Bà H ngần ngại việc chị L là bạn nhưng chiếc ô tô lại là tài sản có giá trị lớn của bà. Hiểu được thái độ của bà H, chị L thỏa thuận rằng, chị sẽ để lại chiếc nhẫn kim cương chị đang có (giá trị là gần 2,5 tỷ đồng) cho bà H với ý định đặt cược để làm tin, và mong muốn rằng khi chị đi du lịch về chị sẽ trả tiền thuê chiếc xe, đồng thời nhận lại chiếc nhẫn đó từ bà H. Sau khi thỏa thuận hai bên có làm hợp đồng thuê xe và kèm theo biện pháp ký cược chiếc nhẫn, bà H có giao xe cho chị L và chị L cũng đã giao lại chiếc nhẫn kim cương của mình cho bà H. Ngày 10.2.2012, sau chuyến du lịch của gia đình, chị L có mang xe đến trả cho bà H thì bà H không có nhà. Chị lại đánh xe về sau khi liên lạc và nhận được sự đồng ý của bà H kéo dài thêm hai ngày nữa do bà có việc gia đình chưa thể về được. Ngày 12.2.2012, chị L lại tiếp tục liên lạc với bà H với mục đích hẹn gặp để trả xe, tiền thuê xe cho bà nhưng không liên lạc được.

Chị L có đến nhà nhưng cũng không gặp được. Nhiều lần sau đó không gặp được, chị L phát hiện ra là bà H không muốn gặp cũng như không muốn nhận lại chiếc xe của mình mà thay vào đó bà muốn giữ lại chiếc nhẫn kim cương của chị. Ngày 12.5.2012, bất ngờ chị L gặp lại bà H tại một cửa hàng. Sau khi trao đổi qua lại, chị L mới biết được bà H đã bán chiếc nhẫn kim cương của chị với giá 2,3 tỷ đồng cho người khác và ngỏ ý muốn sang tên chiếc xe Audi cho mình nhưng không hoàn lại giá trị chênh lệch. Về phần mình, chị L không chấp nhận, phần vì đó là kỷ niệm của chồng chị, phần vì giá trị của chiếc nhẫn lại lớn hơn chiếc ô tô của bà H nên chị yêu cầu được trả lại xe và nhận lại chiếc nhẫn đó.

Xin hỏi: Có những hợp đồng nào trong tình huống trên, hợp đồng nào vô hiệu không? Giải quyết tranh chấp trên theo quy định pháp luật.

Câu hỏi được biên tập từ chuyên mục Tư vấn pháp luật dân sự của Công ty Luật Minh Khuê.

>> Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua điện thoại gọi:  1900.6162

 

Trả lời:

Kính chào bạn! Cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi tới thư mục tư vấn của chúng tôi. Chúng tôi xin giải đáp thắc mắc của bạn như sau: 

1. Cơ sở pháp lý:

Luật dân sự 2005

Nghị định 163/2006/NĐ-CP về giao dịch bảo đảm.

2. Nội dung tư vấn

Theo luật dân sự 2005. Theo thông tin bạn đã cung cấp xác định trong trường hợp này có hai hợp hợp đồng chính đó là hợp đồng thuê tài sản của chị L với bà H, và hợp đồng bán tài sản của bà H.

Thứ nhất hợp đồng thuê tài sản của chị L với và H.

Hợp đồng này có kèm theo biện pháp bảo đảm là biện pháp kí cược, cả hai đều được giao dịch bằng miệng và không có văn bản thỏa thuận. Căn cứ theo Điều 401 LDS do hợp đồng thuê tài sản pháp luật không có quy định nào bắt buộc về hình thức nên giao dịch bằng miện này của chị L với bà H hoàn toàn có hiệu lực pháp luật và không bị vô hiệu, kèm theo đó biện pháp bảo đảm kí cược cũng phát sinh hiệu lực.

"Điều 401. Hình thức hợp đồng dân sự

1. Hợp đồng dân sự có thể được giao kết bằng lời nói, bằng văn bản hoặc bằng hành vi cụ thể, khi pháp luật không quy định loại hợp đồng đó phải được giao kết bằng một hình thức nhất định.

2. Trong trường hợp pháp luật có quy định hợp đồng phải được thể hiện bằng văn bản có công chứng hoặc chứng thực, phải đăng ký hoặc xin phép thì phải tuân theo các quy định đó.

Hợp đồng không bị vô hiệu trong trường hợp có vi phạm về hình thức, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác."

Thứ hai hợp đồng bán tài sản là chiếc nhẫn kim cương của bà H.

Trước hết nói về quyền của bà H đối với chiếc nhẫn kim cương này, căn cứ điều 359 LDS quy định về ký cược

"Điều 359. Ký cược

1. Ký cược là việc bên thuê tài sản là động sản giao cho bên cho thuê một khoản tiền hoặc kim khí quí, đá quí hoặc vật có giá trị khác (sau đây gọi là tài sản ký cược) trong một thời hạn để bảo đảm việc trả lại tài sản thuê.

2. Trong trường hợp tài sản thuê được trả lại thì bên thuê được nhận lại tài sản ký cược sau khi trừ tiền thuê; nếu bên thuê không trả lại tài sản thuê thì bên cho thuê có quyền đòi lại tài sản thuê; nếu tài sản thuê không còn để trả lại thì tài sản ký cược thuộc về bên cho thuê."

Căn cứ điều 32 nghị định 163/2006/NĐ-CP

"Điều 32. Nghĩa vụ của bên nhận đặt cọc, bên nhận ký cược

1. Bảo quản, giữ gìn tài sản đặt cọc, tài sản ký cược; không được khai thác, sử dụng tài sản đó, trừ trường hợp các bên có thoả thuận khác.

