Được khoảng 1 tháng, cô O và cô T - người cô O cho vay lại số tiền của mẹ tôi đến nhà và bảo: "Hai người tự tính với nhau đi.". Vì mẹ tôi không quen biết cô T nên chạy xuống nhà cô O, tỏ ý không chịu thì cô O trấn an mẹ tôi rằng: "Cô này cũng được lắm cô ạ, con cũng còn tiền ở chỗ nó mà, bất quá, nó không trả cho cô thì con trả cho cô, chứ cô lo gì!". Một lần nữa vì tin tưởng, mẹ tôi không nói gì thêm mà ra về. Các tháng sau đó, mẹ tôi nhận tiền lãi từ cô T, có những tháng cô T chậm trễ, mẹ tôi cho cô O hay, cô O lại chạy xe vào nhà cô T để đòi tiền. Lẽ ra sẽ không có gì cho đến tháng 3/2015, cô T do nợ nần nhiều mà bỏ trốn khỏi địa phương. Lúc này mẹ tôi xuống gặp cô O thì cô O (cũng bị cô T giựt nợ khoảng 8 chỉ vàng 24k) phủi trách nhiệm, không chịu trả tiền lại cho mẹ tôi. Do mẹ tôi có chơi 3 chân hụi chỗ cô O (đã hốt và đóng hụi chết đầy đủ), nên trước tháng hụi cuối cùng mẹ tôi có nói với cô O rằng: "Số tiền cô O vay mượn của mẹ tôi, mẹ tôi gạt sang tiền hụi chết". Vì vậy, tháng hụi cuối cùng mẹ tôi không đóng hụi cho cô O nữa.

Sau đó, cô O viết đơn gửi lên chính quyền ấp để buộc mẹ tôi phải đóng hụi và tiền lãi chậm trễ hụi. Chính quyền ấp tiếp nhận và giải quyết, buộc mẹ tôi phải trả lại tiền hụi cho cô O cộng thêm số lãi là 15.000 đồng/ngày/3 triệu (tính đến thời điểm này khoảng 2 triệu tiền lãi) mà không hề đả động gì đến số tiền cô O nợ mẹ tôi. Mẹ tôi không thống nhất nên không chịu ký vào biên bản vì cảm thấy chính quyền giải quyết chưa công bằng, cộng thêm trong buổi giải quyết, cô O lại có những lời xúc phạm đến mẹ tôi. Vậy nhờ Luật sư tư vấn giúp: Chính quyền ấp có đủ thẩm quyền giải quyết vụ việc trên không? Việc chính quyền buộc mẹ tôi phải trả lại số tiền hụi và lãi cho cô O là đúng hay sai? Mẹ tôi nên làm gì để lấy lại quyền lợi của bản thân?

Tôi rất mong sớm nhận được sự tư vấn từ Luật sư.

Tôi xin cảm ơn Luật sư!

Câu hỏi được biên tập từ chuyên mục tư vấn luật dân sự của Công ty luật Minh Khuê.

>> Luật sư tư vấn luật dân sự trực tuyến, gọi1900.6162

 

Trả lời:

Chào bạn, cảm ơn bạn đã gửi thắc mắc về cho chúng tôi, với vấn đề của bạn chúng tôi xin được tư vấn như sau:

1. Cơ sở pháp lý

Bộ luật dân sự năm 2005

Nghị định 144/2006/NĐ-CP về hụi, họ, biêu, phường (gọi chung là họ)

Bộ luật hình sự năm 1999 sửa đổi bổ sung 2009

2. Nội dung tư vấn

Theo Điều 479 Bộ luật dân sự năm 2005 có quy định về họ, hụi, biêu, phường như sau:

"1. Họ, hụi, biêu, phường (sau đây gọi chung là họ) là một hình thức giao dịch về tài sản theo tập quán trên cơ sở thoả thuận của một nhóm người tập hợp nhau lại cùng định ra số người, thời gian, số tiền hoặc tài sản khác, thể thức góp, lĩnh họ và quyền, nghĩa vụ của các thành viên.

2. Hình thức họ nhằm mục đích tương trợ trong nhân dân được thực hiện theo quy định của pháp luật.

3. Nghiêm cấm việc tổ chức họ dưới hình thức cho vay nặng lãi."

Theo quy đinh tại Nghị định 144/2006/NĐ-CP thì hụi được chia làm 2 loại là hụi không có lãi và hụi có lãi, hụi có lãi gồm có 2 loại là hụi đầu thảo và hụi hưởng hoa hồng.

