Em xin chân thành cảm ơn.

Người gửi: L.T.Nguyên

Câu hỏi được biên tập từ chuyên mục tư vấn pháp luật đất đai của Công ty luật Minh Khuê,

Tư vấn thủ tục thành lập

Luật sư tư vấn đất đai gọi: 1900 6162

Trả lời:

Kính chào bạn L.T.Nguyên, rất hân hạnh được trả lời câu hỏi của bạn.

Cơ sở pháp lý:

Luật Đất đai năm 2013

Nội dung phân tích:

Theo như thông tin bạn cung cấp, chúng tôi hiểu rằng, trong hợp đồng này, bạn đã giao tiền và nhận đất, còn bên kia đã giao đất và nhận tiền. Khi bên bán muốn đòi lại đất và trả lại tiền, bạn không muốn trả lại đất thì một điều tất yếu là các bên sẽ có tranh chấp.

Nếu bạn muốn khiếu nại hay kiện bên bán đất thì bạn hoàn toàn có quyền khởi kiện tại Tòa án. Bởi người có quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm là người có quyền khởi kiện để yêu cầu bảo vệ quyền lợi chính đáng. Điều 161 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2004, sửa đổi, bổ sung năm 2011 quy định: "Cá nhân, cơ quan, tổ chức có quyền tự mình hoặc thông qua người đại diện hợp pháp khởi kiện vụ án (sau đây gọi chung là người khởi kiện) tại Toà án có thẩm quyền để yêu cầu bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình".

Tuy nhiên, trường hợp của bạn chúng tôi xin đưa ra ý kiến như sau: Do bạn không cung cấp thông tin về việc hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất (hay còn gọi là mua bán đất) giữa bạn và bên kia được lập như thế nào, có được công chứng hay chứng thực hay không? Nên chúng tôi đưa ra các trường hợp sau đây:

- Trường hợp 1: Hợp đồng chuyển nhượng giữa bạn và bên kia được lập bằng văn bản, có công chứng hoặc chứng thực, tức là hợp đồng đáp ứng điều kiện về hình thức theo quy định của pháp luật đất đai. Luật Đất đai năm 2013 tại Điều 167 quy định về hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất như sau: "Hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất, quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất phải được công chứng hoặc chứng thực". Khi bạn khởi kiện, Tòa án sẽ thụ lý đơn và giải quyết yêu cầu của bạn. Trong trường hợp này, khi hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất đáp ứng các điều kiện có hiệu lực của hợp đồng thì việc bên bán đòi lại đất là điều không thể được, bởi hợp đồng đã phát sinh hiệu lực pháp luật, các bên đã thực hiện xong các quyền và nghĩa vụ đối với nhau.

- Trường hợp 2: Hợp đồng chuyển nhượng giữa bạn và bên kia không được công chứng hoặc chứng thực, tức là hợp đồng đã không đáp ứng điều kiện về hình thức theo quy định của pháp luật đất đai. 

Bộ luật Dân sự năm 2005 tại Điều 122 quy định về điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự như sau:

"Điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự

1. Giao dịch dân sự có hiệu lực khi có đủ các điều kiện sau đây:

a) Người tham gia giao dịch có năng lực hành vi dân sự;

b) Mục đích và nội dung của giao dịch không vi phạm điều cấm của pháp luật, không trái đạo đức xã hội;

c) Người tham gia giao dịch hoàn toàn tự nguyện.

2. Hình thức giao dịch dân sự là điều kiện có hiệu lực của giao dịch trong trường hợp pháp luật có quy định".

Và Điều 314 Bộ luật Dân sự năm 2005 quy định về giao dịch dân sự vô hiệu do không tuân thủ quy định về hình thức như sau:

"Trong trường hợp pháp luật quy định hình thức giao dịch dân sự là điều kiện có hiệu lực của giao dịch mà các bên không tuân theo thì theo yêu cầu của một hoặc các bên, Toà án, cơ quan nhà nước có thẩm quyền khác quyết định buộc các bên thực hiện quy định về hình thức của giao dịch trong một thời hạn; quá thời hạn đó mà không thực hiện thì giao dịch vô hiệu". 

Như vậy, trường hợp này, hợp đồng giữa bạn và bên bán đã bị vô hiệu. Khi bạn khởi kiện, Tòa án sẽ cho các bên một khoảng thời gian nhất định để các bên thực hiện công chứng hoặc chứng thực hợp đồng, để hợp đồng đáp ứng điều kiện về hình thức của hợp đồng, từ đó hợp đồng sẽ có hiệu lực. Tuy nhiên, trường hợp của bạn, bên bán đã muốn đòi lại đất, thì sau khi Tòa án cho phép các bên thực hiện công chứng hoặc chứng thực hợp đồng, bên bán sẽ không cùng bạn thực hiện hoạt động này. Hết thời hạn mà Tòa án ấn định, nếu hợp đồng không được công chứng hoặc chứng thực, Tòa án sẽ ra quyết định tuyên bố hợp đồng vô hiệu. Từ đó, hậu quả pháp lý của hợp đồng vô hiệu là các bên phải hoàn trả cho nhau những gì đã nhận. Bạn phải trả lại đất và nhận lại tiền, còn bên bán nhận lại đất và trả lại tiền cho bạn.

Trên đây là tư vấn của chúng tôi, mong rằng có thể giải đáp được thắc mắc của bạn. 

Trân trọng./.

BỘ PHẬN TƯ VẤN LUẬT - CÔNG TY LUẬT MINH KHUÊ.