Tôi tên Thương nộp 3 triệu vn đồng, bạn Rạng  nộp 4 triệu vn đồng, bạn ÚT Em nộp 5 triệu vn đồng, do thỏa thuận của từng người để học phí. Nhưng khi Hải nhận đủ tiền học phí xong, Hải hướng dẫn thời gian học và làm gần 2 tháng nhưng không lấy được tiền . Rồi lẩn trốn đi  Sài Gòn với lý do tìm cách khắc phục đem về hướng  dẫn anh em làm sẽ lấy được tiền. Nhưng sau đó Hải về Tây Ninh cuối cùng cũng không cách nào làm để lấy được tiền. Hải nêu ra nhiều việc khó khăn rắc rối: mỗi  người phải  mua 5 máy loptop , 5 cái sim điện thoại , sau đó phải đi đến 5 chỗ có wifi khác nhau mới làm được. Hải nói phải 3 tháng sau mới lấy được tiền, thậm chí cũng chưa chắc lấy được tiền. Ba anh em tôi biết đã bị Hải lừa gạt để lấy tiền học phí. Ba anh em tôi đòi tiền học phí lại, nhưng Hải không trả tiền lại mà Hải trả lời là Hải bán thông tin trang web youtube cho 3 anh em tôi rồi nên không trả lại tiền học phí. Qua sự việc nêu trên xin luật sư tư vấn giải thích giúp cho 3 anh em tôi đòi tiền học phí từ Hải phải trả lại.

Xin chân thành cám ơn!

Câu hỏi được biên tập từ chuyên mục tư vấn luật hình sự công ty Luật Minh khuê.

Trả lời:Chào bạn,cảm ơn bạn đã tin tưởng và gửi câu hỏi đề nghị tư vấn luật đến Bộ phận luật sư tư vấn pháp luật của Công ty Luật Minh Khuê. Nội dung câu hỏi của bạn đã được đội ngũ luật sư của Chúng tôi nghiên cứu và tư vấn cụ thể như sau

Cơ sở pháp luật

Bộ luật  hình sự sửa đổi, bổ sung 2009

Nội dung phân tích: 

Theo như thông tin bạn cung cấp, hành vi của Hải có thể đủ điều kiện cấu thành tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo quy định tại Điều 139 Bộ luật hình sự sửa đổi, bổ sung 2009:

 “Người nào bằng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản của người khác có giá trị từ năm trăm nghìn đồng đến dưới năm mươi triệu đồng hoặc dưới năm trăm nghìn đồng nhưng gây hậu quả nghiêm trọng hoặc đã bị xử phạt hành chính về hành vi chiếm đoạt hoặc đã bị kết án về tội chiếm đoạt tài sản, chưa được xoá án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ  sáu tháng đến ba năm”.

Để cấu thành tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, hành vi vi phạm của Hải phải đáp ứng các yêu tố : “dùng thủ đoạn gian dối” và “chiếm đoạt tài sản của người khác”. Cụ thể hơn, 4 yếu tố cấu thành tội phạm được thể hiện như sau:

1.Khách thể của tội phạm:

Khách thể của tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản là hành vi xâm phạm quyền sở hữu tài sản của người khác.

Trường hợp của bạn, khách thể của tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản là số tiền 12 triệu đồng học phí mà bạn và Rạng cùng bạn Út Em đóng.

2.Chủ thể của tội phạm:

Chủ thể của tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản là bất kỳ chủ thể nào từ đủ 16 tuổi có năng lực trách nhiệm hình sự.

Trường hợp của bạn, cần xác định Hải đã đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự hay chưa. Nếu Hải đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự theo quy định pháp luật hiện hành thì thỏa mãn yếu tố dấu hiệu chủ thể cấu thành của tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

3.Mặt khách quan của tội phạm:

Mặt khách quan của tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản là hành vi chiếm hữu trái phép tài sản của người khác để tạo cho mình khả năng định đoạt tài sản đó một cách gian dối. Đó là hành vi dùng thủ đoạn gian dối làm cho người có tài sản tin là sự thật nên đã tự nguyên giao tài sản cho người có hành vi gian dối để họ chiếm đoạt tài san. Hai dấu hiệu đặc trưng của tội phạm này là hành vi gian dối và hành vi chiếm đoạt tài sản.

Về hành vi: có hành vi dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản.

