Kính gửi Công ty luật Minh Khuê

Bạn tôi có một vướng mắc về mặt pháp luật mong luật sư tư vấn giúp:

Bạn tôi là người dân tộc thiểu số, không biết chữ. Theo kết luận điều tra của công an huyện thì vào tháng 4 năm 2015 bạn tôi trong lúc đi làm rừng về phát hiện một con trâu đi lạc, có vẻ đang bị thương, nên bạn tôi mới dắt ra cho ăn và cột lại tại rừng và sau đó về nhà, sáng hôm sau bạn tôi vào lại trong rừng và dắt trâu về có ý định nếu ai mất thì đem trả lại, nhưng không thấy ai hỏi nên để nuôi khoảng 5 tháng sau, do thiếu tiền bạn tôi đã bán con trâu trên.

Sau khi bán cho thương lái mua trâu với giá 30 triệu, lúc này thương lái dắt trâu về nhà, thì ông chủ cũ của con trâu phát hiện ra trâu mình nên báo công an và công an đã khởi tố bạn tôi về tội trộm cắp tài sản.

Thưa luật sư tôi thấy việc khởi tố của công an là chưa được hợp lý, bởi bạn tôi lúc đầu không có ý định trộm cắp con trâu này; sau khi đem về nuôi cũng đã 5 tháng nhưng không ai hỏi tìm; bạn tôi lại là người không biết chữ nên không am hiểu về mặt pháp luật, mới dẫn đến việc bán con trâu trên.

Vậy cho tôi hỏi:

- Bạn tôi bị khởi tố tội trộm cắp tài sản có đúng không? Trong khi tôi thấy đây chỉ là do bạn tôi không am hiểu pháp luật mà định đoạt tài sản sai pháp luật, nên tôi nghĩ đây chỉ là tranh chấp dân sự có đúng không? Vì hiện nay trâu đã được trả lại cho chủ cũ, và bạn tôi đã bồi thường xong tiền cho thương lái mua trâu.

- Nếu bạn tôi bị kép tội trộm cắp tài sản thì phải chịu hình phạt như thế nào? Và trường hợp này có được miễn trách nhiệm hình sự không?(bạn tôi đã bị tạm giam một thời gian rồi)

Cảm ơn luật sư tư vấn.

Câu hỏi được biên tập từ chuyên mục tư vấn luật hình sự của Công ty luật Minh Khuê.

>> Luật sư tư vấn luật hình sự trực tuyến, gọi: 1900.6162

 

Trả lời:

 

Chào bạn, Cảm ơn bạn đã tin tưởng và gửi câu hỏi đề nghị tư vấn luật đến Bộ phận luật sư tư vấn pháp luật của Công ty Luật Minh Khuê. Nội dung câu hỏi của bạn đã được đội ngũ luật sư của Chúng tôi nghiên cứu và tư vấn cụ thể như sau:

1. Căn cứ pháp luật:

- Bộ luật hình sự năm 1999 sửa đổi bổ sung 2009

- Bộ luật dân sự năm 2005

2. Nội dung tư vấn

Thứ nhất, bạn của bạn có bị khởi tố về tội trộm cắp tài sản hay không?

Đối với trường hợp này của bạn thì sẽ bị truy cứu về tội trộm cắp tài sản. Theo quy định tại Điều 138 BLHS năm 1999:

"Điều 138. Tội trộm cắp tài sản

1. Người nào trộm cắp tài sản của người khác có giá trị từ hai triệu đồng đến dưới năm mươi triệu đồng hoặc  dưới hai trie đồng hậu quả rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng, hoặc đã bị xử phạt hành chính về hành vi chiếm đoạt hoặt đã bị kết án về tội chiếm đoạt tài sản, chưa được xoá án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ sáu tháng đến ba năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ hai năm đến bảy năm:

a) Có tổ chức;

b)  Có tính chất chuyên nghiệp;

c)  Tái phạm nguy hiểm;

d) Dùng thủ đoạn xảo quyệt, nguy hiểm;

