Tôi thắc mắc sau ngày đó thì hợp đồng không còn tồn tại nên không thể có giao dịch sau đó có nghĩa là phải tất toán giao dịch và như thế phải có sự chuyển giao tiền - hàng. Cụ thể như tình huống sau

giả sử vào ngày 26/7/2015 cá nhân đang nắm giữ hợp đồng trên không thể đặt lệnh bán do hết thời gian giao dịch?

hay từ ngày 24/7/2015 cá nhân không thể quyết toán hợp đồng của mình bằng một lệnh mua 100.000 thùng dầu đáo hạn ngày 27/5/2015 được nữa?

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Người gửi: N.P

Câu hỏi được biên tập từ chuyên mục Tư vấn pháp luật doanh nghiệp của Công ty Luật Minh Khuê.

Luật sư tư vấn pháp luật doanh nghiệp gọi: 1900.6162

Trả lời:

Chào bạn, cảm ơn bạn đã gửi thắc mắc của mình đến Công ty Luật Minh Khuê, căn cứ vào những thông tin bạn cung cấp xin được tư vấn cho bạn như sau:

I. Cơ sở pháp lý

- Luật thương mại 2005;

- Quyết định 4361/QĐ-BCT của Bộ Công Thương về việc công bố danh mục hàng hoá được phép giao dịch qua Sở Giao dịch hàng hoá;

- Nghị định 158/2006/NĐ-CP Nghị định của Chính phủ quy định chi tiết Luật Thương mại về hoạt động mua bán hàng hoá qua Sở Giao dịch hàng hoá

II. Nội dung trả lời:

Hợp đồng tương lai được hiểu là một hợp đồng được tiêu chuẩn hoá, được giao dịch trên thị trường giao dịch hợp đồng tương lai, để mua hay bán một số loại hàng hoá nhất định, ở một mức giá nhất định, vào một ngày xác định trong tương lai. Ngày trong tương lai đó gọi là ngày giao hàng, hay ngày thanh toán cuối cùng. Giá được xác định ngay tại thời điểm kí hợp đồng được gọi là giá tương lai, còn giá của hàng hoá đó vào ngày giao hàng là giá quyết toán. Thông thường, càng dần đến ngày giao hàng thì giá quyết toán sẽ hội tụ dần về giá tương lai.

- Trường hợp hàng hóa là dầu thô

Bạn cần phân biệt giữa hợp đồng tương lai và hợp đồng kỳ hạn. Trong tình huống của bạn thì có thể xác định đây là hợp đồng kỳ hạn:

- Thứ nhất, chỉ những hàng hóa được phép giao dịch qua sở giao dịch hàng hóa thì mới thực hiện việc ký kết hợp đồng tương lai.

- Thứ hai, việc mua bán theo hợp đồng này phải thực hiện qua Sở giao dịch theo những tiêu chuẩn của Sở giao dịch hàng hóa.

Trong tình huống đưa ra thì dầu không phải là mặt hàng được phép giao dịch qua Sở giao dịch theo Danh mục các loại hàng hóa này được ban hành kèm theo Quyết định số 4361/QĐ-BCT của Bộ trưởng Bộ Công thương ngày 18/8/2010 do vậy trong trường hợp này ta xác định đây là Hợp đồng kỳ hạn.

Trong trường hợp này ta sẽ xác định các quyền và nghĩa vụ của các bên theo thỏa thuận hoặc theo quy định của pháp luật.

- Nếu các bên có thỏa thuận về vấn đề trên thì hai bên thực hiện theo những thỏa thuận trong hợp đồng về vấn đề này.

- Trong trường hợp các bên không có thỏa thuận thì thực hiện theo quy định của pháp luật. Điều 37 LTM Thời hạn giao hàng: “1. Bên bán phải giao hàng vào đúng thời điểm giao hàng đã thỏa thuận trong hợp đồng…”

Điều 55 LTM 2005 Thời hạn thanh toán:

“Trừ trường hợp có thoả thuận khác, thời hạn thanh toán được quy định như sau:

1. Bên mua phải thanh toán cho bên bán vào thời điểm bên bán giao hàng hoặc giao chứng từ liên quan đến hàng hoá;

2. Bên mua không có nghĩa vụ thanh toán cho đến khi có thể kiểm tra xong hàng hoá trong trường hợp có thỏa thuận theo quy định tại Điều 44 của Luật này.”

Điều 294. Các trường hợp miễn trách nhiệm đối với hành vi vi phạm

1. Bên vi phạm hợp đồng được miễn trách nhiệm trong các trường hợp sau đây:

a) Xảy ra trường hợp miễn trách nhiệm mà các bên đã thoả thuận;

b) Xảy ra sự kiện bất khả kháng;

c) Hành vi vi phạm của một bên hoàn toàn do lỗi của bên kia;

d) Hành vi vi phạm của một bên do thực hiện quyết định của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền mà các bên không thể biết được vào thời điểm giao kết hợp đồng.

