Sau giỗ đầu mẹ em thì bố em đi thêm bước nữa, giờ cũng được 13 năm (2003-2016), sau khi mẹ mất, do bố không quan tâm cũng như dì hai thì hầu như không hề để ý đến chúng em. Vấn đề em cần tư vấn của luật sư như sau: Gần đây gia đình em mới được nhận tiền để bù đất ruộng chuyển đổi cho KCN, khoảng 250 triệu, bố em không muốn chia cho em và em gái (con mẹ cả) mà dùng tiền đó để xây nhà mới, trên phần đất của bố và mẹ em cùng mua trước đây. Xin hỏi luật sư là nếu bây giờ để tránh rắc rối việc thừa kế này về sau (khi bố em yếu, bố em sinh năm 1964) em có yêu cầu bố phải chia quyền thừa kế phần di sản (của mẹ em) ngay thời điểm hiện tại được không? Còn thủ tục tố tụng dân sự ra sao?

Xin nhận được sự giải đáp của luật sư.

Em xin chân thành cảm ơn!

Câu hỏi được biên tập từ chuyên mục tư vấn luật dân sự của Công ty luật Minh Khuê.

>> Luật sư tư vấn luật dân sự trực tuyến, gọi: 1900 6162

 

Trả lời:

Chào bạn! Cảm ơn bạn đã tin tưởng và gửi câu hỏi đề nghị tư vấn luật đến Bộ phận luật sư tư vấn pháp luật của Công ty Luật Minh Khuê. Nội dung câu hỏi của bạn đã được đội ngũ luật sư của Chúng tôi nghiên cứu và tư vấn cụ thể như sau:

 

1. Cơ sở pháp lý.

Bộ luật dân sự 2005

Nghị quyết số 2/2004/NĐ-HĐTP hướng dẫn áp dụng pháp luật giải quyết các vụ án dân sự, hôn nhân, gia đình.

Bộ luật tố tụng dân sự 2004

2. Nội dung tư vấn.

Thứ nhất, căn cứ vào Khoản 1, Điều 633 và Điều 645, Bộ luật dân sự 2005:

Điều 633. Thời điểm, địa điểm mở thừa kế

1. Thời điểm mở thừa kế là thời điểm người có tài sản chết. Trong trường hợp Toà án tuyên bố một người là đã chết thì thời điểm mở thừa kế là ngày được xác định tại khoản 2 Điều 81 của Bộ luật này.

Điều 645. Thời hiệu khởi kiện về thừa kế  

Thời hiệu khởi kiện để người thừa kế yêu cầu chia di sản, xác nhận quyền thừa kế của mình hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác là mười năm, kể từ thời điểm mở thừa kế.

Thời hiệu khởi kiện để yêu cầu người thừa kế thực hiện nghĩa vụ về tài sản của người chết để lại là ba năm, kể từ thời điểm mở thừa kế.

Kể từ thời điểm mẹ bạn mất đến nay đã được 14 năm (2002-2016), vượt quá thời hiệu khởi kiện là 10 năm để bạn yêu cầu chia khối tài sản của mẹ bạn.

Vì thế, theo pháp luật hiện hành thì bạn không có quyền yêu cầu bố bạn phải chia khối di sản của mẹ bạn.

Tuy nhiên, sẽ không áp dụng thời hiệu khởi kiện về quyền thừa kế khi khối tài sản mà mẹ bạn để lại trở thành tài sản chung được quy định chi tiết tại Nghị quyết số 2/2004/NQ-HĐTP:

"2.4. Không áp dụng thời hiệu khởi kiện về quyền thừa kế

a. Trường hợp trong thời hạn mười năm, kể từ thời điểm mở thừa kế mà các đồng thừa kế không có tranh chấp về quyền thừa kế và có văn bản cùng xác nhận là đồng thừa kế hoặc sau khi kết thúc thời hạn mười năm mà các đồng thừa kế không có tranh chấp về hàng thừa kế và đều thừa nhận di sản do người chết để lại chưa chia thì di sản đó chuyển thành tài sản chung của các thừa kế. Khi có tranh chấp và yêu cầu Toà án giải quyết thì không áp dụng thời hiệu khởi kiện về quyền thừa kế, mà áp dụng các quy định của pháp luật về chia tài sản chung để giải quyết và cần phân biệt như sau:

a.1. Trường hợp có di chúc mà các đồng thừa kế không có tranh chấp và thoả thuận việc chia tài sản sẽ được thực hiện theo di chúc khi có nhu cầu chia tài sản, thì việc chia tài sản chung đó được thực hiện theo di chúc.

a.2. Trường hợp không có di chúc mà các đồng thừa kế thảo thuận về phần mỗi người được hưởng khi có nhu cầu chia tài sản, thì việc chia tài sản chung đó được thực hiện theo thoả thuận của họ.

a.3. Trường hợp không có di chúc và các đồng thừa kế không có thoả thuận về phần mỗi người được hưởng khi có nhu cầu chia tài sản, thì việc chia tài sản chung đó được thực hiện theo quy định của pháp luật về chia tài sản chung.

b. Trường hợp người chết để lại di sản cho các thừa kế nhưng các thừa kế không trực tiếp quản lý, sử dụng mà di sản đó đang do người khác chiếm hữu bất hợp pháp hoặc thuê, mượn, quản lý theo uỷ quyền... thì các thừa kế có quyền khởi kiện người khác đó để đòi lại di sản."

Theo đó, khi mẹ bạn đã mất được 14 năm mà các đồng thừa kế không có tranh chấp về hàng thừa kế và đều thừa nhận di sản do mẹ bạn để lại chưa chia thì di sản đó chuyển thành tài sản chung của các thừa kế. 