đ) Hành hung để tẩu thoát

e) Chiếm đoạt tài sản có giá trị từ năm mươi triệu đồng đến dưới hai trăm triệu đồng;

g) Gâu hậu quả nghiêm trọng

3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ bảy năm đến mười lăm năm:

a) Chiếm đoạt tài sản có giá trị từ hai trăm triệu đồng đến dưới năm trăm triệu đồng;

b) Gâu hậu quả rất nghiêm trọng

4. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ mười hai năm đến hai mươi năm hoặc tù chung thân:

a) Chiếm đoạt tài sản có giá trị từ năm trăm triệu đồng trở lên;

b) Gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng

5. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ năm triệu đồng đến năm mươi triệu đồng"

Tội trộm cắp tài sản là hành vi lén lút chiếm đoạt tài sản đang có chủ và thuộc một trong các trường hợp sau: tài sản trộm cắp có giá trị từ hai triệu đồng trở lên hoặc dưới hai triệu đồng gây hậu quả rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng, hoặc đã bị xử phạt hành chính về hành vi chiếm đoạt hoặt đã bị kết án về tội chiếm đoạt tài sản, chưa được xoá án tích mà còn vi phạm. Như vậy, để có thể truy cứu tội danh này thì cần phải có hai dấu hiệu: dấu hiệu lén lút và dấu hiệu tài sản đang có chủ.

Trong trường hợp của bạn thì bạn của bạn đã lén lút khi dẫn con trâu về nhà của mình vì bạn của bạn có ý thức che giấu hành vi đang thực hiện của mình mà với mục đích đem trâu về và đã đem bán. Ý thức chủ quan của bạn của bạn là lén lút nếu khi thực hiện hành vi chiếm đoạt bạn của bạn có ý thức che giấu hành vi đang thực hiện của mình. Việc che giấu này chỉ đòi hỏi đối với chủ tài sản. Đối với những người khác, như bạn, ý thức chủ quan của bạn của bạn có thể vẫn là công khai; còn về dấu hiệu tài sản thì đã thỏa mãn vì ở đây trâu là một vật nuôi có thể tự động di chuyển ngoài ý muốn của chủ sở hữu và như bạn có nêu ra là trâu bị lạc nên có thể khẳng định tài sản là con trâu đang năm trong sự chiếm hữu của người khác. Hơn nữa, việc định giá tài sản là con trâu cũng là một trong những yếu tố quyết định tội danh vì giá trị tài sản trộm cắp phải đạt con số như pháp luật quy định thì mới có cơ sở truy cứu trách nhiệm hình sự

Chính vì thỏa mãn cả hai dấu hiệu trên vì thế mà bạn của anh sẽ không bị truy cứu về tội trộm cắp tài sản. Lời tư vấn của chúng tôi dựa trên sự diễn đạt của bạn, còn chắc chắn bạn của bạn có bị truy cứu hay không trên thực tế thì còn tùy thuộc vào việc cơ quan điềm tra xác minh làm rõ sự việc

Thứ hai, việc bạn của bạn là người không biết chữ, không am hiểu pháp luật thì có được xem xét chỉ là tranh chấp dân sự mà không bị truy cứu về tội trộm cắp tài sản hay không?

- Vụ việc của bạn không được coi là một tranh chấp dân sự. Bởi vì theo Điều 242 BLDS năm 2005:

"Điều 242. Xác lập quyền sở hữu đối với gia súc bị thất lạc

Người bắt được gia súc bị thất lạc phải nuôi giữ và báo cho ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn nơi người đó cư trú để thông báo công khai cho chủ sở hữu biết mà nhận lại. Chủ sở hữu nhận lại gia súc bị thất lạc phải thanh toán tiền công nuôi giữ và các chi phí khác cho người bắt được.

Sau sáu tháng, kể từ ngày thông báo công khai mà không có người đến nhận thì gia súc đó thuộc sở hữu của người bắt được; nếu gia súc bắt được là gia súc thả rông theo tập quán thì thời hạn này là một năm.

