còn ông 7 và bà 4 do sống và lập gia đình ở xa nên vẫn chưa được chia phần nào. Mặt khác, một phần đất riêng mà ba mẹ đã chia trước đó thì chỉ có ông 5 là được chia (ở phần đất của cha mẹ còn sống đã ở) là 400m2 đất nông nghiệp trên tổng số 1200m2 đất, còn lại 800m2 ( Trong đó: 500m2 đất nông nghiệp và 300m2 thổ cư) nhưng ông 5 và vợ con ông chỉ dùng để ở,giữ và làm đó là nhà thờ cúng tổ tiên nhưng vẫn chưa làm giấy tách thửa (400m2 đất nông nghiệp mà cha mẹ đã chia)!. Và ông 5 có phần nuôi dưỡng cha mẹ lúc còn sống cho đến lúc cha mẹ chết. Nhưng hiện tại, khu đất này (1200m2) đang nằm trong diện quy hoạch, giải tỏa của nhà nước. Được biết, cha mẹ đẻ và các người con thuộc hàng thừa kế thứ nhất. Riêng ông 6 (chưa lập gia đình) và ông 7 chết trước cha mẹ đẻ thì các con của ông 7 sẽ được hưởng quyền thừa kế thế vị . Và tài sản được chia đều cho các dòng thừa kế (kể cả thừa kế hàng thứ nhất và thừa kế thế vị). Khi đó, các dòng thừa kế có họp lại và thương lượng với nhau nhưng vẫn chưa có câu trả lời chung. Xin hỏi:

1) Các con của ông 7 có được hưởng thừa kế theo pháp luật quy định không? . Nếu có thì phải làm những thủ tục như thế nào?

2) Cha mẹ lúc còn sống có chia đất cho các người con thì những người con đó có còn được hưởng tài sản chung mà Cha mẹ lúc chết để lại mảnh đất 1200m2 không?

3) Ông 5 có công nuôi dưỡng cha mẹ thì có được hưởng phần thừa kế tài sản chung không( chưa kể phần công ông nuôi dưỡng cha mẹ)? Mặc dù, ông 5 đã được hưởng phần đất riêng (400m2 đất nông nghiệp) do Cha mẹ đã chia cho lúc còn sống .Nếu có được hưởng thì ông 5 được hưởng những phần nào?

4) Ông 5 chưa tách 400m2 đất nông nghiệp trong tổng 1200m2 đất của cha mẹ thì nếu ông 5 có làm giấy tờ tách thửa thì ông 5 có được phép tách 400m2 đất thổ cư ( trong tổng số 1200m2 đất) không?. Bởi vì giấy tờ đất đai (1200m2) đều do ông 5 nắm giữ. Mặc dù, lúc cha mẹ còn sống chỉ chia cho ông 400m2 đất nông nghiệp. Nếu ông 5 tách 400m2 đất thổ cư thì phải cần những thủ tục gì để đính chính là cha mẹ đã chia cho ông là 400m2 nông nghiệp chứ không phải 400m2 đất thổ cư. Ông 7 đã chết, các con của ông 7 còn nhỏ chỉ có quyền được thừa kế mà cũng chưa có tiếng nói để thuyết phục các hàng thừa kế. Mặc khác, anh em ruột của ông 5 thương lượng riêng với nhau để lấy bớt phần của các con ông 7.

5) Khi thu hồi đất thì nhà nước sẽ hộ trợ phần tái định cư? Như thế, phần tái định cư đó sẽ giải quyết như thế nào cho ổn thỏa cho các hàng thừa kế?

 Xin trân trọng cám ơn!

Người gửi: N.T.K

Câu hỏi được biên tập từ chuyên mục tư vấn luật dân sự của Công ty Luật Minh Khuê

Tư vấn về đất đai trong thừa kế ?

Luật sư tư vấn pháp luật dân sự: 1900.6162

 

Trả lời:

 

Cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi về công ty luật Minh Khuê, căn cứ vào những thông tin bạn cung cấp, chúng tôi xin tư vấn như sau:

Căn cứ:

Bộ luật dân sự năm 2005

Nội dung:

Theo thông tin bạn cung cấp thì chúng tôi hiểu rằng cha, mẹ của ông/bà 2,3,4,5,6,7 chết đi mà không để lại di chúc hoặc di chúc để lại không có hiệu lực, không quyết định gì liên quan đến vấn đề bạn đang thắc mắc.

1) Các con của ông 7 có được hưởng thừa kế theo pháp luật quy định không? . Nếu có thì phải làm những thủ tục như thế nào?

