Chồng của tôi đã ký hợp đồng vay vốn kinh doanh vận tải với Ngân hàng thương mại cổ phần công thương Việt Nam – Chi nhánh Nghệ An, với số tiền là 1.800.000.000 (một tỷ bốn trăm tám mươi lăm triệu đồng), số tiền đó được vay vốn bằng 4 hợp đồng vay vốn khác nhau, và 4 tài sản thế chấp khác nhau. Cá nhân tôi là người có cùng nghĩa vụ trả nợ. Cụ thể như sau:

- Ngày 1/5/2013, chúng tôi ký hợp đồng số 01/2013 để vay của Ngân hàng trên số tiền là 1.000.000.000 đồng ( Một tỷ đồng) với tài sản thế chấp là giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên của chồng tôi, diện tích 975 m2 được chính ngân hàng định giá là 2.323.000.000 đồng ( Hai tỷ, ba trăm , hai mươi ba triệu đồng). hợp đồng này được giải ngân theo quý ( 3 tháng /1 lần), thời hạn giải ngân đến tháng 5/2017. Đến nay chúng tôi đã trả nợ được 300.000.000 (ba trăm triệu đồng).

- Ngày 1/2/2014, 1/3/2014, 1/9/2014, chúng tôi ký tiếp 3 hợp đồng vay vốn với Ngân hàng mà tôi đã nói ở trên với tổng số tiền là 800.000.000 đồng( Tám trăm triệu đồng) với tài sản thế chấp là 3 chiếc xe ô tô khách huyndai đều đứng tên của chồng tôi, thời hạn giải ngân đến tháng 12/2017. Món nợ này chúng tôi phải giải ngân theo tháng. Đến nay chúng tôi đã trả nợ cho ngân hàng được 315.000.000 đồng ( Ba trăm mười lăm triêu đồng). Điều quan trọng là tất cả các hợp đồng vay vốn này  đều được ký kết trong thời gian mà chồng của tôi đang thực hiện án treo tại địa phương với tội danh vận chuyển động vật hoang dã trái phép thuộc nhóm IB. Việc thực hiện án treo của chồng tôi, ngân hàng không hề hay biết nên vẫn cho vay vốn.

- Vào ngày 16/1/2015, chồng tôi bị bắt tạm giam tại trại tạm giam Chí Hòa – thành phố Hồ Chí Minh với tội danh vận chuyển động vật hoang dã trái phép. Hiện nay đang thực hiện lệnh tạm giam thứ nhất là 4 tháng. Nhưng trong tương lai sẽ không thể chạy án được vì chồng tôi bị án chồng án.

- Tôi không có khả năng kinh doanh vì tôi đang công tác trong cơ quan nhà nước. Vì vậy tôi tuyên bố phá sản và không có khả năng trả nợ cho ngân hàng.

- Ngày 2/3/2015, gia đình tôi nhận được thông báo của Ngân Hàng nói trên yêu cầu chúng tôi giao nộp toàn bộ tài sản gồm: toàn bộ diện tích đất 975m2, ở trên đất thế chấp Ngân hàng, gia đình tôi mới xây dựng thêm một căn nhà 2.5 tầng, với tổng diện tích là 285m2, trị giá xây dựng là 2.5 tỷ đồng, nhưng căn nhà này Ngân hàng chưa định giá vào hợp đồng thế chấp tài sản, đồng thời trên đất này còn có một căn nhà cấp 4 mà tôi không biết giá trị của căn nhà là bao nhiêu tiền, tất cả đều thuộc giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng tên chồng của tôi, bàn giao cho ngân hàng 03 chiếc xe ô tô cũng đứng tên chồng của tôi ( là những tài sản đã thế chấp cho ngân hàng).

- Giá trị thực tế toàn bộ diện tích đất và nhà ở trên đất của tôi là khoảng 6 tỷ ở thời điểm hiện tại, chưa tính đến 3 chiếc xe ô tô của chồng tôi nữa.

- Khi tôi đến làm việc với lãnh đạo Ngân hàng thì được bà phó giám đốc trả lời với tôi là: ‘gia đình cứ bàn giao tài sản cho ngân hàng, để ngân hàng khoanh nợ, và từ đây gia đình tôi không phải trả lãi suất hàng tháng đối với các khoản vay nữa,  đồng thời hai bên phối hợp để bán tài sản, tránh việc kiện tụng ra tòa án, tránh mất phí  phát sinh đều đánh trên giá trị của tài sản thế chấp”. Ngân nói là cam đoan không lừa dối khách hàng nhưng chỉ nói bằng miệng chứ không có văn bản chính thức. Và Ngân hàng cứ thường xuyên đốc thúc gia đình tôi giao nộp toàn bộ tài sản nói trên cho Ngân hàng. Hạn giao là 31/3/2015, nhưng hôm nay lại thông báo cho tôi là hạn nộp vào Ngày 20/3/2015.