Trong thời gian nuôi giữ gia súc bị thất lạc, nếu gia súc có sinh con thì người bắt được gia súc được hưởng một nửa số gia súc sinh ra và phải bồi thường thiệt hại nếu có lỗi cố ý làm chết gia súc"

Theo quy định tại Điều khoản này, bạn của bạn đã không tiến hành báo cho Uỷ ban nhân dân xã, phường, thị trấn nơi người đó cư trú để thông báo công khai cho chủ sở hữu biết mà nhận lại. Hơn nữa, chủ sở hữu của con trâu này cũng tiến hành tìm kiếm con trâu, mà không ý thức vứt bỏ con trâu này nên đây không xét theo là trường hợp xác lập quyền sở hữu đối với gia súc bị thất lạc được

- Trường hợp bạn của bạn do không am hiểu pháp luật nên dẫn đến việc đưa con trâu về nhà và đem bán. Tuy nhiên, yếu tố này không quyết định việc bạn của bạn có bị truy cứu hay không. Bởi lẽ, trong ý thức của bạn của bạn có ý thức được rằng con trâu này không phải là tài sản của mình mà là tài sản của người khác, điều này mới là căn cứ xác minh hành vi phạm tội, còn việc bạn của bạn không am hiểu pháp luật thì sẽ được Tòa án xem xét thuộc trong các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự được quy định trong Điều 46 BLHS năm 1999

"Điều 46. Các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự
1. Các tình tiết sau đây là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự:
a) Người phạm tội đã ngăn chặn, làm giảm bớt tác hại của tội phạm;
b) Người phạm tội tự nguyện sửa chữa, bồi thường thiệt hại, khắc phục hậu quả;
c) Phạm tội trong trường hợp vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng;
d) Phạm tội trong trường hợp vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết;  
đ) Phạm tội trong trường hợp bị kích động về tinh thần do hành vi trái pháp luật của người bị hại hoặc người khác gây ra;
e) Phạm tội vì hoàn cảnh đặc biệt khó khăn mà không phải do mình tự gây ra;
g) Phạm tội nhưng chưa gây thiệt hại hoặc gây thiệt hại không lớn;
h) Phạm tội lần đầu và thuộc trường hợp ít nghiêm trọng;
i) Phạm tội vì bị người khác đe doạ, cưỡng bức;
k) Phạm tội do lạc hậu;
l) Người phạm tội là phụ nữ có thai;
m) Người phạm tội là người già;
n) Người phạm tội là người có bệnh bị hạn chế khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình;
o) Người phạm tội tự thú;
p) Người phạm tội thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải;
q) Người phạm tội tích cực giúp đỡ các cơ quan có trách nhiệm phát hiện, điều tra tội phạm;
r) Người phạm tội đã lập công chuộc tội;
s) Người phạm tội là người có thành tích xuất sắc trong sản xuất, chiến đấu, học tập hoặc công tác.
2. Khi quyết định hình phạt, Toà án còn có thể coi các tình tiết khác là tình tiết giảm nhẹ, nhưng phải ghi rõ trong bản án.
3. Các tình tiết giảm nhẹ đã được Bộ luật hình sự quy định là dấu hiệu định tội hoặc định khung thì không được coi là tình tiết giảm nhẹ trong khi quyết định hình phạt"
Bạn của bạn đã tự nguyện trả lại trâu và trả lại tiền cho chủ sở hữu, hơn nữa bạn của bạn là dân tộc thiểu số, không biết chữ vì thế sẽ được Tòa án xem xét và giảm nhẹ trách nhiệm hình sự

Trên đây là ý kiến tư vấn của chúng tôi về câu hỏi của quý khách hàng. Việc đưa ra ý kiến tư vấn nêu trên căn cứ vào các quy định của pháp luật và thông tin do quý khách hàng cung cấp. Mục đích đưa ra nội dung tư vấn này là để các cá nhân, tổ chức tham khảo.

Trường hợp trong nội dung tư vấn có điều gì gây nhầm lẫn, chưa rõ ràng hoặc thông tin nêu trong nội dung tư vấn khiến quý khách chưa hiểu hết vấn đề hoặc/ và có sự vướng ngại, thắc mắc, chúng tôi rất mong nhận được ý kiến phản hồi của quý khách hàng.

Mọi vướng mắc bác vui lòng trao đổi trực tiếp với bộ phận luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài 24/7 gọi số: 1900.6162 hoặc gửi qua email: Tư vấn pháp luật hình sự miễn phí qua Email để nhận được sự tư vấn, hỗ trợ từ Luật Minh Khuê.

Rất mong nhận được sự hợp tác!

Trân trọng./.

Bộ phận Luật sư hình sự.