Thưa luật sư, gia đình tôi đang chanh chấp đất đai:gia đình tôi và nhà bác trưởng, ông tôi mất có để lại di chúc nhưng không rõ ràng. Sau nhiều lần thỏa thuận thì 2 gia đình là bố tôi và bác ở 1/2 diện tích đất,1 người 1/2 diện tích đất bên trong, và 1 người ở 1/2 diện tích đất bên ngoài. Vừa rồi 2 gia đình đồng ý chia ngang theo đường bê tông mỗi người 1/2 diện tích đất. Nhưng khi tiến hành thì bác trưởng lại không đồng ý nữa. Bây giờ bà tôi còn sống, minh mẫn muốn chia lại tài sản là mảnh đất đang tranh chấp trong gia đinh để gia đình yên ổn, anh em hòa thuận.

Vậy bây giờ bà tôi có quyền chia lại hay không ? Và chia lại thì cần có sự chứng kiến của các con gái hay không, cũng như sự chứng kiến của 2 gia đình chúng tôi? ( khi con gái và gia đình tôi đều ở xa ) chúng tôi có thể nhờ hàng xóm láng giềng làm chứng được không?

Mong luật sư giải đáp cho tôi. Xin cảm ơn !

Người gửi: Nguyen Nhu

Câu hỏi được biên tập từchuyên mục hỏi đáp pháp luậtcủa Công ty Luật Minh Khuê.

Luật sư tư vấn chia lại đất khi có tranh chấp, gọi: 1900 6162

Trả lời:

Chào bạn, cảm ơn bạn đã tin tưởng và lựa chọn công ty chúng tôi. Vấn đề của bạn chúng tôi xin được giải đáp như sau:

Căn cứ pháp lí: 

Bộ luật dân sự năm 2005

Thông tin bạn nêu không rõ đây là tài sản chung của ông bà bạn hay tài sản riêng của ông bạn. Nếu là tài sản chung của vợ chồng giữa ông ngoại và bà ngoại của bạn, chỉ ½ khối tài sản nêu trên được xác định là di sản thừa kế của ông bạn, phần còn lại thuộc phần sở hữu của bà ngoại bạn.Do bạn không nêu rõ di chúc nêu trên là di chúc của riêng ông bạn hay di chúc chung của vợ chồng có xác nhận của cả ông ngoại và bà ngoại của bạn nên cần phân biệt 2 trường hợp sau:

Thứ nhất, trường hợp có di chúc chung của vợ chồng thì di chúc chỉ có hiệu lực sau khi bà ngoại bạn qua đời theo Điều 668 Bộ luật Dân sự 2005:

“Điều 668. Hiệu lực pháp luật của di chúc chung của vợ, chồng

Di chúc chung của vợ, chồng có hiệu lực từ thời điểm người sau cùng chết hoặc tại thời điểm vợ, chồng cùng chết.”

Như vậy nếu đó là di chúc chung của ông bà bạn mà hiện nay ông bạn đã mất nhưng bà bạn vẫn còn nên di chúc chưa phát sinh hiệu lực. Do vậy, bà bạn có quyền sửa đổi, bổ sung di chúc chung liên quan phần quyền tài sản của bà bạn nhưng không có quyền sửa đổi phần di sản của ông bạn để lại.

Thứ hai, trường hợp di chúc riêng của ông bạn thì Việc phân chia di sản được thực hiện theo Điều 684. Phân chia di sản theo di chúc

1. Việc phân chia di sản được thực hiện theo ý chí của người để lại di chúc; nếu di chúc không xác định rõ phần của từng người thừa kế thì di sản được chia đều cho những người được chỉ định trong di chúc, trừ trường hợp có thoả thuận khác.

Để xác định xem di chúc của ông ngoại bạn có hợp pháp hay không thì bạn có thể đối chiếu với quy định sau đây: Di chúc được coi là hợp pháp phải có đủ các điều kiện quy định tại Điều 652 Bộ luật Dân sự:

Điều 652. Di chúc hợp pháp

1. Di chúc được coi là hợp pháp phải có đủ các điều kiện sau đây:

a) Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ hoặc cưỡng ép;

b) Nội dung di chúc không trái pháp luật, đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của pháp luật.

2. Di chúc của người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi phải được lập thành văn bản và phải được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý.

3. Di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc của người không biết chữ phải được người làm chứng lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực.

4. Di chúc bằng văn bản không có công chứng, chứng thực chỉ được coi là hợp pháp, nếu có đủ các điều kiện được quy định tại khoản 1 Điều này.

5. Di chúc miệng được coi là hợp pháp, nếu người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng của mình trước mặt ít nhất hai người làm chứng và ngay sau đó những người làm chứng ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ. Trong thời hạn năm ngày, kể từ ngày người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng thì di chúc phải được công chứng hoặc chứng thực.

Theo quy định trên: Nếu đó là tài sản riêng của ông bạn thì bà bạn không có quyền sửa dổi di chúc. Nếu đó là di chúc chung của ông bà thì bà bạn chỉ có thể sửa đổi, bổ sung di chúc chung, mà không thể thay thế, hủy bỏ di chúc chung đó; đồng thời, nếu bà bạn sửa đổi, bổ sung di chúc chung thì chỉ có thể sửa đổi, bổ sung di chúc liên quan đến phần tài sản của mình.

Theo quy định tại các Điều 649, 650, 652, 656, 663, 668 Bộ luật Dân sự, di chúc phải được lập thành văn bản; nếu không thể lập được di chúc bằng văn bản thì có thể di chúc miệng. Di chúc bằng văn bản bao gồm: di chúc không có người làm chứng; di chúc có người làm chứng; di chúc có công chứng; di chúc có chứng thực. 
 
Trong trường hợp người lập di chúc không thể tự mình viết bản di chúc thì có thể nhờ người khác viết, nhưng phải có ít nhất là hai người làm chứng. Người lập di chúc phải ký hoặc điểm chỉ vào bản di chúc trước mặt những người làm chứng; những người làm chứng xác nhận chữ ký, điểm chỉ của người lập di chúc và ký vào bản di chúc.