ và chị gái bạn nên mỗi người sẽ được chia đều số di sản bố bạn để lại. Cụ thể là mỗi người sẽ được hưởng quyền sử dụng với 1/6 mảnh đất trên. Như vậy, mẹ bạn sẽ có quyền sở hữu quyền sử dụng và định đoạt với 2/3 mảnh đất . Còn 1/3 mảnh đất mà hai chị em bạn được hưởng thì mẹ bạn không có quyền bán khi không có sự đồng ý của hai chị em bạn. Mặt khác, mẹ bạn chỉ là người quản lý với 1/3 mảnh đất ba bạn để lại theo khoản 2, điều 638, bộ luật dân sự 2005 đó là " Trong trường hợp di chúc không chỉ định người quản lý di sản và những người thừa kế chưa cử được người quản lý di sản thì người đang chiếm hữu, sử dụng, quản lý di sản tiếp tục quản lý di sản đó cho đến khi những người thừa kế cử được người quản lý di sản." Khi đó, mẹ bạn sẽ có các nghĩa vụ theo khoản 2, điều 639, bộ luật dân sự 2005 :

“ 2. Người đang chiếm hữu, sử dụng, quản lý di sản quy định tại khoản 2 Điều 638 của Bộ luật này có các nghĩa vụ sau đây:

a) Bảo quản di sản; không được bán, trao đổi, tặng cho, cầm cố, thế chấp và định đoạt tài sản bằng các hình thức khác;

b) Thông báo về di sản cho những người thừa kế;

c) Bồi thường thiệt hại, nếu vi phạm nghĩa vụ của mình mà gây thiệt hại;

d) Giao lại di sản theo thoả thuận trong hợp đồng với người để lại di sản hoặc theo yêu cầu của người thừa kế.”

Do vậy, với phần di sản thừa kế mà bố bạn để lại cho 2 chị em bạn cụ thể là quyền sử dụng 1/3 mảnh đất, mẹ bạn không có quyền quyết định trong việc bán, trao đổi, tặng cho, cầm cố, thế chấp và định đoạt bằng các hình thức khác mà chỉ có quyền bán 2/3 mảnh đất mà mình có quyền định đoạt. 

Theo quy định trên việc mẹ bạn tiến hành bán toàn bộ mảnh đất là vi phạm quy định của pháp luật vì với 1/3 mảnh đất là di sản thừa kế của 2 chị em bạn, mẹ bạn không được quyền tự ý bán và với tư cách là người quản lý di sản theo khoản 2, điều 638 thì mẹ bạn cũng không có quyền quyết định trong việc bán, trao đổi, tặng cho, cầm cố, thế chấp và định đoạt bằng các hình thức khác với 1/3 mảnh đất đó. Do vậy, theo điều 128 và điều 135, bộ luật dân sự 2005, phần hợp đồng mua bán đối với 1/3 mảnh đất thuộc di sản thừa kế của hai chị em bạn sẽ bị vô hiệu và bạn hoàn toàn có quyền khởi kiện để đòi lại phần di sản mà bạn đưởng hưởng thừa kế do bố bạn để lại. Tuy nhiên, vì khi đó mẹ bạn đã bán và nhận tiền thanh toán, khi hợp đồng vô hiệu thì mẹ bạn phải có trách nhiệm trả lại tiền cho họ, họ trả lại đất. Hiện tại 2 bạn là người thừa kế của mẹ bạn thì sẽ phải thực hiện nghĩa vụ của mẹ bạn tương ứng với số tài sản mà mình đã nhận.

 

Trên đây là ý kiến tư vấn của chúng tôi về câu hỏi của quý khách hàng. Việc đưa ra ý kiến tư vấn nêu trên căn cứ vào các quy định của pháp luật và thông tin do quý khách hàng cung cấp. Mục đích đưa ra nội dung tư vấn này là để các cá nhân, tổ chức tham khảo.

Trường hợp trong nội dung tư vấn có điều gì gây nhầm lẫn, chưa rõ ràng hoặc thông tin nêu trong nội dung tư vấn khiến quý khách chưa hiểu hết vấn đề hoặc/ và có sự vướng ngại, thắc mắc, chúng tôi rất mong nhận được ý kiến phản hồi của quý khách hàng.

Mọi vướng mắc bạn vui lòng trao đổi trực tiếp với bộ phận luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài 24/7 gọi số: 1900.1940 hoặc gửi qua email: Tư vấn pháp luật dân sự miễn phí qua Email để nhận được sự tư vấn, hỗ trợ từ Luật Minh Khuê.

Rất mong nhận được sự hợp tác!         

Trân trọng./.
Bộ phận tư vấn pháp luật dân sự.