Bản thân tôi là người không hiểu luật nên xin công ty luật Minh Khuê tư vấn cho tôi làm thế nào là tốt nhất. Xin quý công ty tư vấn giúp tôi những vấn đề  như sau:

1. Tôi có nên bàn giao tài sản này cho ngân hàng để không phải trả lãi suất hàng tháng không ? Vì toàn bộ tài sản đều đứng tên của chồng tôi mà chồng tôi thì đang bị tạm giam không có đủ tư cách pháp nhân để bán, bàn giao hay giải quyết bất cứ vấn đề gì.

- Khi bàn giao rồi tôi có quyền bán tài sản nữa không?

- Ngân hàng sẽ có quyền gì đối với tài sản của gia đình tôi ?

2. Ngân hàng nói với tôi như vậy có đúng theo trình tự giải quyết của pháp luật không? Vì tôi muốn giữ tài sản lại để tôi bán thì tài sản của tôi mới có giá trị, chứ để Ngân hàng bán thì toàn  bộ tài sản của tôi sẽ không còn là bao nhiêu trong khi số nợ ngân hàng thì không nhiều.

(Tôi xem lại hợp đồng tín dụng, hợp đồng thế chấp tài sản mà vợ chồng tôi ký với Ngân hàng thì nếu không trả được nợ ngân hàng có quyền xử lý tài sản hoặc nhờ cơ quan khác xử lý tài sản.)

1. Ngân hàng có quyền thu toàn bộ tài sản của gia đình tôi không?

2. Tôi có thể kéo dài thời gian bán tài sản được bao lâu ? Vì là đất nhà nên khó bán hơn các loại hàng hóa khác.

- Tôi kính xin quý công ty tư vấn cho tôi một lối thoát để có thể giữ tài sản bán. Hiện nay cả 03 chiếc oto mà chồng tôi thế chấp ngân hàng đều không có ở nhà, bản thân tôi cũng không hay biết nó nằm ở đâu nên cũng không có cơ sở để trả lời hay bàn giao xe cho Ngân hàng. Chỉ còn lại đất và nhà. Tôi cũng muốn bán toàn bộ đất và nhà để trả nợ cho Ngân Hàng và cũng để lấy tiền chạy án cho chồng trong thành phố Hồ Chí Minh.

- Tôi phải làm như thế nào?  xin cho tôi một tư vấn phù hợp để có thể cứu lấy sản nghiệp của cả gia đình tôi và còn có tiền để thuê luật sư bào chữa cho chồng. Vì bản thân tôi là công chức nhà nước lương cũng chỉ đủ nuôi con không có dư giả.

Xin chân thành cảm ơn Qúy công ty./.

Người hỏi: T.L

Câu hỏi được biên tập từchuyên mục Tư vấn luật dân sự của Công ty Luật Minh Khuê.

Tư vấn về việc thế chấp tài sản tại ngân hàng để vay tiền ?

Luật sư tư vấn pháp luật dân sự gọi: 1900 6162

Trả lời:

Kính chào bạn, rất hân hạnh được trả lời câu hỏi của bạn.

Theo như thông tin bạn cung cấp, vấn đề của bạn chúng tôi hiểu như sau:

- Đối với hợp đồng vay thứ nhất, ngày 1/5/2013, chồng bạn vay của Ngân hàng 1.000.000.000 đồng, thời hạn trả nợ cho ngân hàng là đến tháng 5/2017, hiện nay gia đình bạn đã trả được 300.000.000 đồng.

- Đối với hợp đồng vay thứ hai, ba, bốn, ngày 1/2/2014, 1/3/2014, 1/9/2014, chồng bạn vay của Ngân hàng 800.000.000 đồng, thời hạn trả nợ cho ngân hàng là đến 12/2017, hiện nay gia đình bạn đã trả được 315.000.000 đồng.

Đến đầu năm 2015, bạn tuyên bố phá sản và không trả được nợ cho ngân hàng. Ngày 02/3/2015 bạn nhận được thông báo từ ngân hàng yêu cầu gia đình bạn bàn giao toàn bộ tài sản thế chấp.

Vấn đề của bạn, theo quan điểm của chúng tôi, nên giải quyết theo hướng sau:

- Thứ nhất, về vấn đề có nên bàn giao tài sản thế chấp cho ngân hàng hay không? 