2. Không được xác lập giao dịch đối với tài sản đặt cọc, tài sản ký cược, trừ trường hợp bên đặt cọc, bên ký cược đồng ý."

Theo đó bà H chỉ tạm thời có quyền chiếm hữu đối với chiếc nhẫn kim cương này mà không có quyền định đoạt đối với chiếc nhẫn đó do chưa hoàn toàn thuộc quyền sở hữu của bà và không được xác lập bất cứ giao dịch nào đối với tài sản ký trong khi chị L không đồng ý, bà H có nghĩa vụ phải trả lại chiếc nhẫn khi chị L trả lại tài sản đã thuê là chiếc xe ô tô cho bà H. Như vậy bà không được quyền bán chiếc nhẫn trong thời hạn hợp đồng thuê tài sản chưa hết hiệu lực. 

Căn cứ theo Điều 410 và 132 BLDS

"Điều 410. Hợp đồng dân sự vô hiệu   

1. Các quy định về giao dịch dân sự vô hiệu từ Điều 127 đến Điều 138 của Bộ luật này cũng được áp dụng đối với hợp đồng vô hiệu.

2. Sự vô hiệu của hợp đồng chính làm chấm dứt hợp đồng phụ, trừ trường hợp các bên có thoả thuận hợp đồng phụ được thay thế hợp đồng chính. Quy định này không áp dụng đối với các biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự.

3. Sự vô hiệu của hợp đồng phụ không làm chấm dứt hợp đồng chính, trừ trường hợp các bên thoả thuận hợp đồng phụ là một phần không thể tách rời của hợp đồng chính."

"Điều 132. Giao dịch dân sự vô hiệu do bị lừa dối, đe dọa  

Khi một bên tham gia giao dịch dân sự do bị lừa dối hoặc bị đe dọa thì có quyền yêu cầu Toà án tuyên bố giao dịch dân sự đó là vô hiệu.

Lừa dối trong giao dịch là hành vi cố ý của một bên hoặc của người thứ ba nhằm làm cho bên kia hiểu sai lệch về chủ thể, tính chất của đối tượng hoặc nội dung của giao dịch dân sự nên đã xác lập giao dịch đó.

Đe dọa trong giao dịch là hành vi cố ý của một bên hoặc người thứ ba làm cho bên kia buộc phải thực hiện giao dịch nhằm tránh thiệt hại về tính mạng, sức khoẻ, danh dự, uy tín, nhân phẩm, tài sản của mình hoặc của cha, mẹ, vợ, chồng, con của mình."

Việc bà H đem bán chiếc nhẫn không thuộc quyền sở hữu của mình cho người khác là hành vi cố ý lừa dối bởi lẽ bà hoàn toàn chưa có quyền bán chiếc nhẫn đó. Như vậy theo Điều 132 LDS hợp đồng bán tài sản này vô hiệu.

Về vấn đề giải quyết tranh chấp trong trường hợp trên.

Để có thể đòi lại chiếc nhẫn kim cương cho mình chị L hoàn toàn có thể làm đơn khởi kiện bà H yêu cầu thực hiện nghĩa vụ hợp đồng thuê tài sản cho mình ra tòa án có thẩm quyền khi hợp đồng thuê tài sản đã chấm dứt, có kèm theo biện pháp kí cược mà bên cho thuê không hoàn trả lại tài sản kí cược theo khoản 2 Điều 359 đã trích dẫn ở trên. Về vấn đề bà H đã bán chiếc nhẫn là tài sản kí cược đó đi, tòa án sẽ tuyên giao dịch dân sự vô hiệu đối với hợp đồng mua bán đó theo đó bên mua sẽ hoàn trả lại chiếc nhẫn và bà H sẽ hoàn trả lại tiền căn cứ theo Điều 137 LDS. Lúc này chị L hoàn toàn có thể yêu cầu lấy lại chiếc nhẫn thuộc quyền sở hữu của mình.

"Điều 137. Hậu quả pháp lý của giao dịch dân sự vô hiệu  

1. Giao dịch dân sự vô hiệu không làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự của các bên kể từ thời điểm xác lập.

2. Khi giao dịch dân sự vô hiệu thì các bên khôi phục lại tình trạng ban đầu, hoàn trả cho nhau những gì đã nhận; nếu không hoàn trả được bằng hiện vật thì phải hoàn trả bằng tiền, trừ trường hợp tài sản giao dịch, hoa lợi, lợi tức thu được bị tịch thu theo quy định của pháp luật. Bên có lỗi gây thiệt hại phải bồi thường."

Trên đây là ý kiến tư vấn của chúng tôi về câu hỏi của quý khách hàng. Việc đưa ra ý kiến tư vấn nêu trên căn cứ vào các quy định của pháp luật và thông tin do quý khách hàng cung cấp. Mục đích đưa ra nội dung tư vấn này là để các cá nhân, tổ chức tham khảo.

Trường hợp trong nội dung tư vấn có điều gì gây nhầm lẫn, chưa rõ ràng hoặc thông tin nêu trong nội dung tư vấn khiến quý khách chưa hiểu hết vấn đề hoặc/ và có sự vướng ngại, thắc mắc, chúng tôi rất mong nhận được ý kiến phản hồi của quý khách hàng qua email Tư vấn pháp luật dân sự miễn phí qua Email hoặc qua tổng đài luật sư tư vấn: 1900.6162 . Chúng tôi sẳn sàng giải đáp.

Trân trọng./.

Bộ phận tư vấn pháp luật dân sự - Công ty luật Minh Khuê