Luật Báo chí quy định chưa rõ, gây nhiều cách hiểu khác nhau. Như Pháp Luật TP.HCM đã phản ánh, từ một vụ án mà TAND thị xã Buôn Hồ (Dăk Lăk) xử sơ thẩm đã đặt ra tình tiết pháp lý gây tranh cãi về việc tòa thụ lý những đơn kiện liên quan đến báo chí: Người cho rằng đương sự phải khiếu nại báo trước; người lại nói cứ việc kiện thẳng ra tòa…

 

Tổng đài luật sư trực tuyến gọi: 1900 6162.

Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua điện thoại gọi:  1900 6162

Có quyền kiện thẳng ra tòa

Qua tìm hiểu thực tế, không ít các tòa ở TP.HCM như TAND TP, TAND các quận 1, 3, 10… đều đã từng giải quyết những vụ kiện báo chí tương tự như TAND thị xã Buôn Hồ. Theo lãnh đạo các tòa này, họ thụ lý đơn khởi kiện trực tiếp của đương sự chứ không buộc đương sự phải khiếu nại đến cơ quan báo chí trước rồi mới chấp nhận thụ lý. Đây là chuyện bình thường mà lâu nay các tòa vẫn làm.

Lý giải, lãnh đạo các tòa cho biết đây là tranh chấp dân sự. Các đương sự đòi báo cải chính, xin lỗi, bồi thường danh dự, uy tín bị xâm hại… mang tính chất “bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng”. Chiếu theo pháp luật dân sự, ai thấy mình bị thiệt hại thì có quyền đòi bồi thường, tòa thấy đơn kiện có căn cứ thì thụ lý chứ không đòi đương sự phải có khiếu nại, phải có trả lời của cơ quan báo chí… hoặc những thủ tục “tiền tố tụng” như trong án hành chính. Nếu đương sự kiện báo chí mà có căn cứ, tòa không thụ lý thì mới là vi phạm tố tụng!

Luật chuyên ngành chưa rõ

Thật ra, tranh cãi xung quanh việc khi một người cho rằng báo chí viết sai, xâm hại đến lợi ích của mình thì được kiện thẳng ra tòa hay phải khiếu nại đến tờ báo đó trước từng diễn ra cách đây chín năm và đến nay vẫn chưa có hồi kết.

Năm 2000, Báo Quảng Trị đăng bài viết “Kiên quyết tấn công tội phạm”, tường thuật việc Công an thị xã Đông Hà bắt giữ ông Nguyễn Văn Đàn… Sau đó, ông Đàn kiện báo ra tòa, cho rằng ông chưa hề bị bất kỳ một bản án có hiệu lực pháp luật nào tuyên phạm tội nhưng báo nêu “kiên quyết chống tội phạm” là xúc phạm ông. Ông yêu cầu báo phải bồi thường, cải chính, xin lỗi…

Trong vụ này, Báo Quảng Trị cho rằng trước khi kiện báo, đương sự phải qua thủ tục khiếu nại báo. Lập luận của Báo Quảng Trị căn cứ vào khoản 4 Điều 9 Luật Báo chí. Theo đó, “trong trường hợp cơ quan báo chí không cải chính, xin lỗi hoặc cải chính, xin lỗi không đúng các quy định của luật này, không đăng, không phát sóng lời phát biểu của tổ chức, cá nhân thì tổ chức, cá nhân đó có quyền khiếu nại với cơ quan chủ quản báo chí, cơ quan quản lý nhà nước về báo chí hoặc khởi kiện tại tòa án”.

Lúc đó, nhiều chuyên gia pháp lý đã nhận xét quy định tại khoản 4 Điều 9 Luật Báo chí chưa rõ ràng, dẫn đến hai cách hiểu khác nhau: Nếu hiểu “trong trường hợp…, có quyền…” là trình tự, quy trình thì đương sự bắt buộc phải khiếu nại báo trước, nếu không được đáp ứng yêu cầu thì mới được kiện ra tòa. Còn hiểu “trong trường hợp…, có quyền…” là mô tả tình huống thì còn một tình huống khác: Đương sự được khởi kiện theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự nói chung, tức được khởi kiện thẳng ra tòa mà không cần qua giai đoạn khiếu nại.

Phần đông chuyên gia đồng ý với cách hiểu thứ hai. Cách hiểu này không hạn chế quyền của đương sự trong việc khởi kiện yêu cầu tòa án bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

Tuy nhiên, vấn đề này đến nay vẫn chưa được giải quyết triệt để bằng một hướng dẫn chính thức của cơ quan có thẩm quyền nên một lần nữa lại xảy ra mâu thuẫn trong cách nhìn nhận, cách hiểu một điều luật. Vì vậy theo chúng tôi, có lẽ đã đến lúc các cơ quan tố tụng trung ương nên có hướng dẫn thống nhất để khỏi phải xảy ra tranh cãi khi ngành tòa án thụ lý những vụ kiện liên quan đến báo chí như thế này.

Đồng ý trên nguyên tắc là những vụ kiện báo chí để đòi bồi thường thiệt hại uy tín, danh dự… là những vụ kiện dân sự nhưng thẩm phán Phạm Công Hùng (TAND tối cao tại TP.HCM) lại mở ra một góc nhìn mới.

Theo ông, trong trường hợp luật chuyên ngành có quy định thủ tục, trình tự khởi kiện cụ thể, rõ ràng thì tòa sẽ áp dụng luật chuyên ngành thay cho Bộ luật Tố tụng dân sự để giải quyết. Tuy nhiên, điều quan trọng là ở đây luật chuyên ngành (Luật Báo chí) lại không hề có quy định rõ ràng nên ngành tòa án vẫn áp dụng Bộ luật Tố tụng dân sự, tức tòa sẽ thụ lý đơn kiện trực tiếp của đương sự mà không bắt họ phải thông qua thủ tục khiếu nại cơ quan báo chí.

SOURCE: BÁO PHÁP LUẬT TPHCM - PHAN GIA HI

Trích dẫn từ: http://www.phapluattp.vn/