2. Bên vi phạm hợp đồng có nghĩa vụ chứng minh các trường hợp miễn trách nhiệm.

Điều 292. Các loại chế tài trong thương mại

1. Buộc thực hiện đúng hợp đồng.

2. Phạt vi phạm.

3. Buộc bồi thường thiệt hại.

4. Tạm ngừng thực hiện hợp đồng.

5. Đình chỉ thực hiện hợp đồng.

6. Huỷ bỏ hợp đồng.

7. Các biện pháp khác do các bên thoả thuận không trái với nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam, điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên và tập quán thương mại quốc tế.

Như vậy, trong trường hợp quá thời hạn thanh toán và giao hàng một trong các bên không thực nhiện theo đúng hợp đồng thì có thể áp dụng một các chế tài thương mại kể trên trừ trường hợp các bên có thỏa thuận được miễn trách nhiệm trong trường hợp này.

-Trường hợp hàng hóa này thuộc danh mục được phép giao dịch qua sở giao dịch

Luật Thương mại 2005 tại  Điều 63 về Mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa:

“1. Mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa là hoạt động thương mại, theo đó các bên thỏa thuận thực hiện việc mua bán một lượng nhất định của một loại hàng hóa nhất định qua Sở giao dịch hàng hoá theo những tiêu chuẩn của Sở giao dịch hàng hoá với giá được thỏa thuận tại thời điểm giao kết hợp đồng và thời gian giao hàng được xác định tại một thời điểm trong tương lai.

  2. Chính phủ quy định chi tiết về hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa.”

Nghị định 158/2006/NĐ-CP quy định:

“Điều 33. Thời gian giao dịch

1. Sở Giao dịch hàng hóa phải công bố thời gian giao dịch cụ thể, bao gồm ngày giao dịch, phiên giao dịch, thời gian khớp lệnh giao dịch và giờ mở cửa, đóng cửa của ngày giao dịch.

2. Sở Giao dịch hàng hóa có thể tạm thời thay đổi thời gian giao dịch trong các trường hợp sau đây:

a) Hệ thống giao dịch có sự cố dẫn đến việc không thể thực hiện các lệnh giao dịch như thường lệ;

b) Quá nửa số thành viên có sự cố về hệ thống chuyển lệnh giao dịch;

c) Các trường hợp bất khả kháng theo quy định của pháp luật.

3. Khi xảy ra các trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này, Sở Giao dịch hàng hóa phải tạm ngừng giao dịch cho đến khi khắc phục được các trường hợp này. Trường hợp không khắc phục được trong phiên giao dịch thì phiên giao dịch được coi là kết thúc vào lần khớp lệnh ngay trước đó.

4. Sở Giao dịch hàng hóa phải công bố kịp thời các trường hợp được quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều này.”

Điều 36. Phương thức giao dịch

Sở Giao dịch hàng hóa tổ chức giao dịch theo phương thức khớp lệnh tập trung, trên cơ sở khớp các lệnh mua và lệnh bán theo nguyên tắc xác định giá sau đây:

1. Là mức giá thực hiện đạt được khối lượng giao dịch lớn nhất;

2. Nếu có nhiều mức giá thoả mãn khoản 1 Điều này thì lấy mức giá trùng hoặc gần với giá thực hiện của lần khớp lệnh gần nhất;

3. Nếu vẫn có nhiều mức giá thoả mãn khoản 2 Điều này thì lấy mức giá cao nhất.

Điều 40. Thời hạn giao dịch hợp đồng  

1. Thời hạn giao dịch hợp đồng qua Sở Giao dịch hàng hóa được tính từ phiên giao dịch đầu tiên của ngày đầu tiên giao dịch hợp đồng cho đến phiên giao dịch cuối cùng của ngày cuối cùng giao dịch hợp đồng.

2. Ngay sau khi hết thời hạn giao dịch hợp đồng, các bên nắm giữ hợp đồng có nghĩa vụ phải thực hiện hợp đồng.

Như vậy, theo quy định của pháp luật nếu trong thời hạn giao dịch hợp đồng tính đến ngày đáo hạn 26/7/2015 mà xảy ra các trường hợp không khớp được lệnh mua và lệnh bán thì việc mua bán được xác định là chưa thành công và các bên không phải thực hiện việc giao hàng - tiền giữa các bên.

Trên đây là những tư vấn của chúng tôi về vấn đề của bạn, cảm ơn bạn đã tin tưởng Công ty Luật Minh Khuê

Trân trọng./.

BỘ PHẬN TƯ VẤN PHÁP LUẬT - CÔNG TY LUẬT MINH KHUÊ