Theo Điều 177 BLDS quy định: "Điều 677. Thừa kế thế vị

Trong trường hợp con của người để lại di sản chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì cháu được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của cháu được hưởng nếu còn sống; nếu cháu cũng chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì chắt được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của chắt được hưởng nếu còn sống".

Như vậy, các con của ông 7 được hưởng thừa kế theo pháp luật quy định.

Điều 681 BLDS 2005 quy định sau khi có thông báo về việc mở thừa kế hoặc di chúc được công bố, những người thừa kế có thể họp mặt để thỏa thuận về cách thức phân chia di sản. Việc phân chia di sản phải có đầy đủ những người thừa kế theo hàng và thừa kế thế vị (trường hợp thừa kế theo pháp luật). Đây là quyền của những người thừa kế. Thủ tục phân chia di sản thừa kế được pháp luật quy định khác nhau đối với từng loại di sản.

Vì di sản ở đây là quyền sử dụng đất nên những người thừa kế phải phân chia theo đúng trình tự thủ tục theo quy định: Văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế. Văn bản thừa kế phải được công chứng tại tổ chức công chứng hoặc chứng thực tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi chưa có tổ chức công chứng.

Như vậy, người thừa kế thế vị có quyền hưởng thừa kế ngang hàng với những người thuộc hàng thừa kế.

Thành phần hồ sơ khai nhận di sản thừa kế cần chuẩn bị bao gồm:

- Hồ sơ khai nhận di sản của người thừa kế:

+ Chứng minh thư nhân dân hoặc hộ chiếu của từng người (bản chính và bản sao);

+ Hộ khẩu (Bản chính và bản sao);

+ Giấy đăng ký kết hôn, giấy xác nhận hôn nhân thực tế hoặc xác nhận độc thân (bản chính và bản sao);

+ Hợp đồng ủy quyền (bản chính và bản sao), giấy ủy quyền (nếu xác lập giao dịch thông qua người đại diện);

+ Giấy khai sinh, Giấy xác nhận con nuôi; bản án, sơ yếu lý lịch, các giấy tờ khác (bản chính và bản sao) chứng minh quan hệ giữa người để lại di sản và người hưởng di sản thừa kế.

+ Giấy chứng tử của bố hoặc mẹ

- Hồ sơ pháp lý của người đề lại di sản thừa kế:

+ Giấy chứng tử (bản chính kèm bản sao) của người để lại di sản, giấy báo tử, bản án tuyên bố đã chết (bản chính kèm bản sao).

+ Giấy đăng ký kết hôn, giấy xác nhận hôn nhân thực tế hoặc xác nhận độc thân (bản chính kèm bản sao)

+ Di chúc (nếu có)

- Giấy tờ chứng minh quyền sử dụng, quyền sở hữu tài sản là di sản thừa kế:

+ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất, do UBND cấp, Giấy chứng nhận quyền sở hữu công trình trên đất, các loại giấy tờ khác về nhà ở (bản chính kèm bản sao); Giấy phép mua bán, chuyển dịch nhà cửa - hợp thức hóa do UBND quận/huyện cấp có xác nhận của Phòng thuế trước bạ và thổ trạch; Văn tự bán nhà được UBND chứng nhận (nếu có); Biên lai thu thuế nhà đất (nếu có)

+ Giấy phép xây dựng (nếu có)

+ Biên bản kiểm tra công trrình hoàn thành (nếu có)

+ Bản vẽ do cơ quan, đơn vị có thẩm quyền thực hiện, đã được UBND hoặc Phòng Tài nguyên và môi trường xác nhận kiểm tra nội nghiệp, quy hoạch (nếu có)

2) Cha mẹ lúc còn sống có chia đất cho các người con thì những người con đó có còn được hưởng tài sản chung mà Cha mẹ lúc chết để lại mảnh đất 1200m2 không?

 Ngoài chỗ đất đã chia khi còn sống, số đất còn lại trong 1200m2 đất kia được coi là di sản và được chia cho những người thừa kế.

"Điều 675. Những trường hợp thừa kế theo pháp luật

1. Thừa kế theo pháp luật được áp dụng trong những trường hợp sau đây:

a) Không có di chúc;

b) Di chúc không hợp pháp;

c) Những người thừa kế theo di chúc đều chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc; cơ quan, tổ chức được hưởng thừa kế theo di chúc không còn vào thời điểm mở thừa kế;

d) Những người được chỉ định làm người thừa kế theo di chúc mà không có quyền hưởng di sản hoặc từ chối quyền nhận di sản.

