1. Căn cứ pháp lý:

- Nghị định số 110/2005/NĐ-CP quy định về quản lý hoạt động bán hàng đa cấp;

- Bộ luật dân sự năm 2005;

>> Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua điện thoại gọi:  1900.6162


2. Phân tích các quy định liên quan đến nghĩa tính vô hiệu của hợp đồng kinh doanh bán hàng đa cấp:

1. Bên B có bị ép buộc hay lừa dối trong tại thời điểm giao kết hợp đồng hay không?

2. Vào thời điểm giao kết hợp đồng bên B đã tròn 18 tuổi hay chưa (nếu sinh từ tháng 10 trở lên là chưa tròn 18 tuổi)?

Thứ nhất,  tại ĐIỀU 1 hợp đồng quy định: bên tham gia vào mạng lưới bán hàng đa cấp là công dân từ 18 tuổi trở lên và có đủ năng lực hành vi dân sự. Trường hợp bên B tham gia giao kết chưa có đầy đủ năng lực hành vi dân sự  để tham gia thực hiện ký kết hợp đồng (Điều 122 Bộ luật dân sự về điều kiện có hiệu lực của hợp đồng dân sự) khi chưa tròn 18 tuổi theo quy định của pháp luật dân sự về tuổi tham gia các giao dịch dân sự mà không có tài sản riêng hoặc không có người giám hộ thì hợp đồng được kí kết giữa các bên sẽ vô hiệu.

Thứ hai, hợp đồng bán hành đa cấp trên bị “vô hiệu do vi phạm điều cấm của pháp luật, trái đạo đức xã hội” được quy định trong Điều 127 BLDS: Điều cấm của pháp luật là những quy định của pháp luật không cho phép chủ thể thực hiện hành vi nhất định. Trong hợp đồng trên ta có thể nhận thấy công ty TM đã vi phạm pháp luật quy định không được phép thực hiện như công ty vẫn cố ý thực hiện. cụ thể: bên A có những hành vi bị cấm bán hành đa cấp được quy định tại Điều 7 nghị định 110/2005/NĐ-CP:

“Điều 7. Những hành vi bị cấm của doanh nghiệp bán hàng đa câp, Cấm doanh nghiệp bán hàng đa cấp thực hiện những hành vi sau đây:

1. Yêu cầu người muốn tham gia phải đặt cọc để được quyền tham gia mạng lưới bán hàng đa cấp.

2. Yêu cầu người muốn tham gia phải mua một số lượng hàng hoá ban đầu để được quyền tham gia mạng lưới bán hàng đa cấp.

3. Yêu cầu người muốn tham gia phải trả tiền hoặc trả bất kỳ khoản phí nào dưới hình thức khoá học, khoá đào tạo, hội thảo, hoạt động xã hội hay các hoạt động tương tự khác để được quyền tham gia mạng lưới bán hàng đa cấp, trừ tiền mua tài liệu theo quy định tại khoản 2 Điều 6 Nghị định này.

4. Không cam kết cho người tham gia trả lại hàng hoá và nhận lại khoản tiền đã chuyển cho doanh nghiệp theo quy định tại Điều 11 Nghị định này.

5. Cản trở người tham gia trả lại hàng hoá phát sinh từ việc chấm dứt hợp đồng tham gia bán hàng đa cấp.

6. Cho người tham gia nhận tiền hoa hồng, tiền thưởng, lợi ích kinh tế khác từ việc dụ dỗ người khác tham gia bán hàng đa cấp.

7. Từ chối chi trả không có lý do chính đáng các khoản hoa hồng, tiền thưởng hay các lợi ích kinh tế khác mà người tham gia có quyền hưởng.

8. Cung cấp thông tin gian dối về lợi ích của việc tham gia mạng lưới bán hàng đa cấp để dụ dỗ người khác tham gia bán hàng đa cấp.

9. Cung cấp thông tin sai lệch về tính chất, công dụng của hàng hoá để dụ dỗ người khác tham gia bán hàng đa cấp.”   

- Từ đơn đơn đặt hàng và bản hợp đồng ta có thể thấy được thực hiện cùng một ngày. Như vậy, để tham gia vào mạng lưới bán hàng đa cấp thì bên B phải mua một máy OZONE với đơn giá là 7.000.000 đồng. Như vậy, đã vi phạm khoản 2 Điều 7 Nghị định 110/2005/NĐ-CP: “2. Yêu cầu người muốn tham gia phải mua một số lượng hàng hoá ban đầu để được quyền tham gia mạng lưới bán hàng đa cấp.”

- Tại ĐIỀU IV trong hợp đồng bán hàng đa cấp: Quy định về việc mua lại hàng hóa khi chấm dứt hợp đồng. người tiêu dùng trực tiếp( mua hàng tại công ty hoặc mua qua CVKD), Công ty thực hiện chế độ trả hàng hoặc đổi hàng trong thời hạn 05 ngày kể từ ngày mua hàng. Quy định này đã vi phạm quy đinh của pháp luật cụ thể là Nghị định 110/2005 “ “Không cam kết cho người tham gia trả lại hàng hoá và nhận lại khoản tiền đã chuyển cho doanh nghiệp theo quy định tại  Điều 11 Nghị định này. Cản trở người tham gia trả lại hàng hoá phát sinh từ việc chấm dứt hợp đồng tham gia bán hàng đa cấp…”(Điều 7 NĐ110/2005). Cụ thể, công ty đã đánh lừa bên tham gia bằng cách tự tổ chức ra chương trình khuyến mại “long phụng hòa ca” để làm cơ sở tham gia hoạt động không trả hàng, đây là quy định mà TM tự đặt ra buộc khách hàng vi phạm Nghị định của Chính phủ. trong hợp đồng kí với TM có điều khoản "Mọi hàng hóa mua trong thời gian khuyến mại hoặc các chương trình mang tính kích cầu sẽ không được đổi trả...", và TM lợi dụng điều này để từ chối hoàn lại tiền cho những người hủy hợp đồng với lí do: Hợp đồng được kí trong thời điểm diễn ra chương trình khuyến mại LPHC.