- Hụi đầu thảo: Là loại hụi mà theo sự thỏa thuận giữa những người tham gia hụi, chủ hụi được lĩnh toàn bộ các phần hụi trong một kì mở hụi và không phải trả lãi cho các thành viên khác. Trong các kì mở hụi khác, thành viên trả lãi cao nhất được lĩnh hụi và phải trả lãi cho các thành viên khác.

Chủ hụi (chủ thảo) có trách nhiệm thu tiền của các thành viên khác để giao cho thành viên được lĩnh hụi và có nghĩa vụ đóng hụi chết kể từ lần khui hụi tiếp theo cho đến khi dây hụi kết thúc.

- Hụi hưởng hoa hồng: Là hụi mà theo sự thỏa thuận giữa những người tham gia hụi, chủ hụi có trách nhiệm thu phần hụi của các thành viên góp hụi để giao cho thành viên được lĩnh hụi. Thành viên được lĩnh hụi phải trả lãi cho các thành viên khác và phải trả một khoản hoa hồng cho chủ hụi. Mức hoa hồng do những người tham gia hụi thỏa thuận. Chủ hụi không phải là thành viên của dây hụi. Các thành viên đều phải bốc thăm trả lãi suất. Theo quy ước thành viên nào trả lãi cao nhất thì được lĩnh hụi, số tiền này được coi là tiền lãi của các thành viên khác.

Căn cứ Nghị định 144/2006/NĐ-CP về hụi, họ, biêu, phường (gọi chung là họ) thì chủ hụi có trách nhiệm thanh toán tiền hụi cho các hội viên đã góp hụi và một trong những nghĩa vụ của bên mượn tài sản (chủ họ) là "trả lại tài sản mượn đúng thời hạn; nếu không có thoả thuận về thời hạn trả lại tài sản thì bên mượn phải trả lại tài sản ngay sau khi mục đích mượn đã đạt được" theo khoản 3 Điều 514 BLDS 2005. Đồng nghĩa với việc chủ họ đã thu những phần họ của các thành viên nhưng không giao cho thành viên được lĩnh họ thì thành viên này có quyền yêu cầu chủ họ phải giao các phần họ đã thu được và bồi thường thiệt hại (nếu có). Ngoài ra, chủ họ phải trả lãi đối với các phần họ giao chậm theo mức lãi do các bên thỏa thuận, nếu không có thỏa thuận hoặc không thỏa thuận được thì áp dụng mức lãi suất cơ bản do Ngân hàng Nhà nước công bố tương ứng với thời gian giao chậm tại thời điểm giao các phần họ.

Trong trường hợp chủ hụi không trả tiền cho các hụi viên thì chủ hụi có thể bị khởi kiện ra tòa theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự. Điều 30, Nghị định 144 quy định các thành viên bị vi phạm có quyền yêu cầu tòa án giải quyết tranh chấp đó theo quy định của Bộ Luật Tố tụng Dân sự để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. 

Điều 31 BLDS 2005 quy định về Giải quyết tranh chấp như sau:

"Trong trường hợp có tranh chấp về họ hoặc phát sinh từ họ thì tranh chấp đó được giải quyết bằng thương lượng, hoà giải hoặc theo yêu cầu của một hoặc nhiều người tham gia họ, tranh chấp đó được giải quyết tại Toà án theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự.”.

Theo Điều 29 Nghị định số 144/2006/NĐ-CP thì đối với phần hụi giao chậm thì chủ hụi phải trả lãi cho các phần hụi giao chậm đó theo mức lãi do hai bên thỏa thuận, nếu không có thỏa thuận thì mức lãi suất áp dụng là lãi suất cơ bản do Ngân hàng nhà nước công bố tương ứng với thời gian chậm giao.

"Điều 29. Trách nhiệm của chủ họ do không giao các phần họ cho thành viên được lĩnh họ

Trong trường hợp chủ họ đã thu các phần họ của các thành viên nhưng không giao cho thành viên được lĩnh họ thì theo yêu cầu của thành viên có quyền lĩnh họ, chủ họ phải giao các phần họ đã thu được cho thành viên đó và bồi thường thiệt hại nếu có.

Chủ họ phải trả lãi đối với các phần họ giao chậm theo mức lãi do các bên thoả thuận, nếu không có thoả thuận hoặc không thoả thuận được thì áp dụng mức lãi suất cơ bản do Ngân hàng Nhà nước công bố tương ứng với thời gian giao chậm tại thời điểm giao các phần họ.”.

*Trách nhiệm của thành viên do không góp họ "1. Trong trường hợp thành viên không góp phần họ khi đến kỳ mở họ thì thành viên đó phải thanh toán đủ phần họ còn thiếu tương ứng với thời gian chưa thanh toán cho đến thời điểm kết thúc họ và bồi thường thiệt hại nếu có. 

