Tuy nhiên lãi mẹ đẻ lãi con, sau gần 1 năm vì không thể tiếp tục chi trả nên mẹ em đã trốn khỏi địa phương. 3 người phụ nữ trên đã khởi tố và toà án đã phát lệnh truy nã với mẹ em cho đến nay. Số tiền gốc và lãi tại thời điểm mẹ em trốn là khoảng 300 triệu. Sau đó khoảng 10 năm ông nội em có gọi 3 người phụ nữ đó về nhà và trả cho mỗi người 8 triệu xem như trả bớt phần nào tiền gốc. Và có 2 người đã kí vào đơn bãi nại đã nộp cho toà án. Thời gian tính từ lúc mẹ em bị truy nã đến nay đã gần 20 năm. Vậy nếu bây giờ em muốn đưa mẹ về để tự thú thì có bị tạm giam hay không? Và nếu dựa vào 1 số tình tiết giảm nhẹ như đã bồi thường 1 phần cho người bị hại, khi bỏ trốn do chủ nợ doạ nạt đòi chém đòi giết, chồng con li tán, thì mẹ em có phải ở tù không? Và có cách nào để mẹ em bị khung hình phạt nhẹ nhất hay không? Lệnh truy nã sau 20 năm có được xoá hay không ạ? Em cám ơn!

Câu hỏi được biên tập từ chuyên mục tư vấn luật hình sự công ty Luật Minh Khuê.

>> Luật sư tư vấn luật hình sự trực tuyến, gọi: 1900.1940

Trả lời: 

 

Công ty Luật Minh Khuê đã nhận được câu hỏi của bạn. Cảm ơn bạn đã quan tâm và gửi câu hỏi về cho chúng tôi. Vấn đề của bạn chúng tôi xin được giải đáp như sau:

Cơ sở pháp lý:

Bộ luật hình sự năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009

Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003;

Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015;

Công văn 81/2002/TANDTC ngày 10 tháng 6 năm 2002 về việc giải đáp các vấn đề nghiệp vụ; 

Nội dung tư vấn:

Dựa vào thông tin bạn cung cấp chúng tôi giải đáp từng vấn đề như sau:

- Đưa mẹ ra tự thú thì mẹ có bị tạm giam không?

Khoản 1-Điều 88-Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003 quy định hai trường hợp có thể bị tạm giam như sau:

Điều 88. Tạm giam

1. Tạm giam có thể được áp dụng đối với bị can, bị cáo trong những trường hợp sau đây:

a) Bị can, bị cáo phạm tội đặc biệt nghiêm trọng; phạm tội rất nghiêm trọng;

b) Bị can, bị cáo phạm tội nghiêm trọng, phạm tội ít nghiêm trọng mà Bộ luật hình sự quy định hình phạt tù trên hai năm và có căn cứ cho rằng người đó có thể trốn hoặc cản trở việc điều tra, truy tố, xét xử hoặc có thể tiếp tục phạm tội.

Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 quy định rõ rang, cụ thể, chi tiết hơn các trường hợp như sau:

Điều 119. Tạm giam

1. Tạm giam có thể áp dụng đối với bị can, bị cáo về tội đặc biệt nghiêm trọng, tội rất nghiêm trọng.

2. Tạm giam có thể áp dụng đối với bị can, bị cáo về tội nghiêm trọng, tội ít nghiêm trọng mà Bộ luật hình sự quy định hình phạt tù trên 02 năm khi có căn cứ xác định người đó thuộc một trong các trường hợp:

a) Đã bị áp dụng biện pháp ngăn chặn khác nhưng vi phạm;

b) Không có nơi cư trú rõ ràng hoặc không xác định được lý lịch của bị can;

c) Bỏ trốn và bị bắt theo quyết định truy nã hoặc có dấu hiệu bỏ trốn;

d) Tiếp tục phạm tội hoặc có dấu hiệu tiếp tục phạm tội;

đ) Có hành vi mua chuộc, cưỡng ép, xúi giục người khác khai báo gian dối, cung cấp tài liệu sai sự thật; tiêu hủy, giả mạo chứng cứ, tài liệu, đồ vật của vụ án, tẩu tán tài sản liên quan đến vụ án; đe dọa, khống chế, trả thù người làm chứng, bị hại, người tố giác tội phạm và người thân thích của những người này.

3. Tạm giam có thể áp dụng đối với bị can, bị cáo về tội ít nghiêm trọng mà Bộ luật hình sự quy định hình phạt tù đến 02 năm nếu họ tiếp tục phạm tội hoặc bỏ trốn và bị bắt theo quyết định truy nã.