Bạn có quyền yêu cầu Tòa Án giải quyết mà không cần áp dụng thời hiệu khởi kiện về thừa kế, khi đó Tòa án sẽ áp dụng các quy định của pháp luật về chia tài sản chung. 

Cụ thể:

- Trường hợp không có di chúc mà các đồng thừa kế thỏa thuận về phần mỗi người được hưởng khi có nhu cầu chia tài sản, thì việc chia tài sản chung đó được thực hiện theo thỏa thuận của họ.

- Trường hợp không có di chúc và các đồng thừa kế không có thoả thuận về phần mỗi người được hưởng khi có nhu cầu chia tài sản, thì việc chia tài sản chung đó được thực hiện theo quy định của pháp luật về chia tài sản chung.

Thứ hai, về thủ tục tố tụng khi có tranh chấp xảy ra trong việc chia tài sản thừa kế sẽ thuộc thẩm quyền của Tòa án nơi bạn cư trú và làm việc hoặc có thể tự thỏa thuận bằng văn bản yêu cầu tòa án nơi cư trú, làm việc của nguyên đơn (điểm a, b, khoản 1, điều 35, Bộ luật tố tụng dân sự 2004)

"Điều 35. Thẩm quyền của Toà án theo lãnh thổ

1. Thẩm quyền giải quyết vụ án dân sự của Toà án theo lãnh thổ được xác định như sau:

a) Toà án nơi bị đơn cư trú, làm việc, nếu bị đơn là cá nhân hoặc nơi bị đơn có trụ sở, nếu bị đơn là cơ quan, tổ chức có thẩm quyền giải quyết theo thủ tục sơ thẩm những tranh chấp về dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động quy định tại các điều 25, 27, 29 và 31 của Bộ luật này;

b) Các đương sự có quyền tự thoả thuận với nhau bằng văn bản yêu cầu Toà án nơi cư trú, làm việc của nguyên đơn, nếu nguyên đơn là cá nhân hoặc nơi có trụ sở của nguyên đơn, nếu nguyên đơn là cơ quan, tổ chức giải quyết những tranh chấp về dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động quy định tại các điều 25, 27, 29 và 31 của Bộ luật này;"

Bạn sẽ phải làm đơn khởi kiện ra tòa án nơi mà bạn đang cư trú, làm việc hoặc tòa án nơi nguyên đơn cư trú, làm việc (nếu có thỏa thuận) qua đường bưu điện hoặc nộp trực tiếp tại Tòa án. Nội dung đơn kiện theo quy định tại Điều 164, Bộ luật tố tụng dân sự 2004:

Điều 164. Hình thức, nội dung đơn khởi kiện

1. Cá nhân, cơ quan, tổ chức khởi kiện phải làm đơn khởi kiện.

2. Đơn khởi kiện phải có các nội dung chính sau đây:

a) Ngày, tháng, năm làm đơn khởi kiện;

b) Tên Toà án nhận đơn khởi kiện;

c) Tên, địa chỉ của người khởi kiện;

d) Tên, địa chỉ của người có quyền và lợi ích được bảo vệ, nếu có;

đ) Tên, địa chỉ của người bị kiện;

e) Tên, địa chỉ của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, nếu có;

g) Những vấn đề cụ thể yêu cầu Toà án giải quyết đối với bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan;

h) Họ, tên, địa chỉ của người làm chứng, nếu có;

i) Tài liệu, chứng cứ để chứng minh cho yêu cầu khởi kiện là có căn cứ và hợp pháp;

k) Các thông tin khác mà người khởi kiện xét thấy cần thiết cho việc giải quyết vụ án;

l) Người khởi kiện là cá nhân phải ký tên hoặc điểm chỉ; nếu cơ quan, tổ chức khởi kiện thì đại diện hợp pháp của cơ quan, tổ chức đó phải ký tên và đóng dấu vào phần cuối đơn.

Nếu hồ sơ hợp lệ thì Tòa án sẽ thụ lí và thông báo cho bạn để bạn đến Toà án làm thủ tục nộp tiền tạm ứng án phí trong trường hợp bạn phải nộp tiền tạm ứng án phí. (Điều 171, Bộ luật tố tụng dân sự 2004)

Tham khảo thêm bài viết:

Chia tài sản thừa kế chung

Giám hộ khi chia chung tài sản thừa kế

Chia tài sản của bà nội theo quyền thừa kế

Trên đây là ý kiến tư vấn của chúng tôi về câu hỏi của quý khách hàng. Việc đưa ra ý kiến tư vấn nêu trên căn cứ vào các quy định của pháp luật và thông tin do quý khách hàng cung cấp. Mục đích đưa ra nội dung tư vấn này là để các cá nhân, tổ chức tham khảo.

Trường hợp trong nội dung tư vấn có điều gì gây nhầm lẫn, chưa rõ ràng hoặc thông tin nêu trong nội dung tư vấn khiến quý khách chưa hiểu hết vấn đề hoặc/ và có sự vướng ngại, thắc mắc, chúng tôi rất mong nhận được ý kiến phản hồi của quý khách hàng.

Mọi vướng mắc bạn vui lòng trao đổi trực tiếp với bộ phận luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài 24/7 gọi số: 1900 6162 hoặc gửi qua email:Tư vấn pháp luật dân sự qua EmailTư vấn pháp luật dân sự miễn phí qua Email để nhận được sự tư vấn, hỗ trợ từ Luật Minh Khuê.

Rất mong nhận được sự hợp tác!

Trân trọng./.

Bộ phận Luật sư dân sự.