Xin cảm ơn Luật sư!

Người gửi: Phạm Thị Mỹ An

Câu hỏi được biên tập từ chuyên mục hỏi đáp pháp luật doanh nghiệp của công ty Luật Minh Khuê.

Tư vấn luật doanh nghiệp, gọi 1900.6162

Tư vấn luật doanh nghiệp, gọi: 1900.6162

Trả lời:

Chào bạn! Cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi về cho chúng tôi. Về vấn đề này chúng tôi giải đáp như sau:

 

Cơ sở pháp lý

Luật doanh nghiệp số 68/2014/QH13 của Quốc hội

Nội dung:

Vì mỗi một quốc gia trên thế giới có điều kiện về kinh tế, văn hóa, xã hội khác nhau nên sẽ có những quy định riêng về các loại hình doanh nghiệp, theo đó, hội đồng quản trị của từng loại doanh nghiệp trên từng quốc gia luôn có nhiều sự khác biệt. Vì vậy, để có thể so sánh những chế định pháp luật về lĩnh vực này chúng tôi sẽ dựa trên những tiêu chí tổng quát nhất.

Về tổ chức và hoạt động, hiện nay, ở Việt Nam nhiều thành viên hội đồng quản trị thiên về điều hành hơn là quản lý chiến lược và giám sát. HĐQT nắm hết quyền lực trong công ty, nắm cả quyển cổ đông, quyền điều hành, quyền hội đồng quản trị, vì đa số thành viên HĐQT vẫn là cổ đông lớn, hoặc người đại diện của cổ đông lớn, và cũng chưa có sự tách biệt rõ nét giữa chủ sở hữu và người quản lý. Trong khi đó, thành viên không điều hành không phải là thành viên độc lập, mà là thành viên rất phụ thuộc vào chủ tịch HĐQT và các thành viên điều hành khác. Thực trạng rất phổ biến là chủ tịch HĐQT thường kiêm giám đốc điều hành và là người đại diện theo pháp luật, tức là người điều hành có nhiều quyền lực nhất trong công ty. Vì vậy, quyền lực tập trung vào một người và người đó vừa là người tìm ra chiến lược, vừa điều hành, nên nguy cơ lạm dụng vị thế được giao là rất lớn. Nguy cơ này đặc biệt cao trong công ty có tỷ lệ sở hữu nhà nước lớn.

Trong khi đó, ở các nước có nền kinh tế phát triển như các nước phương Tây, một số nước phát triển mạnh ở châu Á như Trung Quốc, Nhật Bản, Hội đồng quản trị ở các công ty thuộc các quốc gia này có cách tổ chức và hoạt động tương đối giống nhau, có sự tách biệt rõ ràng giữa chủ sở hữu công ty và người quản lý. Việc phân chia trách nhiệm của các thành viên trong HĐQT cũng tương đối rõ ràng, mọi hoạt động mang tính quyết định của công ty đều dựa trên quyết định của đa số cổ đông, thành viên công ty chứ không phải độc quyền, chuyên chế như ở Việt Nam. Đặc biệt, các quốc gia này việc nhà nước đầu tư vốn vào các công ty tương đối ít, các doanh nghiệp chủ yếu là vốn từ hình thành từ các thành viên góp vốn nên tình trạng lạm dụng, độc quyền của những người điều hành trong bộ phận HĐQT được kiểm soát tương đối chặt chẽ bởi các thành viên khác.

Ở Việt Nam, các công ty như công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn đều có quy định thành lập ban kiểm soát để thường xuyên kiểm soát hoạt động của doanh nghiệp. Tuy nhiên, vai trò của ban kiểm soát rất mờ nhạt do được thành viên HĐQT chỉ định, thường chỉ hoạt động trong một sốt trường hợp cần thiết chứ không giữ vai trò giám sát hoạt động của HĐQT. Hơn nữa, các thành viên độc lập trong HĐQT vẫn chưa thể hiện được vai trò của mình, không được đưa ra các ý kiến phản biện trong lĩnh vực kinh doanh của công ty. Những chuyên gia am hiểu ngành nghề công ty trong HĐQT ở Việt Nam cũng chỉ mang tính hình thức, không đưa ra được các lời khuyên, hoạch định được chính sách cho công ty. Trong khi ở các nước phát triển trên thế giới, vai trò của các thành viên độc lập này tương đối rõ ràng và cụ thể. Vì vậy, HĐQT ở các nước này có kết cấu khá chặt chẽ, giúp công ty hoạt động hiệu quả hơn

Trên đây là nội dung tư vấn của chúng tôi đối để bạn tham khảo. Cảm ơn bạn đã tin tưởng !

Trân trọng ./.

Bộ phận tư vấn Luật Doanh nghiệp.