Theo quy định của pháp luật về thế chấp tài sản, nếu đến hạn thực hiện nghĩa vụ trả nợ ghi trong hợp đồng, bên có nghĩa vụ không thực hiện được nghĩa vụ trả nợ của mình thì bên nhận thế chấp - tức ngân hàng, được quyền xử lý tài sản thế chấp theo hình thức mà các bên đã thỏa thuận hoặc bán đấu giá tài sản thế chấp. Trong trường hợp của bạn, chưa đến hạn trả nợ, nhưng vì bạn tuyên bố phá sản nên ngân hàng nhằm bảo vệ quyền lợi của họ một cách tối đa đã yêu cầu gia đình bạn bàn giao tài sản thế chấp. Theo quy định của pháp luật, bên ngân hàng chưa có quyền yêu cầu gia đình bạn bàn giao tài sản thế chấp để tiến hành xử lý tài sản thế chấp, đồng nghĩa với việc gia đình bạn không có nghĩa vụ phải bàn giao tài sản thế chấp khi chưa đến hạn thực hiện nghĩa vụ trả nợ. Đó là quy định của pháp luật, tuy nhiên bạn cũng nên biết rằng, trong thời gian thế chấp tài sản, bên thế chấp - tức gia đình bạn, cũng không được quyền bán tài sản tài sản thế chấp, trừ trường hợp tài sản thế chấp là hàng hóa luân chuyển trong quá trình kinh doanh, gia đình bạn sẽ không thể bán các tài sản đã đưa vào thế chấp.

Về việc bên ngân hàng có nói với gia đình bạn trong thông báo về việc yêu cầu bàn giao tài sản thế chấp là gia đình bạn sẽ không phải trả lãi suất hàng tháng kể từ khi gia đình bạn bàn giao tài sản thế chấp, nhưng chỉ mới tồn tại dưới lời nói của ngân hàng mà không có cam kết hay văn bản, do đó, việc ngân hàng có "lật lọng" với bạn hay không là vấn đề rất khó nói trước.

Do đó, theo chúng tôi, nếu như gia đình bạn hiện tại không có nguồn thu nào từ những tài sản đã đưa vào thế chấp thì có thể tiến hành bàn giao tài sản thế chấp cho ngân hàng để tiến hành xử lý tài sản thế chấp nhằm bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trả nợ. Tuy nhiên, gia đình bạn nên thỏa thuận rõ ràng bằng văn bản với bên ngân hàng về việc gia đình bạn có phải trả lãi suất hàng tháng kể từ khi bàn giao tài sản thế chấp hay không. Đây là vấn đề liên quan đến quyền lợi của gia đình bạn. 

- Thứ hai, khi bạn đã bàn giao tài sản thế chấp cho ngân hàng thì bạn không còn quyền định đoạt đối với những tài sản thế chấp đó nữa, như đã nói ở trên. Việc bàn giao tài sản thế chấp cho bên nhận thế chấp tức là đã đưa tài sản thế chấp vào giai đoạn xử lý tài sản bảo đảm nhằm thực hiện nghĩa vụ. Lúc này bên ngân hàng là bên nhận thế chấp tài sản sẽ có quyền xử lý tài sản thế chấp. Theo thỏa thuận trong hợp đồng vay giữa gia đình bạn với ngân hàng cũng như theo quy định của pháp luật việc xử lý tài sản thế chấp sẽ do các bên thỏa thuận với nhau, nếu không có thỏa thuận thì tài sản được đem ra bán đấu giá. 

Theo như thông tin bạn cung cấp thì giá trị khối tài sản thế chấp của gia đình bạn lớn gấp nhiều lần giá trị khoản vay. Khi ngân hàng thực hiện xử lý tài sản bảo đảm, ngân hàng sẽ lấy lại số tiền gốc và tiền lãi mà gia đình bạn chưa thanh toán, số tiền thừa sau khi đã bảo đảm thực hiện nghĩa vụ sẽ được trả lại cho gia đình bạn. 

Nếu như gia đình bạn cảm thấy không yên tâm với việc định giá tài sản thế chấp thì có thể đề nghị được tham gia quá trình xử lý tài sản thế chấp. 

- Thứ ba, nói về việc ngân hàng làm có đúng theo trình tự pháp luật quy định không? Hợp đồng vay của gia đình bạn với ngân hàng chưa đến hạn phải thực hiện nghĩa vụ trả nợ mà ngân hàng đã yêu cầu gia đình bạn bàn giao tài sản thế chấp là không đúng quy định của pháp luật. Tuy nhiên, vấn đề này pháp luật cũng không khắt khe bởi nó không gây ra thiệt hại cho bên nào cả, đồng thời cũng không vi phạm các điều cấm của pháp luật về thế chấp tài sản. 

Vấn đề thế chấp tài sản bạn có thể tham khảo thêm trong quy định của Bộ luật dân sự năm 2005.

Trân trọng./.

Bộ phận tư vấn luật dân sự