+Dùng thủ đoạn gian dối là đưa ra thông tin giả (không đúng sự thật) nhưng làm cho người khác tin đó là thật và giao tài sản cho người phạm tội. Việc đưa thông tin giả có thể bằng nhiều cách khác nhau như lời nói, chữ viết, hành động để chiếm đoạt tài sản. 

Với trường trường hợp của bạn:

Hải đã có hành vi gian dối trong việc tư vấn về cách kiếm tiền qua youtube với mức tiền tháng thứ 1 kiếm được 500usd, tháng thứ 2 1.000usd, tháng thứ 3 là 1.500usd nhằm thu tiền học phí của bạn và bạn Rạng, Út Em. Khi Hải nhận đủ tiền học phí Hải có hướng dẫn thời gian học và làm gần 2 tháng nhưng không lấy được tiền như đã tư vấn ban đầu, Hải đã lẩn trốn vào Sài Gòn với lý do tìm cách khắc phục nhưng sau đó lại về Tây Ninh nhằm trốn tránh trả lại tiền. Ở đây có xuất hiện hành vi gian dối của Hải, đưa ra thông tin kiếm tiền trên youtube, đánh vào tâm lý muốn làm giàu của các bạn làm cho bạn cùng với bạn Rạng và Út Em tin việc kiếm tiền như vậy là đúng sự thật và đồng ý giao học phí cho Hải để Hải hướng dẫn.

+Chiếm đoạt tài sản được hiểu là hành vi chuyển dịch một cách trái pháp luật tài sản của người khác thành của mình. Đặc điểm của việc chiếm đoạt này là nó gắn liền và có mối quan hệ nhân quả dùng thủ đoạn gian dối. Phân tích:

Trong trường hợp của bạn, Hải đã cố tình chiếm đoạt tiền học phí là 12 triệu đồng, và bỏ trốn vào Sài Gòn, sau đó về Tây Ninh.

Về giá trị tài sản chiếm đoạt: giá trị tài sản bị chiếm đoạt phải trên hai triệu đồng trở lên. Trường hợp của bạn, số tiền mà Hải chiếm đoạt là 12 triệu đồng, như vậy đã thỏa mãn dấu hiệu trên.

4. Mặt chủ quan của tội phạm:

Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản được thực hiện với lỗi cố ý trực tiếp. Người phạm tội (Hải) nhận thức rõ hành vi chiếm đoạt tài sản của người khác do mình thực hiện là hành vi gian dối, trái pháp luật. Đồng thời thấy trước hậu quả của hành vi đó là tài sản của người khác bị chiếm đoạt trái pháp luật và mong muốn hậu quả mong muốn hậu quả đó xảy ra.

Ý thức chiếm đoạt tài sản phải có trước khi thủ đoạn gian dối và hành vi chiếm đoạt tài sản. Thủ đoạn gian dối bao giờ cũng phải có trước khi tiến hành giao tài sản giữa người bị hại và người phạm tội.

Trong trường hợp của bạn, nếu có thể chứng minh Hải đã có động cơ chiếm đoạt tài sản ngay từ đầu thì sẽ thỏa mãn dấu hiệu về mặt khách quan của tội phạm trong việc cấu thành tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Như vậy, từ phân tích về bốn dấu hiệu pháp lý trên, ta có thể thấy hành vi của Hải có các dấu hiệu là yếu tố cấu tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Tuy nhiên bạn cần phải xác định được Hải có đáp ứng đủ điều kiện về độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự hay không, mặt khác cần cung cấp những giấy tờ, chứng cứ để chứng mình động cơ chiếm đoạt tài sản của Hải. Theo đó bạn có thể kiện Hải để đòi lại tài sản cho mình với Cơ quan có thẩm quyền và tùy vào từng trường hợp cụ thể hành vi phạm tội của Hải sẽ phải chịu mức hình phạt khác nhau theo quy định tại Điều 139 Bộ luật hình sự sửa đổi, bổ sung 2009. 

Mọi vướng mắc bạn vui lòng trao đổi trực tiếp với bộ phận luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài 24/7 gọi số: 1900.6162 hoặc gửi qua email: Tư vấn pháp luật hình sự miễn phí qua Email để nhận được sự tư vấn, hỗ trợ từ Luật Minh Khuê.

Rất mong nhận được sự hợp tác!

Trân trọng./.

Bộ phận tư vấn luật hình sự.