Bộ luật hình sự năm 2015 được ban hành với nhiều quy định tiến bộ trong đó có trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại. Trước Bộ luật hình sự năm 2015 ở nước ta quan niệm chỉ cá nhân mới phải chịu trách nhiệm hình sự nhưng thực tế nhiều pháp nhân thương mại trong quá trình hoạt động đã gây nhiều thiệt hại nghiêm trọng cho lợi ích xã hội, lợi ích nhà nước. Cho nên với quy định của Bộ luật hình sự năm 2015 là một bước đột phá mới trong nhận thức khoa học pháp lý Việt Nam. Tuy nhiên, việc hiểu trách nhiệm hình sự của chủ thể này còn khiến nhiều người chưa hiểu rõ hoặc còn lầm tưởng. Nhiều người cho rằng pháp nhân thương mại là chủ thể thực hiện tội phạm cho nên phải chịu trách nhiệm hình sự nhưng theo quan điểm của tôi thì nhận thức này là chưa hợp lý bởi Điều 75 - Bộ luật hình sự năm 2015 có quy định về trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại như sau:

Điều 75. Điều kiện chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại

1. Pháp nhân thương mại chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự khi có đủ các điều kiện sau đây:

a) Hành vi phạm tội được thực hiện nhân danh pháp nhân thương mại;

b) Hành vi phạm tội được thực hiện vì lợi ích của pháp nhân thương mại;

c) Hành vi phạm tội được thực hiện có sự chỉ đạo, điều hành hoặc chấp thuận của pháp nhân thương mại;

d) Chưa hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều 27 của Bộ luật này.

2. Việc pháp nhân thương mại chịu trách nhiệm hình sự không loại trừ trách nhiệm hình sự của cá nhân.

Theo quy định này có thể hiểu pháp nhân thương mại mặc dù là một chủ thể độc lập nhưng không thể tự mình thực hiện một giao dịch nào đó mà để làm được điều này thì phải thông qua một cá nhân nhân dân pháp nhân thực hiện. Điều này cho thấy trong luật hình sự Việt Nam chỉ có một chủ thể duy nhất thực hiện tội phạm là cá nhân nhưng có hai chủ thể phải chịu trách nhiệm hình sự đó là cá nhân và pháp nhân thương mại. 

Như vậy có thể hiểu bản chất trách nhiệm hình sự của cá nhân là pháp nhân phải chịu trách nhiệm hình sự từ việc xác lập giao dịch của một cá nhân nhân danh pháp nhân thực hiện.

Trên đây là quan điểm cá nhân của tôi đối với vấn đề pháp lý trên. Nếu còn vướng mắc hoặc cần trao đổi vui lòng liên hệ Luật sư tư vấn pháp luật Hình sự trực tuyến, gọi:  1900.6162

Trân trọng!

Bộ phận tư vấn pháp luật Hình sự - Công ty Luật Minh Khuê