 2. Trong trường hợp thành viên không góp phần họ, chủ họ đã góp các phần họ thay cho thành viên đó thì thành viên phải trả cho chủ họ các phần họ chậm trả và khoản lãi đối với các phần họ chậm trả. Mức lãi do các bên thoả thuận, nếu không có thoả thuận hoặc không thoả thuận được thì áp dụng mức lãi suất cơ bản do Ngân hàng Nhà nước công bố tương ứng với thời gian chậm trả tại thời điểm trả các phần họ.".

Bên cạnh đó, theo Điều 140 Bộ luật hình sự năm 1999 thì:

“1. Người nào có một trong những hành vi sau đây  chiếm đoạt tài sản của người khác có giá trị từ một triệu đồng đến dưới năm mươi triệu đồng hoặc dưới một triệu đồng nhưng gây hậu quả nghiêm trọng hoặc đã bị xử phạt hành chính về hành vi chiếm đoạt hoặc đã bị kết án về tội chiếm đoạt tài sản, chưa được xoá án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ ba tháng đến ba năm:

 a) Vay, mượn, thuê tài sản của người khác hoặc nhận được tài sản của người khác bằng các hình thức hợp đồng rồi dùng thủ đoạn gian  dối hoặc bỏ trốn để chiếm đoạt tài sản đó;

 b) Vay, mượn, thuê tài sản của người khác hoặc nhận được tài sản của người khác bằng các hình thức hợp đồng và đã sử dụng tài sản đó  vào mục đích bất hợp pháp dẫn đến không có khả năng trả lại tài sản.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ hai năm đến bảy năm:

a) Có tổ chức;

b) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn hoặc lợi dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức;

c) Dùng thủ đoạn xảo quyệt;

d) Chiếm đoạt tài sản có giá trị từ trên năm mươi triệu đồng đến dưới hai trăm triệu đồng;

đ) Tái phạm nguy hiểm;

e) Gây hậu quả nghiêm trọng. 

..."

Theo đó, nếu cơ quan điều tra thấy chủ họ có dấu hiệu trốn tránh trách nhiệm trả lại số tiền đã mượn và số tiền lĩnh họ của bạn bằng cách bỏ trốn thì bạn có thể tố cáo người đó đến cơ quan công an cấp huyện về hành vi lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản. Chủ họ có thể bị khởi tố về tội này.

Như vậy, trường hợp của bạn phát sinh tranh chấp trong hợp đồng cho vay ( chơi họ,hụi) thì chính quyền ấp có quyền giải quyết tranh chấp phát sinh trong việc chơi hụi và bằng phương thức hòa giải,nếu bạn không nộp luôn tiền hụi thì bạn có thể phải chịu một khoản tiền lãi do nộp hụi chậm.Nếu bạn không đồng ý với cách giải quyết của chính quyền ấp mà bạn có chứng cứ để chứng minh chủ hụi đó đã có hành vi lợi dụng tín nhiệm của mình( chủ hụi) để vay tiền của bạn, để bảo vệ quyền và lợi ích của mình, bạn có quyền làm đơn tố cáo người chủ hụi tới các cơ quan điều tra nơi người chủ hụi có đăng ký hộ khẩu thường trú hoặc tạm trú để được giải quyết theo quy định của pháp luật. 

Chúng ta khi tham gia chơi hụi, phải tìm hiểu kỹ tư cách của người chủ hụi trước khi giao tiền bạc vật chất cho người chủ hụi để tránh những hậu quả đáng tiếc xảy ra. 

Trên đây là ý kiến tư vấn của chúng tôi về câu hỏi của quý khách hàng. Việc đưa ra ý kiến tư vấn nêu trên căn cứ vào các quy định của pháp luật dân sự và thông tin do quý khách hàng cung cấp.Trường hợp trong nội dung tư vấn có điều gì gây nhầm lẫn, chưa rõ ràng hoặc thông tin nêu trong nội dung tư vấn khiến quý khách chưa hiểu hết vấn đề hoặc/và có sự vướng ngại, thắc mắc, chúng tôi rất mong nhận được ý kiến phản hồi của quý khách hàng. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào khác bạn có thể trực tiếp đến văn phòng của công ty chúng tôi ở địa chỉ Công ty luật Minh Khuê hoặc bạn có thể liên hệ với chúng tôi qua địa chỉ email Tư vấn pháp luật dân sự miễn phí qua Email hoặc gọi điện để được tư vấn qua tổng đài 1900.6162.

Trân trọng!

Bộ phận tư vấn pháp luật Dân sự.