Căn cứ vào quy định trên nhận thấy, khả năng cao là mẹ bạn sẽ bị tạm giam. Tuy nhiên theo chúng tôi, bạn vẫn nên đưa mẹ mình ra đầu thú để được hưởng sự khoan hồng của pháp luật.

- Có phải chịu hình phạt tù không?

"Điều 139. Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản

1. Người nào bằng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản của người khác có giá trị từ hai triệu đồng đến dưới năm mươi triệu đồng hoặc dưới hai triệu đồng nhưng gây hậu quả nghiêm trọng hoặc đã bị xử phạt hành chính về hành vi chiếm đoạt hoặc đã bị kết án về tội chiếm đoạt tài sản, chưa được xoá án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ  sáu tháng đến ba năm.". 

Theo thông tin bạn cung cấp, mẹ bạn bị truy cứu về tội lừa đảo chiếm đoạt tại sản với giá trị là 30 triệu đồng nên căn cứ điều khoản trên có thể khẳng định mẹ bạn sẽ phải chịu hình phạt trong khung nêu trên. 

Trong trường hợp mẹ bạn phải chịu hình phạt tù mà muốn được hưởng mức phạt nhẹ thì mẹ bạn cần có những tình tiết giảm nhẹ như ăn năn hối cải, gia đình tự nguyện bồi thường, có đơn xin giảm án của bị hại, có nhân thân tốt.... Mức hình phạt cụ thể sẽ do Tòa án quyết định.

-  Lệnh truy nã sau 20 năm có được xoá hay không?

Mục 13-Phần II-Công văn 81/2002/TANDTC quy định các trường hợp quyết định truy nã hết hiệu lực như sau: "Quyết định (lệnh) truy nã chỉ hết hiệu lực khi người bị truy nã đã chết hoặc bị bắt giữ theo quyết định (lệnh) truy nã hoặc trong trường hợp có quyết định đình nã của cơ quan điều tra". Theo đó, không có một thời hạn cụ thể quyết định hiệu lực pháp lý của quyết định truy nã.

Mặt khác, Bộ luật hình sự năm 1999 có quy định về thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự như sau:

"Điều 23. Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự

2. Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự được quy định như sau:

a) Năm năm đối với các tội phạm ít nghiêm trọng;

b) Mười năm đối với các tội phạm nghiêm trọng;

c) Mười lăm năm đối với các tội phạm rất nghiêm trọng;

d)  Hai mươi năm đối với các tội phạm đặc biệt nghiêm trọng.

3. Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự được tính từ ngày tội phạm được thực hiện. Nếu trong thời hạn quy định tại khoản 2 Điều này người phạm tội lại phạm tội mới mà Bộ luật quy định mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy trên một năm tù, thì thời gian đã qua không được tính và thời hiệu đối với tội cũ được tính lại kể từ ngày phạm tội mới.".

Nếu trong thời hạn nói trên, người phạm tội cố tình trốn tránh và đã có lệnh truy nã, thì thời gian trốn tránh không được tính và thời hiệu tính lại kể từ khi người đó ra tự thú hoặc bị bắt giữ.

Như vậy, khoảng thời gian mẹ bạn bỏ trốn sẽ không được tính vào thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự và thời hiệu sẽ được tính lại từ đầu khi mẹ bạn ra đầu thú.

Từ đó khẳng định rằng, không có thời hạn của một quyết định truy nã và cũng không có căn cứ về hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự đối với mẹ bạn.

Trên đây là ý kiến tư vấn của chúng tôi về câu hỏi của quý khách hàng. Việc đưa ra ý kiến tư vấn nêu trên căn cứ vào các quy định của pháp luật về quốc tịch, hộ tịch và thông tin do quý khách hàng cung cấp. Mục đích đưa ra nội dung tư vấn này là để các cá nhân, tổ chức tham khảo.

Trường hợp trong nội dung tư vấn có điều gì gây nhầm lẫn, chưa rõ ràng hoặc thông tin nêu trong nội dung tư vấn khiến quý khách chưa hiểu hết vấn đề hoặc/ và có sự vướng ngại, thắc mắc, chúng tôi rất mong nhận được ý kiến phản hồi của quý khách hàng.

Mọi vướng mắc bạn vui lòng trao đổi trực tiếp với bộ phận luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài 24/7 gọi số: 1900.1940 hoặc gửi qua email:Tư vấn pháp luật hình sự miễn phí qua Email để nhận được sự tư vấn, hỗ trợ từ Luật Minh Khuê.

Rất mong nhận được sự hợp tác!

Trân trọng./.

Bộ phận tư vấn pháp luật Hình sự.