Tại khoản 4 điều 11 Nghị định 110 có nội dung: Doanh nghiệp kinh doanh đa cấp chỉ không phải mua lại một số sản phẩm đã bán cho khách hàng gồm “hàng hoá khi trả lại đã hết hạn sử dụng, hàng hoá theo mùa hoặc hàng hoá dùng để khuyến mại”.

Như vậy, công ty đã có hành vi cố tình vi phạm những quy định của pháp luật => trường hợp này toàn bộ nội dung của hợp đồng bị vô hiệu.

Thứ ba,  căn cứ vào Điều 132 BLDS 2005 quy định giao dịch dân sự vô hiệu do bị lừa dối. tức là có hành vi cố ý của một bên hoặc của người thứ ba  nhằm làm cho bên kia hiểu sai lệch về chủ thể, tính chất của đối tượng hoặc nội dung của giao dịch dân sự đã được xác lập

Theo như tìm hiều của thì công ty TM đã có hành vi đánh vào tâm lý muốn kiếm được nhiều tiền của người dân đặc biệt là những người hiểu biết ít về pháp luật và hình thức bán hàng đa cấp, học sinh, sinh viên là những đối tượng mong muốn kiếm được một công việc có thêm thu nhập, nhận thức chưa đầy đủ, cuộc sống gặp khó khăn về kinh tế, tài chính với ước mơ, nguyện vọng được làm giàu. Đồng thời khi muốn tham gia để trờ thành chuyên viên bán hàng của công ty thì người tham gia bắt buộc phải mua sản phẩm của công ty (sản phẩm máy lọc nước OZONE với giá là 7 triệu đồng) người tham gia không có đủ số tiền thì lập tức được hướng dẫn mang theo “thẻ sinh viên, chứng minh thư, học bạ” và một số giấy tời khác tới công ty và sẽ có người trực tiếp dẫn đi cầm cố. Số tiền có được đó dùng để mua hàng và cũng đồng nghĩa với việc hai bên giao kết hợp đồng. Đồng thời cùng việc ký kết hợp đồng bán hàng đa cấp, phía Công ty TM sẽ giới thiệu với khách hàng một chương trình khuyến mãi cực khủng mang tên "Long Phụng Hoà Ca". Quyền lợi khách hàng được hứa hẹn khi tham dự chương trình này vô cùng hấp dẫn. Chỉ cần đưa được 6 người nữa tham gia chường trình khuyến mãi, CVKD sẽ được thưởng 500 nghìn đồng. Con số này luỹ tiến dần lên, đến khi có đủ 18 người tham gia sau thời điểm CVKD đã ký hợp đồng thì CVKD được thưởng tới 12 triệu đồng. Cũng từ chương trình “Long phụng hòa ca” của công ty này có dấu hiệu của hành vi Cung cấp thông tin gian dối về lợi ích của việc tham gia mạng lưới bán hàng đa cấp để dụ dỗ người khác tham gia bán hàng đa cấp theo quy định tại khoản 8 điều 7 Nghị định trên.

Mặt khác, ta thấy hành vi trên còn vi phạm quy định của pháp luật về hình sự. Cụ thể là có dấu hiệu lừa đảo chiếm đoạt tài sản được được quy định tại Điều 139 Bộ luật hình sự năm 1999 (Luật hình sự sửa đổi năm 2009). Công ty TM đã có những thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản của bên tham gia bán hàng đa cấp.

Như vậy, bên B tham gia bán hàng đa cấp tại công ty này có quyền hủy hợp đồng từ những thông tin thiếu chính xác, lập lờ giữa những khoản lợi mà người tham gia được nhận. Đồng thời hợp đồng sẽ bị vô hiệu vi đã vi phạm quy định của pháp luật.

Giao dịch dân sự bị coi là vô hiệu khi giao dịch đó có các điều kiện làm vô hiệu như đã nêu trên. Hậu quả pháp lý của giao dịch dân sự vô hiệu được quy định tại Điều 137 Bộ luật Dân sự 2005. Theo đó, giao dịch dân sự vô hiệu sẽ không làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự của các bên kể từ thời điểm xác lập.Các bên phải khôi phục lại tình trạng ban đầu, hoàn trả cho nhau những gì đã nhận; nếu không hoàn trả được bằng hiện vật thì phải hoàn trả bằng tiền, trừ trường hợp tài sản giao dịch, hoa lợi, lợi tức thu được bị tịch thu theo quy định của pháp luật. Bên có lỗi gây thiệt hại phải bồi thường.

Trân trọng./.

Bộ phận tư vấn pháp luật dân sự - Công ty luật Minh Khuê 

------------------------------------------------- 

THAM KHẢO VÀ DỊCH VỤ TƯ VẤN LIÊN QUAN: