Trả lời:

1. Căn cứ pháp lý:

Bộ luật dân sự năm 2015

Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017

2. Nội dung tư vấn:

Trên thực tế, tình trạng vay tiền mà không trả, hay mua hàng chịu tiền khất lần khất lượt là tình trạng vô cùng phổ biến; trong những tình huống như thế này người cho vay, bán hàng thường lựa chọn hình thức thương lượng, tìm cách tiếp cận để đòi tiền cho bằng được. Tuy nhiên không phải ai cũng thành công với phương án này, bởi lẽ chỉ với những lời đe dọa thì cũng không làm cho người vay, người mua bị khuất phục, hoặc thậm chí có những người khả năng cũng không có mà chả, nên đành "bó tay"

Khi này, họ thường tìm đến Luật sư để nhờ trợ giúp, làm sao có một cách thức nào đó để buộc người vay phải trả tiền dù không muốn; trong trường hợp như thế này biện pháp đúng đắn nhất là nên đưa sự việc ra trước cơ quan có thẩm quyền, bởi chỉ có vậy mới đủ sức răn đe, cưỡng chế đối với người đi vay.

Tùy từng vụ việc mà hướng giải quyết sẽ khác nhau, tựu chung lại thì có hai khả năng xảy ra: về dân sự và hình sự.

Thứ nhất. Về dân sự

Xuất phát từ hợp đồng dân sự: hợp đồng cho vay tiền, cho nên nếu bên vay tiền vi phạm hợp đồng: không trả tiền đúng thời hạn thì người cho vay có quyền kiện ra Tòa án để đòi tiền.

Về thủ tục, người cho vay soạn đơn khởi kiện dân sự, kèm theo hợp đồng vay tiền, chứng minh nhân dân... gửi đến Tòa án huyện nơi bị đơn (người vay tiền) cư trú để yêu cầu giải quyết.

Sau khi có bản án hoặc quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật, nguyên đơn có quyền nộp đơn yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự thực hiện việc thi hành án buộc người vay tiền phải trả tiền.

Thứ hai. Về hình sự

Hành vi vay tiền không trả có khả năng trở thành tội phạm về tội Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản nếu sau khi vay tiền người vay có một trong các hành vi sau:

1. Dùng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản đó 

2. Đến thời hạn trả lại tài sản mặc dù có điều kiện, khả năng nhưng cố tình không trả;

3. Đã sử dụng tài sản đó vào mục đích bất hợp pháp dẫn đến không có khả năng trả lại tài sản.

 Và về mặt chủ quan, người vay tiền hoàn toàn cố ý đối với việc chiếm đoạt tài sản này. Có nghĩa người vay tiền biết rõ việc không trả tiền là sai trái, biết trước hậu quả xảy ra và mong muốn hậu quả xảy ra.

Điều 175. Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản

1. Người nào thực hiện một trong những hành vi sau đây chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ 4.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 4.000.000 đồng nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt hoặc đã bị kết án về tội này hoặc về một trong các tội quy định tại các điều 168, 169, 170, 171, 172, 173, 174 và 290 của Bộ luật này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm hoặc tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại hoặc tài sản có giá trị đặc biệt về mặt tinh thần đối với người bị hại, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

a) Vay, mượn, thuê tài sản của người khác hoặc nhận được tài sản của người khác bằng các hình thức hợp đồng rồi dùng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản đó hoặc đến thời hạn trả lại tài sản mặc dù có điều kiện, khả năng nhưng cố tình không trả;

b) Vay, mượn, thuê tài sản của người khác hoặc nhận được tài sản của người khác bằng các hình thức hợp đồng và đã sử dụng tài sản đó vào mục đích bất hợp pháp dẫn đến không có khả năng trả lại tài sản.

Hành vi vay tiền cũng có thể cấu thành tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, nếu người vay cố ý có thủ đoạn gian dối, lừa gạt người cho vay để người cho vay tin tưởng và đưa tiền cho mình, sau đó chiếm đoạt luôn và không có ý định trả lại.

Bộ luật hình sự quy định về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản như sau:

Điều 174. Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản

1. Người nào bằng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

...

Đây là những cách thức mà người cho vay cần tham khảo và thực hiện để có khả năng đòi lại số tiền cho vay tốt hơn và buộc người vay phải chịu trách nhiệm trước nhà nước về hành vi của mình. 

Trân trọng!

Bộ phận tư vấn pháp luật dân sự - Công ty luật Minh KHuê