2. Thừa kế theo pháp luật cũng được áp dụng đối với các phần di sản sau đây:

a) Phần di sản không được định đoạt trong di chúc;

b) Phần di sản có liên quan đến phần của di chúc không có hiệu lực pháp luật;

c) Phần di sản có liên quan đến người được thừa kế theo di chúc nhưng họ không có quyền hưởng di sản, từ chối quyền nhận di sản, chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc; liên quan đến cơ quan, tổ chức được hưởng di sản theo di chúc, nhưng không còn vào thời điểm mở thừa kế.

Điều 676. Người thừa kế theo pháp luật  

1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột, chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản".

Như vậy, những người con đó có được hưởng tài sản chung mà Cha mẹ lúc chết để lại là phần còn lại của mảnh đất 1200m2.

3)Ông 5 có công nuôi dưỡng cha mẹ thì có được hưởng phần thừa kế tài sản chung không( chưa kể phần công ông nuôi dưỡng cha mẹ)? Mặc dù, ông 5 đã được hưởng phần đất riêng (400m2 đất nông nghiệp) do Cha mẹ đã chia cho lúc còn sống .Nếu có được hưởng thì ông 5 được hưởng những phần nào? 

Ông 5 là con, thuộc hàng thừa kế thứ nhất, ông vẫn được chia số đất cha mẹ chưa chia để lại như anh, chị của mình.

4) Ông 5 chưa tách 400m2 đất nông nghiệp trong tổng 1200m2 đất của cha mẹ thì nếu ông 5 có làm giấy tờ tách thửa thì ông 5 có được phép tách 400m2 đất thổ cư ( trong tổng số 1200m2 đất) không?. Bởi vì giấy tờ đất đai (1200m2) đều do ông 5 nắm giữ. Mặc dù, lúc cha mẹ còn sống chỉ chia cho ông 400m2 đất nông nghiệp. Nếu ông 5 tách 400m2 đất thổ cư thì phải cần những thủ tục gì để đính chính là cha mẹ đã chia cho ông là 400m2 nông nghiệp chứ không phải 400m2 đất thổ cư. Ông 7 đã chết, các con của ông 7 còn nhỏ chỉ có quyền được thừa kế mà cũng chưa có tiếng nói để thuyết phục các hàng thừa kế. Mặc khác, anh em ruột của ông 5 thương lượng riêng với nhau để lấy bớt phần của các con ông 7.

Khi cha mẹ chia đất cho ông 5 thì sẽ nói rõ là bao nhiêu đất, vị trí được ghi trong văn bản, có người làm chứng, từ đó ta có thể xác định đất mà ông được cho thuộc loại đất nào. 

Nếu cha, mẹ chưa nói cho ông 400m2 đất trong 1200m2 đất là đất nông nghiệp hay đất thổ cư, thì việc xác định sẽ do các bên thỏa thuận.

Khi đã xác định được vị trí đất sẽ xác định được loại đất theo quy hoạch, từ đó, ông 5 sẽ có quyền chuyển quyền sử dụng đất theo vị trí đất đã xác thực.

Nếu các con ông 7 còn nhỏ, để bảo vệ lợi ích của chúng thì sẽ có người đại diện, đại diện cho con ông 7 tham gia vào quan hệ dân sự, ở đây là việc phân chia di sản nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các con. 

"Điều 20. Năng lực hành vi dân sự của người chưa thành niên từ đủ sáu tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi  

1. Người từ đủ sáu tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi khi xác lập, thực hiện giao dịch dân sự phải được người đại diện theo pháp luật đồng ý, trừ giao dịch nhằm phục vụ nhu cầu sinh hoạt hàng ngày phù hợp với lứa tuổi hoặc pháp luật có quy định khác.

2. Trong trường hợp người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi có tài sản riêng bảo đảm thực hiện nghĩa vụ thì có thể tự mình xác lập, thực hiện giao dịch dân sự mà không cần phải có sự đồng ý của người đại diện theo pháp luật, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Điều 21. Người không có năng lực hành vi dân sự  

Người chưa đủ sáu tuổi không có năng lực hành vi dân sự. Giao dịch dân sự của người chưa đủ sáu tuổi phải do người đại diện theo pháp luật xác lập, thực hiện".

5) Khi thu hồi đất thì nhà nước sẽ hộ trợ phần tái định cư? Như thế, phần tái định cư đó sẽ giải quyết như thế nào cho ổn thỏa cho các hàng thừa kế? 

"Điều 676. Người thừa kế theo pháp luật  

1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột, chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản".

Như vậy, phần tái định cư sẽ được chia đều cho những người cùng hàng thừa kế và thừa kế thế vị.

Trên đây là ý kiến để tổ chức, cá nhân tham khảo, mọi thắc mắc cần giải đáp liên hệ: 1900.6162

Trân trọng./.

BỘ PHẬN TƯ VẤN LUẬT DÂN SỰ